Dergiler / Türk Ekini / 2020 / Cilt: 2020/I Sayı: 6

Ettirgen Çatının Başkurt Türkçesindeki Durumu Üzerine

Merve Şimşek(AFYON KOCATEPE ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
9–13
Yayın Tarihi
2020-06-22
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde ettirgen çatı ve çatının oluşmasını sağlayan diğer faktörler incelenerek olanakları üzerinde durulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Ettirgen çatı eylemin bir başka özne tarafından yapılması ya da yapılmasına vasıta olmasıdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye Türkçesinde ettirgen çatı yaygın olarak -(I4)r-, -DI4r-, -(I4)t- ekleriyle oluşturulur ve eklendikleri fiil kök veya gövdelerine işi ve oluşu bir başka özneye aktarma söz konusudur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde ettirgen çatı ve çatının oluşmasını sağlayan diğer faktörler incelenerek olanakları üzerinde durulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:BAŞKURT TÜRKÇESİ · TÜRKİYE TÜRKÇESİ · ETTİRGEN ÇATI

Özet

Ettirgen çatı eylemin bir başka özne tarafından yapılması ya da yapılmasına vasıta olmasıdır. Türkiye Türkçesinde ettirgen çatı yaygın olarak -(I4)r-, -DI4r-, -(I4)t- ekleriyle oluşturulur ve eklendikleri fiil kök veya gövdelerine işi ve oluşu bir başka özneye aktarma söz konusudur. Başkurt Türkçesinde de ettirgen çatının işlevi aynı olmakla beraber yökmetüv yünelĕşĕ “yükletme yönelişi”, -dır-, -dĕr-, -dor-, -dör- , -tır-,-tĕr-, -tor-, -tör- , -źır-, -źĕr- , źor-, -źör-, -ġar-, -ġer-, -ḳar-, -ker-,-ḳıź-, -kĕź-, -ḳoź-, -köź-, -ġıź-, -gĕź-, -ġoź-, -göź-, -hĕt-, -r-, -ar-, -er-, -ĕr-, -ır-, -or-, -ör-, -t-, -(ı)t-, -(ĕ)t-, -(o)t-, -(ö)t-, -(a)t-, -(ĕ)t-,-z- ekleri ile yapılmaktadır. Türkçede bir sözcüğün çeşitli anlamlarda kullanılabildiği gibi ettirgen çatılarda oluşturduğu görülmektedir. Yukarıda verilen eklerle ettirgen çatının belirtilmesi dışında, yalnız anlamca ettirgen çatıların varlığından da söz etmek mümkündür. Bu çalışmada Başkurt Türkçesinde ettirgen çatı ve çatının oluşmasını sağlayan diğer faktörler incelenerek olanakları üzerinde durulmuştur.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şimşek, M. (2020). Ettirgen Çatının Başkurt Türkçesindeki Durumu Üzerine. Türk Ekini, Cilt: 2020/I Sayı: 6, 9–13. https://ajindex.com/articles/1560200

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. BANGUOĞLU, Tahsin (2015). Türkçenin Grameri, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
  2. DURSUN, Sıdıka (2018). Türkçede Ettirgen Yapılar, Grafiker Yayınları, Ankara.
  3. ERGİN, Muharrem (2013). Türk Dil Bilgisi, Bayrak Basım/ Yayım/ Tanıtım, İstanbul.
  4. KARAKAYA, Tülay (2019). Başkurt Türkçesinde Fiil Türeten Ekler ve Fonksiyonları, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.
  5. KORKMAZ, Zeynep (2019). Türkiye Türkçesi Grameri Şekil Bilgisi, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara.
  6. ÖNER, Mustafa (2008). Başkurtça Kısa Dilbilgisi, Tarihten Bugüne Başkurtlar (Ed. A. Melek Özyetgin, A. Merthan Dündar, İlyas Kamalov), Ötüken Neşriyat, Ankara, s.238.
  7. ÖNER, Mustafa (2011). Türkçe Yazıları, Kesit Yayınları, İstanbul.
  8. ÖZŞAHİN, Murat (2017). Başkurt Türkçesi Sözlüğü, Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, s.187-215-516.
  9. SEBZECİOĞLU, Turgay (2016). Dilbilim Kavramlarıyla Türkçe Dilbilgisi, Kesit Yayınları, İstanbul.
  10. UYSAL, Bilal (2018). Eylem İşletimi (Biçimbirimler- İşlevler, Türkiye Türkçesi II Biçimbilgisi (Ed. Erdoğan Boz), Gazi Kitabevi, Ankara, s. 79.
  11. ÜNÜVAR, Dursun (2016). Başkurt Türkçesinde Ettirgen Çatı, Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi.
  12. YAZICI ERSOY, Habibe (2012). Başkurt Türkçesi, Türk Lehçeleri Grameri (Ed. Ahmet B. Ercilasun), Akçağ Yayınları, Ankara, s. 749-810.
  13. YAZICI ERSOY, Habibe (2018). Eski Türkçe ve Türkiye Türkçesi Karşılaştırmalı Başkurt Türkçesi Grameri, Gazi Kitabevi, Ankara.