KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

Türkiye’de Sanayi Rekabet Gücünün Durağanlık Analizi: ADF Tipi Otoregresif Sinir Ağları Birim Kök Testinden Kanıtlar

Stationarity Analysis of Industrial Competitiveness in Türkiye: Evidence from ADF-Type Autoregressive Neural Network Unit Root Test

Şekip Yazgan(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1006-668X
Turgay Toksoy(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0704-4706
Sayfa
725–743
Yayın Tarihi
2026-10-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ana bulguların sağlamlığını değerlendirmek amacıyla geleneksel ve yapısal kırılmalı birim kök testleri de uygulanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Türkiye’de 1962–2024 dönemi sanayi rekabet gücü serilerinin durağanlık özelliklerini incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Analiz, Standart Uluslararası Ticaret Sınıflaması.(SITC) kapsamında 5, 6, 7 ve 8 numaralı ana sanayi grupları için hesaplanan Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük.(AKÜ) endekslerine dayanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Ana bulguların sağlamlığını değerlendirmek amacıyla geleneksel ve yapısal kırılmalı birim kök testleri de uygulanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Sanayi Rekabet Gücü · Birim Kök Testi · ARNN-ADF Birim Kök Testi

Özet

Bu çalışma, Türkiye’de 1962–2024 dönemi sanayi rekabet gücü serilerinin durağanlık özelliklerini incelemektedir. Analiz, Standart Uluslararası Ticaret Sınıflaması.(SITC) kapsamında 5, 6, 7 ve 8 numaralı ana sanayi grupları için hesaplanan Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlük.(AKÜ) endekslerine dayanmaktadır. İlk aşamada ilgili sanayi gruplarına ait AKÜ serileri hesaplanmakta, ikinci aşamada ise söz konusu serilerin durağanlık özellikleri ADF tipi otoregresif sinir ağları birim kök testi (ARNN-ADF) ile sınanmaktadır. Ana bulguların sağlamlığını değerlendirmek amacıyla geleneksel ve yapısal kırılmalı birim kök testleri de uygulanmaktadır. Bulgular, Türkiye’de imalat sanayi rekabet gücünün tüm gruplara yayılmış güçlü ve dengeli bir yapı sergilemediğini; rekabet gücünün görece 6 ve 8 numaralı gruplarda yoğunlaştığını, ancak bu üstünlüğün inceleme döneminin sonuna doğru zayıfladığını göstermektedir. ARNN-ADF ve sağlamlık testi bulguları, ilgili AKÜ serilerinin düzeyde durağan olmadığını ve baskın olarak birim kök özelliği taşıdığını ortaya koymaktadır. Sonuçlar, sanayi rekabet gücüne yönelik şokların kalıcı etkiler doğurabildiğine ve seçici, uzun dönemli, yapısal dönüşüm odaklı politikaların önemine işaret etmektedir.

Abstract

This study examines the stationarity properties of Türkiye’s industrial competitiveness series over the period 1962–2024. The analysis is based on Revealed Comparative Advantage (RCA) indices calculated for the main industrial groups 5, 6, 7, and 8 within the framework of the Standard International Trade Classification (SITC). In the first stage, RCA series are computed for the relevant industrial groups. In the second stage, the stationarity properties of these series are tested by using the ADF-type Autoregressive Neural Network unit root test (ARNN-ADF). Conventional and structural-break unit root tests are also employed to assess the robustness of the main findings. The results show that Türkiye’s manufacturing competitiveness does not display a strong and balanced structure across all groups. Competitiveness is relatively concentrated in groups 6 and 8, yet this relative advantage weakens toward the end of the sample period. The ARNN-ADF and robustness test findings reveal that the relevant RCA series are non-stationary in levels and predominantly exhibit a unit root property. Overall, the results suggest that shocks to industrial competitiveness may generate persistent effects and underline the importance of selective, long-term, and structural transformation-oriented policies.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yazgan, Ş., Toksoy, T. (2026). Türkiye’de Sanayi Rekabet Gücünün Durağanlık Analizi: ADF Tipi Otoregresif Sinir Ağları Birim Kök Testinden Kanıtlar. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 725–743. https://doi.org/10.29216/ueip.1867568

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (64)

  1. Adalı, Z., Yeter, F., Çoban, M.N., & Sarı, S. (2025). Exploring the Grazing Land Footprint’s Stochastic Behavior in the Top Dairy and Meat-Producing Nations. Environmental Modeling & Assessment, 30,107–123.
  2. Abu Hatab, A., & Romstad, E. (2014). Competitiveness Analysis of Egyptian Cotton Exports with Special Focus on the Chinese Market. China Agricultural Economic Review, 6(2), 248-263.
  3. Akyüz, K. C., Yıldırım, İ., Ersen, N., Akyüz, İ. & Memiş, D. (2020). Competitiveness of Forest Products Industry Sector in Turkey: Revealed Comparative Advantage Index. Drewno, 63(205), 155–170.
  4. Apergis, N., Katrakilidis, K. P., & Tabakis, N. M. (2000). Current Account Deficit Sustainability: The Case of Greece. Applied Economics Letters, 7(9), 599–603.
  5. Arık, Ş., & Erdem, M. Ş. (2019). İmalat Sanayi Rekabet Gücünün Yapısal Belirleyicileri. Akdeniz İİBF Dergisi, 19(2), 455-488.
  6. Bağcı, E. (2016). Türkiye’nin İmalat Sanayi Sektörünün Uluslararası Rekabet Gücü Analizi, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 38(1), 73-92.
  7. Balassa, B. (1965). Trade Liberalisation and “Revealed” Comparative Advantage. The Manchester School, 33, 99-123.
  8. Başkol, M. O., & Bektaş, S. (2020). Türkiye İmalat Sanayinin Teknolojik Yapısının Rekabet Gücü Üzerine Bir Analiz. TESAM Akademi Dergisi, 7(2), 331-356.
  9. Bayar, A. A., & Günçavdı, Ö. (2018). Türkiye’de Sanayisizleşme ve Yoksulluk. Efil Journal-Efil Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 1(4), 36-71.
  10. Bayar, G. (2022). Turkey's Sectoral Exports: A Competitiveness Approach. International Journal of Finance & Economics, 27: 2268–2289.
  11. Benesova, I., Maitah, M., Smutka, L., Tomsik, K., & Ishchukova, N. (2017). Perspectives of the Russian Agricultural Exports in Terms of Comparative Advantages. Agricultural Economics, 63(7), 318-330:
  12. Blanchard, O. J., & Summers, L. H. (1986). Hysteresis in Unemployment. P. Garonna, P. Mori ve P. Tedeschi (Ed.), Economic Models of Trade Unions (s.235-242) içinde. Dordrecht: Springer Netherlands.
  13. Boikova, T., Zeverte-Rivza, S., Rivza, P., & Rivza, B. (2021). The Determinants and Effects of Competitiveness: The Role of Digitalization in The European Economies. Sustainability, 13, 11689.
  14. Bojnec, Š., ve Fertő, I. (2015). Agri‐Food Export Competitiveness in European Union Countries. JCMS-Journal of Common Market Studies, 53(3), 476-492.
  15. Budd, L., & Hirmis, A. (2004). Conceptual Framework for Regional Competitiveness. Regional Studies, 38(9), 1015-1028.
  16. Buitrago R, R. E., Torralba Barreto, D. R., & Reyes, G. E. (2023). Are Competitiveness Rankings And Institutional Measures Helping Emerging Economies to Improve?, Competitiveness Review, 33(5), 861-888.
  17. Çağlar, A.E., Daştan, M., & Avcı, S.B. (2024). Persistence of Disaggregate Energy RD&D Expenditures in Top-Five Economies: Evidence from Artificial Neural Network Approach, Applied Energy, 365, 123216.
  18. Çağlar, A.E., Daştan, M., Avcı, S.B., ve Gökçe, N. (2025). Asymmetric Relationship between Load Capacity Factor and Mineral Rents: Evidence from Brazil. Environment, Development and Sustainability, 1–24.
  19. Danna-Buitrago, J.P., ve Stellian, R. A. (2022). New Class of Revealed Comparative Advantage Indexes. Open Economies Review, 33, 477–503.
  20. Demir, G., Aydın, Ü., & Utkulu, U. (2024). Measuring the Competitiveness of Türkiye’s Industries Against the European Union According to the Technology Intensity: An Evaluating Within the Framework of the Customs Union Revision, Ege Academic Review, 24(2), 249-268.
  21. De Montreuil Carmona, L. J., & Gomes, G. (2021). Measuring Competitiveness through the Global Competitiveness Project Framework: The Brazilian Experience. Competitiveness Review, 31(3), 439-461.
  22. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the Estimators for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431.
  23. Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood Ratio Statistics for Autoregressive Time Series with a Unit Root. Econometrica, 49(4), 1057-1072.
  24. Dvouletý, O., & Blažková, I. (2021). Determinants of Competitiveness of the Czech SMEs: Findings from the Global Competitiveness Project. Competitiveness Review, 31(3), 361-378.
  25. Erlat, G., & Erlat, H. (2012) Comparative Advantage Of Turkish Exports Vis-À-Vis The EU & OECD Countries, 1990-2000. Ekonomik Yaklaşım, 23, Özel Sayı, 77-106.
  26. Hamilton, J.D. ve Flavin, M.A. (1986). On the Limitations of Government Borrowing: A Framework for Empirical Testing, American Economic Review, 76(4), 808-819.
  27. Hinloopen, J., ve Van Marrewijk, C. (2001). On the Empirical Distribution of the Balassa Index. Weltwirtschaftliches Archiv, 137(1), 1-35.
  28. Hungerland, W. F., & Altmeppen, C. (2021). What is a Product Anyway? Applying the Standard International Trade Classification (SITC) to Historical Data. Historical Methods: A Journal of Quantitative and Interdisciplinary History, 54(2), 65-79.
  29. Jingyi, L., Furuoka, F., Nikitina, L., Lim, B., & Pazim, K. H. (2022). Will Tourist Arrivals in Malaysia Recover in a Post-COVID-19 World? A Research Note, Anatolia, 33(3), 511-515.
  30. Kaldor, N. (1966). Causes of the Slow Rate of Economic Growth of the United Kingdom. An Inaugural Lecture. London: Cambridge University Press.
  31. Kesgingöz, H. (2018). Sanayi Sektöründe Rekabet Gücünün Ölçümü: Türkiye Örneği, Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 53(3), 865-880.
  32. Khyareh, M. M., & Rostami, N. (2022). Macroeconomic Conditions, Innovation and Competitiveness. Journal of the Knowledge Economy, 13(2), 1321-1340.
  33. Köseoğlu, E. E. A., & Erdem, E. (2014). Teknolojik Değişim ve Rekabet Gücü İlişkisi: Türkiye Üzerine Bir Uygulama. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 9(1), 51-68.
  34. Krivorotov, V., Kalina, A., Tretyakov, V., Yerypalov, S., & Oykher, A. (2020). Assessment and Improvement of Competitiveness of Industrial Complex. Competitiveness Review, 30(5), 611-633.
  35. Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P., & Shin, Y. (1992). Testing the Null Hypothesis of Stationarity Against the Alternative of a Unit Root: How sure are We that Economic Time Series have a Unit Root? Journal of Econometrics, 54(1-3), 159-178.
  36. Lee, J., & Strazicich, M. C. (2013). Minimum LM Unit Root test with One Structural Break. Economics Bulletin, 33(4), 2483-2492.
  37. Manavgat, G., & Kaya, A. A. (2016). Türk İmalat Sanayinin Uluslararası Rekabet Gücünün Belirleyenleri: Panel Veri Analizi, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 34(3), 1-22.
  38. Mert, M. ve Çağlar, A. E. (2023). Eviews ve Gauss Uygulamalı Zaman Serileri Analizi. Fourier-ADF, Fourier-LM, A-ARDL, Q-ARDL, Mevsimsel Zaman Serisi Regresyonu. Ankara: Detay Yayıncılık.
  39. Moreno-Gómez, J., & Lafuente, E. (2020). Analysis of Competitiveness in Colombian Family Businesses. Competitiveness Review, 30(3), 339-354.
  40. Olczyk, M., Kuc-Czarnecka, M., & Saltelli, A. (2022). Changes in the Global Competitiveness Index 4.0 Methodology: The Improved Approach of Competitiveness Benchmarking. Journal of Competitiveness, 14, 118-135.
  41. Palma, J. G. (2025). Sanayisizleşme ve Ekonomik Büyüme. L-P. Rochon ve S. Rossi (Ed.) (Türkçesi. A. U. Barış ve M. S. Öztürk), Modern Ekonomide Kavramlar ve Kuramlar Post-Keynesyen Ekonomi Ansiklopedisi (s. 624-628) içinde. İstanbul: Vakıfbank Kültür Yayınları.
  42. Pamuk, Ş. (2024). The State and Industrialization in Turkey Since The Nineteenth Century, Journal of Government and Economics, 16, 100126.
  43. Phillips, P. C. B., & Perron, P. (1988). Testing for a Unit Root in time Series Regression. Biometrika, 75(2), 335-346.
  44. Ruzekova, V., Kittova, Z., & Steinhauser, D. (2020). Export Performance as a Measurement of Competitiveness. Journal of Competitiveness, 12(1), 145-160.
  45. Sandalcılar, A. R., & Palyoş, E. (2017). Transatlantik Ticaret ve Yatırım Ortaklığı (TTIP) Üzerine Bir Değerlendirme. Uluslararası Ekonomi İşletme ve Politika Dergisi, 1(1), 35-46.
  46. Sarıçoban, K., Kösekahyaoğlu, L., & Erkan, B. (2017). Türkiye’nin İmalat Sanayi Ürün Gruplarındaki İhracat Rekabet Gücünün Belirlenmesi: 1996-2015 Dönemi Analizi, Journal of Life Economics, 4(3), 49-72.
  47. Savacı, S., & Seymen, D.A. (2022). Uluslararası Yeni İş Bölümü ve Uzmanlaşma Türkiye’nin Konumu. Ankara: Efil Yayınevi.
  48. Sinanan, D., & Hosein, R. (2012). Transition Probability Matrices and Revealed Comparative Advantage Persistence in a Small Hydrocarbon-Based Economy, The West Indian Journal of Engineering, 34(1), 16-29.
  49. Şahin, D. (2016). İmalat Sanayinde Rekabet Gücünün Ölçümü: Türkiye ve BRIC Ülkeleri Örneği, Ege Academic Review, 16(4), 709-718.
  50. Şaşmaz, A. B. (2025). Assessment of the Determinants of Revealed Comparative Advantages in Türkiye’s Manufacturing Sector in the Context of Selected European Countries, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 56, 50-77.
  51. Shahbaz M., Khraief, N., Mahalik, M.K. & Khan, S. (2018). Are Fluctuations in Military Spending Transitory or Permanent? International Evidence. Economics Bulletin, 38(2), 1198-1212.
  52. Solarin, S. A., Gil-Alana, L. A., & Lafuente, C. (2019). Persistence in Carbon Footprint Emissions: An Overview of 92 Countries. Carbon Management, 10(4), 405–415.
  53. Tregenna, F. (2009). Characterising Deindustrialisation: An Analysis of Changes in Manufacturing Employment and Output Internationally, Cambridge Journal of Economics, 33, 433–466.
  54. T. C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2023). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028) İmalat Sanayii Politikaları Özel İhtisas Komisyonu Raporu. Erişim adresi: https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2025/08/Imalat-Sanayii-Politikalari-OIK-Raporu_01082025.pdf
  55. TÜİK. (2023). 100 Yılın Göstergeleri (Indicators of 100 Years). Yayın No: 4710. Erişim adresi: https://dps.tuik.gov.tr/index.php/s/Ykhvqq5bn7xSQtI
  56. UN Comtrade (2025). The United Nations Comtrade Database. Erişim adresi: https://comtradeplus.un.org/TradeFlow
  57. Yalçın, T., & Bakan, S. (2021). Türkiye'nin Rekabet Gücünün Açıklanmış Karşılaştırmalı Üstünlükler Yöntemiyle Analizi (2005-2018 dönemi). Türk Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(2), 98-114.
  58. Yapraklı, S. (2011). Uluslararası Rekabet Gücünü Etkileyen Makroekonomik Faktörler: Türk İmalat Sanayi Üzerine Bir Uygulama, Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 373-402.
  59. Yaya, O. S., Ogbonna, A. E., Furuoka, F. ve Gil-Alana, L. A. (2021). A New Unit Root Test for Unemployment Hysteresis Based on the Autoregressive Neural Network, Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 83:4, 960–981.
  60. Yazgan, M.E., & Derici Şengül, Ö. (2023). Türkiye’nin Dış Ticaret Macerası. Ö. F. Çolak (Ed.), Yüzyılın Ekonomisi Cilt II Yüzyılın Makroekonomik Analizi (s. 361-390) içinde. Ankara: Efil Yayınevi.
  61. Yeats, A. J. (1985). On The Appropriate Interpretation of the Revealed Comparative Advantage Index: Implications of a Methodology Based on Industry Sector Analysis. Weltwirtschaftliches Archiv, 121(1), 61-73.
  62. Yılmaz B. (2002). Turkey's Competitiveness in The European Union: A Comparison with Greece, Portugal, Spain, and The EU/12/15, Russian and East European Finance and Trade, 38(3), 54-72.
  63. Zhao, Y. (2023). Theory of China’s Industrial Competitiveness. C.S. Su ve Y. Xie (Çev.) Study on China’s Industrial Competitiveness (s.3-15) içinde. Singapore: Springer.
  64. Zivot, E., & Andrews, D. W. K. (1992). Further Evidence on the Great Crash, the Oil-Price Shock, and the Unit-Root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270.