KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 52

APOLLONİA a.R. ANTİK KENTİNDE ENDÜSTRİYEL BİR MİRAS: SİMİTÇİ KALE 19. YÜZYIL İPEK İŞLİĞİ

An Industrial Heritage Site in Apollonia ad Rhyndacum: Simitçi Castle as a 19th Century Silk Workshop

Gonca Gülsefa(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0003-3766-9659
Derya Şahin(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0003-0021-4271
Birol Can(UŞAK ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-5023-3676
Serdal Gündoğdu0000-0002-9718-6491
Sayfa
963–991
Yayın Tarihi
2026-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mimari ve stratigrafik veriler, yapının savunma işlevi sonrası farklı dönemlerde yeniden kullanıldığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Apollonia ad Rhyndacum Antik Kenti, Propontis ile Uludağ arasında, Uluabat Gölü kıyısında yer alan önemli bir Bithynia/Mysia yerleşimidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, “Simitçi Kale” olarak bilinen kule formlu yapıda yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve onarım çalışmalarını değerlendirmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Mimari ve stratigrafik veriler, yapının savunma işlevi sonrası farklı dönemlerde yeniden kullanıldığını göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Apollonia ad Rhyndacum · Gölyazı · sur duvarları

Özet

Apollonia ad Rhyndacum Antik Kenti, Propontis ile Uludağ arasında, Uluabat Gölü kıyısında yer alan önemli bir Bithynia/Mysia yerleşimidir. Sur sisteminin günümüze ulaşan bölümleri sınırlıdır; ancak ada yerleşiminde kule ve sur kalıntıları kısmen korunmuştur. Bu çalışma, “Simitçi Kale” olarak bilinen kule formlu yapıda yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve onarım çalışmalarını değerlendirmektedir. Mimari ve stratigrafik veriler, yapının savunma işlevi sonrası farklı dönemlerde yeniden kullanıldığını göstermektedir. Doğu duvarındaki ahşap hatıl yuvaları, postament dizileri ve dar koridor, çok katlı ahşap sistemlere işaret eder. Kireç tabakaları, taş döşemeler, su giderleri ve tekne izleri üretim faaliyetlerini düşündürmektedir. Osmanlı, Bizans ve daha erken dönemlere ait sikkeler, metal, cam ve seramik buluntular ile 19. yüzyıl İngiliz porselenleri ve Nürnberg jetonları dikkat çekmektedir. Veriler, yapının 19. yüzyılda ipek üretimiyle ilişkili bir işlik olarak kullanıldığını göstermektedir.

Abstract

Apollonia ad Rhyndacum is a significant Bithynian/Mysian settlement located between the Propontis and Uludağ, on the shores of Lake Uluabat. Although only limited portions of the fortification system survive, tower and wall remains are partially preserved, particularly on the island settlement. This study evaluates the results of excavation, cleaning, documentation, and minor restoration carried out on the tower-like structure known as “Simitçi Castle,” thought to be part of the defensive system. Architectural features and stratigraphic data indicate that, following its original defensive function, the structure was reused in later periods. The timber beam sockets along the eastern wall, postament rows, and narrow corridor suggest the presence of multi-level wooden installations. Lime layers, stone pavements, drainage elements, and vat traces point to production activities. Finds include coins from Ottoman, Byzantine, and earlier periods, as well as metal, glass, and ceramic artifacts, alongside 19th-century British porcelains and Nuremberg jetons. These data suggest that the structure functioned as a workshop associated with sericulture and raw silk production in the 19th century.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gülsefa, G., Şahin, D., Can, B., Gündoğdu, S. (2026). APOLLONİA a.R. ANTİK KENTİNDE ENDÜSTRİYEL BİR MİRAS: SİMİTÇİ KALE 19. YÜZYIL İPEK İŞLİĞİ. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 52, 963–991. https://doi.org/10.21550/sosbilder.1934292

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. Altun, F. İ. (2020). Bandırma Arkeoloji Müzesi’nde yer alan Bizans Dönemine ait bronz haçlar. Dokuz Eylül Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 7(1), 133-151.
  2. Armağan, M. E. & Doğer, L. (2020). Aigai Bizans cam bilezikleri (2004-2014). Sanat Tarihi Dergisi, 29(1), 33-49.
  3. British Museum (2026, Mart 10). https://www.britishmuseum.org/collection/object/H_R-30?selectedImageId=1325181001
  4. Coysh, A.W. & Henrywood, R. H. (1982). The dictionary of blue and white printed pottery 1780-1880. C. 2, Antique Collectors’ Club.
  5. Çatalbaş, M. (2025). Pottery Repertoire of an Ottoman Castle: A Look from Seddülbahirmm. T. Takaoğlu (Ed.), Ceramica Ottomanica. Essays On The Major Ottoman Pottery Production Centers içinde (155-181. ss.), Ege Yayınları.
  6. Çiftçi, C. (2013). 1837-1908 sürecinde Bursa’da koza üreticiliği ve ipekli dokumacılık sektörü. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(24), 1-18.
  7. Çiftçi, C. (2015). Bursa’da ipekçilik. C. Çiftçi, H. B. Öcalan (Ed.), Uludağ Üniversitesi 40. Yıl Kitabı içinde (183-198. ss.), Bilnet Matbaacılık.
  8. Damalı, A. (2014). A’dan Z’ye Osmanlı nümismatik el kitabı. Nilüfer Damalı Eğitim, Kültür ve Çevre Vakfı Yayınları.
  9. Demir, D. (2023). Eski bir aşk hikâyesinin transferi (Balatlar kazısında bulunan willow-pattern porselenler). TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, (33), 129-140.
  10. Eker, F. (2019). Antikçağın süsü: Kahramanmaraş Müzesi’ndeki kaburgalı ve burma cam bilezikler. TÜBA-AR Türkiye Bilimler Akademisi Arkeoloji Dergisi, (25), 161-171.
  11. Elyiğit, U. (2022). Bursa Arkeoloji Müzesi’ndeki madeni haç örnekleri. Art-Sanat, (18), 173-200.
  12. Godden, G. A. (1977). Encyclopaedia of British pottery and porcelain marks. Alden Press.
  13. Google Haritalar. (2025, Mart 18). https://www.google.com.tr/maps/place/G%C3%B6lyaz%C4%B1
  14. Gök, S. (2023). Balatlar kazısı Beylikler ve Osmanlı dönemi seramikleri ile Avrupa'dan ithal örnekler. G. Köroğlu, F. İnanan, O. Hetto (Ed.), Sinop-Balatlar Kazısı ve Buluntular I içinde (179-200 ss.), Kitabevi Yayınları.
  15. Gülsefa, G., Şahin, M., Şahin, D. (2025). Apollonia a.R. nekropol alanı düzenlemesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(1), 303-324.
  16. Gürler, B. (2000). Tire Müzesi cam eserleri. T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  17. Hamilton, W.J. (1842). Researches in asia minor.pontus and armenia: with some account of their antiquites and geology. 1, Murray Press.
  18. iDAI.world. (2026, Nisan 16). https://arachne.dainst.org/entity/1122155?fl=20&q=g%C3%B6lyaz%C4%B1&resultIndex=4
  19. Kalogeropoulou Yalçın, E. (2017). Apolyont’un sakinleri: Mekân, bellek ve tarih. Nilüfer Belediyesi Yayınları.
  20. Lé Bas, M. P. & Reinach, S. (1888). Voyage archéologique en Gréce et en Asie Mineure, Firmin-Didot.
  21. Meriç, Z. A. (2022). Avrupa’dan Osmanlı topraklarına ithal edilen seramikler (16 -19. yüzyıl). AKRA Kültür Sanat ve Edebiyat Dergisi, 10(26), 155-182.
  22. Meriç, Z. A., Gök S., Ersoy A. (2025), Smyrna/İzmir Agorası Avrupa seramikleri. Antik Smyrna Kazısı Yayın Çalışmaları 17 içinde, Ege Yayınları.
  23. Uysal, A. O. (2007). Demirköy Fatih Dökümhanesi Kazısı Seramik Buluntuları, Akdeniz Çevresindeki Arkeolojik Kazılarda Ele Geçen Geç Antik ve Ortaçağ Seramiği ve Mimari Seramiği, Çanak, BYZAS, 7 içinde (545-558. ss.), Ege Yayınları.
  24. Öz, A. (2017). Uluabat Gölü çevresi mimari ve arkeolojik yüzey araştırması. Star Matbaacılık.
  25. Özgür, T. & Bozpınar, C. (2020). 19. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu ve Japonya’da sanayisizleşme: İpekli imalatı üzerine karşılaştırmalı bir değerlendirme. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 42(1), 157-179.
  26. Schwertheim, E. (1980). Die Inschriften von Kyzikos und Umgebung: teil I: Grabtexte, Rudolf Habelt.
  27. Şahin, M. & Özbey, A. S. (2017). Nekropol kazıları 2016-2017. Apollonia a.R. Araştırmaları I içinde. Nilüfer Belediyesi Yayınları.
  28. Şahin, M., Özkılınç, G., Özbey, A. S. (2019). Apollonia ad Rhyndacum kazı rehberi. M. Şahin, G. Özkılınç, A. S. Özbey (Ed.), Nilüfer Belediyesi Yayınları.
  29. Şahin, M., Şahin, D., Gülsefa G. (2022). Apollonia ad Ryndacum Antik Kenti ve 2021 yılı tiyatro kazıları ön raporu. Balıkesir Arkeoloji Buluşmaları 2021-Mysia ve Çevre Kültürleri 2021 Bildiriler Kitabı içinde (579-602. ss.), Ege Yayınları.
  30. Takaoğlu, T. & Takaoğlu, A. (2021). Çanakkale Seramikleri, 1670-1915: Bir kentin sessiz tanıkları. Ege Yayınları.
  31. Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük. (2026, Mart 18). https://sozluk.gov.tr/
  32. Vroom, J. (2019). Bizans’tan modern döneme Ege’de seramik 7.-20. yüzyıllar: Bir giriş ve el kitabı. (Çev: Y. Bağçı), ANAMED, Koç Üniversitesi Anadolu Medeniyetleri Araştırma Merkezi.
  33. Yılmaz, E. (2012). Seramik ve transfer baskı: 1750-1900. Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(10), 93-111.
  34. Schwertheim, E. (1980). Die Inschriften von Kyzikos und Umgebung: teil I: Grabtexte, Rudolf Habelt.