Dergiler / Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Göz İzleme Metoduyla Ambalaj Tasarımlarının İncelenmesi

Examınıng Packagıng Desıgns Wıth Eye Trackıng Method

Betul Tanrıkulu(İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0181-3180
Mehmet Emin Kahraman(YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2089-3067
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-04-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, renk kontrastı, tipografi seçimi, grafiksel düzen, ambalaj biçimi ve içerik yerleşimi gibi temel tasarım unsurlarının tüketici dikkatini yönlendirmede belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışma, ambalaj tasarımlarının tüketici algısı, dikkat yoğunluğu ve karar verme süreçleri üzerindeki etkilerini göz izleme (eye-tracking) metodundan yararlanarak kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırma kapsamında farklı kategorilerden çeşitli ambalaj tasarımları katılımcılara sistematik olarak gösterilmiş ve bu süreçte tasarım bileşenlerinin dikkat çekiciliği, okunabilirlik düzeyi, bilgi hiyerarşisi ve genel algılanabilirliği detaylı biçimde analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, renk kontrastı, tipografi seçimi, grafiksel düzen, ambalaj biçimi ve içerik yerleşimi gibi temel tasarım unsurlarının tüketici dikkatini yönlendirmede belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ambalaj tasarımı · Nörobilim · Grafik tasarım

Özet

Çalışma, ambalaj tasarımlarının tüketici algısı, dikkat yoğunluğu ve karar verme süreçleri üzerindeki etkilerini göz izleme (eye-tracking) metodundan yararlanarak kapsamlı biçimde incelemeyi amaçlamaktadır. Göz izleme teknolojisi, katılımcıların ambalaj tasarımı üzerindeki belirli unsurlara yönelttikleri görsel dikkati objektif biçimde ölçebilmekte; sabitleme noktaları, bakış süresi, bakış sırası, dikkat yoğunluk haritaları ve odaklanma alanları gibi göstergeler aracılığıyla tüketicilerin ilk izlenim aşamasındaki bilişsel süreçlerine ilişkin ayrıntılı veriler sunmaktadır. Araştırma kapsamında farklı kategorilerden çeşitli ambalaj tasarımları katılımcılara sistematik olarak gösterilmiş ve bu süreçte tasarım bileşenlerinin dikkat çekiciliği, okunabilirlik düzeyi, bilgi hiyerarşisi ve genel algılanabilirliği detaylı biçimde analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, renk kontrastı, tipografi seçimi, grafiksel düzen, ambalaj biçimi ve içerik yerleşimi gibi temel tasarım unsurlarının tüketici dikkatini yönlendirmede belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle renklerin psikolojik etkileri, minimal tasarım yaklaşımlarının okunabilirliği artırması ve görsel hiyerarşinin doğru kurgulanmasının tüketicinin ürünü fark etme, ürüne yönelme ve ürünü değerlendirme süreçlerini olumlu yönde etkilediği gözlemlenmiştir. Ayrıca dikkat çekiciliği yüksek ambalajların marka hatırlanabilirliğini güçlendirdiği, satın alma niyetini artırdığı ve ürüne yönelik olumlu algının oluşumunu desteklediği saptanmıştır. Bu doğrultuda çalışma, ambalaj tasarımının yalnızca estetik bir unsur olmadığı, aynı zamanda tüketici davranışlarını yönlendiren stratejik bir iletişim aracı niteliği taşıdığı yönünde önemli sonuçlar sunmaktadır. Göz izleme verilerinin tasarım süreçlerine entegrasyonu hem akademik literatüre katkı sağlamakta hem de üretici firmalar ile tasarım profesyonellerine daha etkili, kullanıcı odaklı ve rekabet gücü yüksek ambalaj çözümleri geliştirme konusunda yol gösterici bir çerçeve sunmaktadır.

Abstract

This study aims to comprehensively examine the effects of packaging designs on consumer perception, attention, and decision-making processes using eye-tracking. Eye-tracking technology objectively measures participants' visual attention to specific elements of the packaging design, providing detailed data on consumers' cognitive processes during the first impression phase through indicators such as fixation points, gaze duration, gaze order, attention intensity maps, and focus areas. As part of the study, participants were systematically exposed to various packaging designs from different categories, and the attention-grabbing, readability, information hierarchy, and overall perceptibility of the design elements were analyzed in detail. The findings reveal that fundamental design elements such as color contrast, typography, graphical layout, packaging format, and content placement are decisive in directing consumer attention. In particular, the psychological effects of colors, the increased readability of minimal design approaches, and the accurate construction of visual hierarchy were observed to positively impact consumer product recognition, product orientation, and product evaluation. Additionally, it has been determined that highly eye-catching packaging strengthens brand recall, increases purchase intention, and fosters positive perceptions of the product. In this regard, the study offers important conclusions indicating that packaging design is not merely an aesthetic element but also a strategic communication tool that guides consumer behavior. The integration of eye-tracking data into design processes contributes to academic literature and provides a guiding framework for manufacturers and design professionals to develop more effective, user-focused, and competitive packaging solutions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tanrıkulu, B., Kahraman, M. E. (2026). Göz İzleme Metoduyla Ambalaj Tasarımlarının İncelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1. https://doi.org/10.46442/intjcss.1824724

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Ambrose, Gavin, Paul Harris. Packing The Brand. 1.bs. UK: AVA Publishing. 2011
  2. Becer, Emre. Ambalaj Tasarımı. 1.bs. Ankara: Dost Kitabevi. 2014.
  3. Carroll, Patrick J., Jason R. Young, Michael S. Guertin. Visual Analysis Of Cartoons: A View From The Far Side. ed. Keith Rayner. Eye Movements and Visual Cognition. New York: Springer-Verlag, 1992: 444- 461
  4. Deubel, Heiner, Bruce Bridgeman. Fourth Purkinje İmage Signals Reveal Eye-Lens Deviations And Retinal İmage Distortions During Saccades. Vision Research. c.35. s.4 (1995): 529-538.
  5. Harris, Christopher, Israel Abramov, Louise Hainl. Instrument Considerations in Lotha, Gloria. [25.01.2022]. The Spruce Eats- Common Canning Mistakes and How to Avoid Them. https://www.britannica.com/topic/canning-food-processing Measuring Fast Eye Movements. Behavior Research Methods, Instruments and Computers. c.16. s.1 (1984): 341-350.
  6. Inhoff, Albrecht Werner, Ralph Radach. “Eye guidance in reading and scene perception”. Definition And Computation Of Oculomotor Measures İn The Study Of Cognitive Processes. Ed. In G. Underwood. Oxford, England: Elsevier, 1998: 29-54.
  7. Kliegl, Reinhold, Richard K. Olson. Reduction And Calibration Of Eye Movement Data. Behavior Research Methods and Instrumentation. c. 13 (1981): 107-111.
  8. Lai, Meng-Lung, Meng-Jung Tsai, Fang-Ying Yang, Chung-Yuan Hsu, Tzu-Chien Liu e. A Review Of Using Eye-Tracking Technology İn Exploring Learning From 2000 To 2012. Educational research review. c.10 (2013): 90-115
  9. Just, Marcel Adam, Patricia A. Carpenter A Theory Of Reading: From Eye Fixations To Comprehension. Psychological Review. c.8. s.4 (1980): 329-354. LeVy-Schoen, A. “Flexible And/Or Rigid Control Of Oculomotor Scanning Behavior”. Eye Movements: Cognition And Visual Perception. Ed. Dennis F. Fisher, Richard A. Monty, John W. Senders. Routledge, 2019: 299- 316
  10. McConkie, W. George, David Zola. “Eye Movement Control During Reading: The Effect Of Words Units”. Cognition And Motor Processes ed. W. Prinz, A. F. Sanders. Berlin: Springer-Verlag. (1984): 63 -74
  11. Muller, Peter. Cavegn, Daniel d'Ydewalle, Géry Groner, Rudolf. “A Comparison Of A New Limbus Tracker, Cornea! Reflection Technique, Purkinje Eye Tracking And Electro-Oculography”. Perception And Cognition: Advances In Eye Movement Research. ed. G. d'Ydewalle, J. Van Rensbergen. Amsterdam: North Holland, (1993): 393-401.
  12. Megep. Ambalaj Üzeri Düzenleme. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı. Ankara, 2012.
  13. Nodine, C. F., Kundel, H. L., Toto, L. C., Krupinski, E. A. Recording And Analyzing Eye-Position Data Using A Microcomputer Workstation. Behavior Research Methods, Instruments & Computers. c. 24 (1992): 475-485.
  14. Pillalamarri, S., Ramakrishna, B. Diane Barnette, Deborah Birkmire, Robert Karsh. Cluster: A program for the identification of eye-fixation-cluster characteristics. Behavior Research Methods, Instruments, Computers. c.25 (1993): 9-15.
  15. Rayner Keith, Eye Movements in Reading and Information Processing: 20 Years of Research, University of Massachusetts at Amherst. c.124. s.3 (1998):372-422
  16. Scinto, Leonard, B. Dıane Barnette. An Algorithm For Determining Clusters, Pairs Or Singletons in Eye-Movement Scan-Path Records. Behavior Research Methods, Instruments and Computers. c.18.s.1 (1986): 41-44.
  17. Twede, Diana. “The Birth of Modern Packaging. Cartons, cans and bottles. Journal of Historical Research in Marketing”. Journal of Historical Research in Marketing. c. 4. s. 2 (2012): 245-272.
  18. Lai, Meng-Lung, Meng-Jung Tsai, Fang-Ying Yang, Chung-Yuan Hsu, Tzu-Chien Liu e. A Review Of Using Eye-Tracking Technology İn Exploring Learning From 2000 To 2012. Educational research review. c.10 (2013): 90-115