KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dilbilim Araştırmaları Dergisi / 2013 / Sayı: 1

Trabzon ağızlarındaki soluksuz ötümsüz patlayıcı ünsüzler

Bernt BRENDEMOEN
Sayfa
195–205
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Rumcadaki ötümsüz patlayıcı ünsüzler hemen hemen her konumda soluksuz olduğu için Rumcanın patlayıcı ünsüz tablosu, Eski Türkçede gelişen soluksuz patlayıcı ünsüzlerin korunmasına yardımcı olmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkçede ve bütün diğer Türk dillerinde patlayıcı ünsüzler ya ötümsüz ve soluklu ya da ötümlü ve soluksuz olur; ancak Trabzon ilinin bazı yörelerinde soluksuz ötümsüz patlayıcı ünsüzler bulunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir yörede (1. yöre) önses konumunda patlayıcı artdamak ünsüzü kalın ünlüden önce solukluluğunu yitirebilir, diğer bir yörede (2. yöre) ötümsüz artdamak ünsüzleri genellikle soluksuz olmaz.
💡
Sonuç & Katkı:Rumcadaki ötümsüz patlayıcı ünsüzler hemen hemen her konumda soluksuz olduğu için Rumcanın patlayıcı ünsüz tablosu, Eski Türkçede gelişen soluksuz patlayıcı ünsüzlerin korunmasına yardımcı olmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

Türkçede ve bütün diğer Türk dillerinde patlayıcı ünsüzler ya ötümsüz ve soluklu ya da ötümlü ve soluksuz olur; ancak Trabzon ilinin bazı yörelerinde soluksuz ötümsüz patlayıcı ünsüzler bulunmaktadır. Bir yörede (1. yöre) önses konumunda patlayıcı artdamak ünsüzü kalın ünlüden önce solukluluğunu yitirebilir, diğer bir yörede (2. yöre) ötümsüz artdamak ünsüzleri genellikle soluksuz olmaz. Aynı konumdaki damak patlayıcı ünsüzleri ise ince ünlülerden önce ve bunların yanı sıra dudak ve diş ünsüzleri de takip eden ünlü ne olursa olsun sık sık soluksuz ve ötümsüz olur, hatta bu tür ünsüzler içses konumunda da yaygındır. Bu tür ünsüzleri Eski Anadolu Türkçesinde önses damak ve diş ünsüzlerinde cereyan eden ötümlüleşme sürecine bağlamak mümkündür. Yukarıda andığımız iki yörede tespit ettiğimiz farklı ötümleşme tabloları, Eski Anadolu Türkçesindeki ötümleşme sürecinin ayrı iki safhasının kalıntıları olarak yorumlanabilir. Aynı zamanda Türkler yerleşmeden çok öncesinden beri bölgede konuşulan Rumcanın özellikle ikinci yöreye olan etkisi büyüktür. Rumcadaki ötümsüz patlayıcı ünsüzler hemen hemen her konumda soluksuz olduğu için Rumcanın patlayıcı ünsüz tablosu, Eski Türkçede gelişen soluksuz patlayıcı ünsüzlerin korunmasına yardımcı olmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BRENDEMOEN, B. (2013). Trabzon ağızlarındaki soluksuz ötümsüz patlayıcı ünsüzler. Dilbilim Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1, 195–205. https://ajindex.com/articles/156383

Kaynakça (6)

  1. Brendemoen, B. (1992). Some remarks on the vowel harmony in a religious dialect text from Trabzon. G. Bethlenfalvy ve diğ. (Haz.), Altaic religious beliefs and practices – proceedings of the 33rd meeting of the PIAC (Budapeşte 24-29 Haziran, 1990). (s. 41-57). Budapeşte: Research group for Altaic studies. Brendemoen, B. (1993). Pronominalsyntax in den türkischen Schwarzmeerdialekten – syntaktische Innovation oder Archaismus? J. P. Laut, K. Röhrborn (Haz.), Sprachund Kulturkontakte der türkischen Völker – Materialien der zweiten deutschen Turkologen-Konferenz (Rauischholzhausen, 13.-16 Temmuz, 1990) Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica, 37 (s. 51-73). Wiesbaden: Harrassowitz. Brendemoen, B. (1996). Case merge in the Black Sea dialects – A Kartvelian substratum feature? Á. Berta, B. Brendemoen, C. Schönig (Haz.), Symbolae Turcologicae – Studies in honour of Lars Johanson. Stockholm: Swedish Research Institute in Istanbul – Transactions 6, 41-59.
  2. Brendemoen, B. (1997a). Some remarks on the copula in a “micro-dialect” on the Eastern Black Sea Coast. Zeitschrift für Balkanologie, 33, 2-8.
  3. Brendemoen, B. (1997b). Some remarks on the -mIş past in the Eastern Black Sea Coast dialects. Turkic Languages, 1, 161-183.
  4. Brendemoen, B. (1998). Einige Bemerkungen über die Wortstellung in Anatolischen Dialekten. N. Demir, E. Taube (Haz.), Turkologie heute – Tradition und Perspektive. Materialien der 3. Deutschen Turkologen-Konferenz Leipzig, 4.-7. Ekim 1994. [= Veröffentlichungen der Societas Uralo-Altaica vol. 48] (s. 27-46). Wiesbaden: Harrassowitz. Brendemoen, B. (1999a). Greek and Turkish language encounters in Anatolia. B. Brendemoen, E. Lanza, E. Ryen (Haz.), Language encounters across time and space (s. 353-378). Oslo: Novus. Brendemoen, B. (2000). Trabzon ağızlarındaki ünlü uyumu ve yöntemsel açıdan düşündürdükleri. S. Özsoy, E. Erguvanlı-Taylan (Haz.), Türkçe’nin ağızları çalıştayı bildirileri (s. 35-46). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  5. Brendemoen, B. (2002). The Turkish dialects of Trabzon. Their phonology and historical development. Vol. I – Analysis, Wiesbaden: Harrassowitz. Brendemoen, B. (2003). A note on vowel rounding in the Trabzon dialects. S. Özsoy ve diğ. (Haz.), Studies in Turkish linguistics. Proceedings of the tenth international conference on Turkish linguistics, 16-18 Ağustos, 2000 (s. 313-320). İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları.
  6. Brendemoen, B. (2005a). Some remarks on the phonological shape of Greek loanwords in Anatoli