KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi / 2023 / Cilt: 63 Sayı: 2

Modern Metin Tenkidi ve Tesisi Usulünün Türkiye'ye Girişi

The Introduction of Modern Textual Criticism and Editing to Türkiye

Ahmet Emin Saraç(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ)0000-0001-9558-8350
Sayfa
361–381
Yayın Tarihi
2023-12-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ondan sonra İbnülemin Mahmud Kemal İnal hatırlanması gereken bir isimdir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede ele alınan konu, modern metin tenkidi usulünün Türkiye'ye girişidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makalede esas olarak Türkiye'de İkinci Meşrutiyet'ten (1908) sonra başlayan tenkitli metin neşri faaliyetinin 1941'e kadarki serencamı ele alınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Ondan sonra İbnülemin Mahmud Kemal İnal hatırlanması gereken bir isimdir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Metin tenkidi · tenkitli metin · edisyon kritik

Özet

Bu makalede ele alınan konu, modern metin tenkidi usulünün Türkiye'ye girişidir. Daha önce doğrudan incelenmemiş bu konuda söylenegelenler Hellmut Ritter ve Ahmed Ateş'ten önce Türkiye’de metin tenkidine dair ciddi bir çalışma olmadığı yönündedir. Bu makalede esas olarak Türkiye'de İkinci Meşrutiyet'ten (1908) sonra başlayan tenkitli metin neşri faaliyetinin 1941'e kadarki serencamı ele alınmıştır. Bununla beraber söz konusu dönemi tarihî zeminine oturtabilmek için öncesi ve sonrasına da kısaca temas edilmiştir. Makale boyunca gösterilen eserlerden anlaşılmaktadır ki 1940'lı yıllara gelmeden önce Türkiye'de tenkitli metin neşrine dair önemli bir külliyat oluşmuş durumdaydı. Bunun en önemli âmili 19. asrın son çeyreğinden itibaren artmakta olan milliyetçilik cereyanıydı. Avrupa'yı takip eden âlimler kendi milletlerinin medeniyet bakımından Avrupalı milletlerle boy ölçüşebilecek bir seviyede olduğunu göstermek maksadıyla Türk kültürüne ait eski eserlerin neşrine özel bir önem vermekteydi. Tenkitli neşrin memlekete girip yayılmasında 1909 ila 1931 yıllarında faaliyet gösteren Tarih-i Osmani Encümeni’nin büyük tesiri vardır. 1910’lu yıllarda Türkoloji sahasında parlayan Fuad Köprülü, modern ilim anlayışının ülkeye tanıtılması ve yerleşmesinde büyük pay sahibi olduğu gibi metin tenkidinin öneminin kavranması noktasında da önemli hizmetler görmüştür. Bilhassa kuruluşundan (1924) 1939’a kadar başında bulunduğu Türkiyat Enstitüsü’nde çok faydalı işler yapmıştır. Tenkitli metin hazırlamak konusunda dönemin en fazla öne çıkan ismi Kilisli Rifat Bilge’dir. Ondan sonra İbnülemin Mahmud Kemal İnal hatırlanması gereken bir isimdir.

Abstract

This article discusses the subject of the introduction of modern textual criticism to Türkiye. What has been said about this matter up to now is that no serious activity had occurred regarding textual criticism in Türkiye until Hellmut Ritter, who had taught at Istanbul University Faculty of Letters since 1936, and his student Ahmed Ateş, who filled a huge gap in the field of philology with his 1942 article Metin Tenkidi Hakkında [On Textual Criticism]. This article discusses the critical texts published between the Second Constitutional Era (starting in 1908) and 1941 in Türkiye. However, in order to put the period within its historical context, the article will also briefly touch upon the years before and after this period. Before the 1940s, an important corpus of critical texts can be seen to have formed in Türkiye from the works shown throughout the article. The most important cause of this was the nationalist movement that had increased among the Turks since the last quarter of the 19th century. Turkish scholars who’d followed Europe gave special importance to the publication of old works on Turkish culture in order to show that their nation was at a level that could compete with European nations in terms of civilization. Tarih-i Osmani Encümeni [The Council of Ottoman History] was active between 1909 and 1931 and had great influence on the introduction and popularization of publishing critical texts in Türkiye. Fuad Köprülü, who shined in the field of Turkology in the 1910s and had provided a great contribution to the introduction and settlement of modern science in the country, served in having people understand the importance of textual criticism. He carried out very important works, especially in the Türkiyat Enstitüsü [Institute of Turkology], which he’d founded in 1924 and directed until 1939. The most prominent name of the period in terms of those producing critical texts was Kilisli Rifat Bilge, followed by İbnülemin Mahmud Kemal İnal as another name to be remembered.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Saraç, A. E. (2023). Modern Metin Tenkidi ve Tesisi Usulünün Türkiye'ye Girişi. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Cilt: 63 Sayı: 2, 361–381. https://doi.org/10.26650/TUDED2023-114076

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (116)

  1. Ahmed bin Mahmud Yüknekî (1334). Hibetü’l-hakâyık (Necib Asım, haz.). İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  2. Arat, Reşid Rahmeti (2006). Atebetü’l-hakayık. Ankara: Türk Dil Kurumu. google scholar
  3. Arat, Reşid Rahmeti (2007). Kutadgu bilig. Ankara: Türk Dil Kurumu. google scholar
  4. Âşık Derdli (1928). Âşık Derdli - hayatı, divanı (Ahmed Talat, haz.). Bolu: Vilayet Matbaası. google scholar
  5. Âşıkpaşazâde (1332). Âşıkpaşazâde târîhi. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  6. Azîz bin Erdeşîr Esterâbâdî (1928). Bezm ü rezm. İstanbul: Evkaf Matbaası. google scholar
  7. Celâleddin Devvânî (1331). Arznâme. Milli Tetebbular Mecmuası, 5, 273-305. google scholar
  8. El-kavânînü’l-külliyye li-zabti’l-lügati’t-Türkiyye (1928). İstanbul: Evkaf Matbaası. google scholar
  9. Ergun, Sadeddin Nüzhet [tarihsiz]. Aşık Ömer - hayatı ve şiirleri. İstanbul: Semih Lütfü Kitabevi. google scholar
  10. Esîrüddîn Ebû Hayyân el-Endülüsî (1931). Kitâb al-idrâk li-lisân al-Atrâk (Ahmet Caferoğlu, haz.). İstanbul: Evkaf Matbaası. google scholar
  11. Es-Seyyid Cemâleddin İbnü’l-Mühennâ (1340 [hicrî] - 1338 [rumi]). Kitâbu hilyeti’l-insân ve halbeti’l-lisân (Kilisli Muallim Rıfat, haz.). İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  12. Evliya Çelebi (1928). Evliya Çelebi seyahatnamesi, VII. İstanbul: Devlet Matbaası. google scholar
  13. Evliya Çelebi (1928). Evliya Çelebi seyahatnamesi, VIII. İstanbul: Orhaniye Matbaası. google scholar
  14. Evliya Çelebi Mehmed Zıllî İbn Derviş (1314). Evliya Çelebi seyahatnamesi, I. İstanbul: İkdam Matbaası. google scholar
  15. Gökyay, Orhan Şaik (1938). Dede Korkut. İstanbul: Arkadaş Basımevi. google scholar
  16. Halil Edhem (1326). Âl-i Germiyân kitâbeleri. TOEM, II, 112-28. google scholar
  17. Halil Edhem (1327a). İstanbul’da en eski Osmanlı kitâbesi. TOEM, VIII, 484-97. google scholar
  18. Halil Edhem (1327b). Kitâbeler nasıl kayıt ve zapt olunmalıdır. TOEM, X, 626-39. google scholar
  19. Hersekli Arif Hikmet Bey (1335). Divan. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  20. İbni Sina (2014). Edviye-i kalbiye (Kilisli Rıfat Bilge, haz.). Büyük Türk Filozof ve Tıb Üstadı İbni Sina: Şahsiyeti ve Eserleri Hakkında Tetkikler kitabı içinde (s. 717-856), Ankara: Türk Tarih Kurumu. google scholar
  21. Kânûnnâme-i Âl-i Osman (1329). İstanbul: Ahmed İhsan ve Şürekası Matbaacılık Osmanlı Şirketi. google scholar
  22. Kânûnnâme-i Âl-i Osman (1330). İstanbul: Ahmed İhsan ve Şürekası Matbaacılık Osmanlı Şirketi. google scholar
  23. Kastamonulu Latîfî (1314). Tezkire-i Latîfî. İstanbul: İkdam Matbaası. google scholar
  24. Köprülüzade Mehmed Fuad (1930). 'XVII nci asır saz şairlerinden Kayıkçı Kul Mustafa ve Genç Osman hikâyesi. İstanbul: Evkaf Matbaası. google scholar
  25. Leskofçalı Galib Bey (1335). Divan. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  26. Lüfti Paşa (1341). Tevârîh-i Âl-i Osmân. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  27. Mahmud bin el-Hüseyin bin Muhammed el-Kaşgarî (1333-1335). Kitâbu divânı lügâti’t-Türk, I-III, İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  28. Mehmed Sadık (2006). Üss-i lisân-ı Türkî (Recep Toparlı- Ali Ilgın, haz.). Ankara: Türk Dil Kurumu. google scholar
  29. Mevlânâ (1356). Mevlânânın mektubları (Ahmed Remzi Akyürek, haz.). İstanbul: Sebat Basımevi. google scholar
  30. Mevlânâ (1937). Mevlânâ’nın yedi öğüdü (Ahmed Remzi Akyürek, haz.). İstanbul: Bozkurt Basımevi. google scholar
  31. Muhammed b. ‘Alî az-Zahîrî as-Samarqandî (1948). Sindbâd-nâme (Ahmed Ateş, haz.), İstanbul: Milli Eğitim Basımevi. google scholar
  32. Muhammed b. ‘Omar ar-Râdûyânî (1949). Kitâb tarcumân al-balâga (Ahmed Ateş, haz.). İstanbul: İbrahim Horoz Basımevi. google scholar
  33. Mustafa Âlî (1926). Menâkıb-ı hünerverân. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  34. Mükrimin Halil (1339-1340), Feridun Bey münşeatı, Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmûası, 62-77, 161 google scholar
  35. 168; Türk Tarih Encümeni Mecmuası, 1(78), 37-46; 2(79), 95-104; 4(81), 216-226. google scholar
  36. Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin Efendi (1928). Tuhfe-i hattâtîn. İstanbul: Devlet Matbaası. google scholar
  37. Necib Asım (1341). Orhun abideleri. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  38. Nedim (1338[rumi]-1340[hicri]). Nedim divanı (Halil Nihad, haz.). İstanbul: İkdam Matbaası. google scholar
  39. Nihad Sami Banarlı (1939). XIV. asır anadolu şairlerinden Ahmedî’nin Osmanlı tarihi dâsitân-ı tevârîh-i mülûk-ı âl-i Osmân ve Cemşîd ve Hurşîd mesnevîsi. İstanbul: Bürhaneddin Matbaası. google scholar
  40. Orkun, Hüseyin Namık (1994). Eski Türk yazıtları. Ankara: Türk Yazıtları. google scholar
  41. Pertev Naili (1931). Köroğlu destanı. İstanbul: Evkaf Matbaası. google scholar
  42. Sadeddin Nüzhet (1927). Halk şairleri - ikinci kitap - Karacaoğlan. Konya: Vilayet Matbaası. google scholar
  43. Sadettin Nüzhet (1933). Neşâtî - hayatı ve eserleri. İstanbul: Kanaat Kütüphanesi. google scholar
  44. Sadettin Nüzhet (1933). Rami Paşa - hayatı ve eserleri. İstanbul: Kanaat Kütüphanesi. google scholar
  45. Sadettin Nüzhet (1933). Sabûhî - hayatı ve eserleri. İstanbul: Kanaat Kütüphanesi. google scholar
  46. Sadettin Nüzhet (1933). Şeyhülislam Bahayi - hayatı ve eserleri. İstanbul: Kanaat Kütüphanesi. google scholar
  47. Sâ’î (1315). Tezkiretü’l-bünyân. İstanbul: İkdam Matbaası. google scholar
  48. Silahdar Fındıklı Mehmed Ağa (1928). Silahdar tarihi, I-II. İstanbul: Orhaniye Matbaası. google scholar
  49. Sultan Veled (1341). Dîvânı Türkî-i Sultân Veled (Veled Çelebi-Kilisli Muallim Rifat, haz.). İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  50. Şeyh Mesud bin Osman (1340[rumi]-1342[hicri]). Ferhengnâme-i Sadi tercümesi (Kilisli Muallim Rifat, haz.). İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  51. Şeyhülislam Yahya (1334). Divan-ı Yahya. İstanbul: Matbaa-i Âmire. google scholar
  52. Tâcîzâde Cafer Çelebi (1331). Mahrûse-i İstanbul fetihnâmesi. İstanbul: Ahmed İhsan ve Şürekası Matbaacılık Osmanlı Şirketi. google scholar
  53. Tarlan, Ali Nihad (1945). Hayâlî Bey dîvânı. İstanbul: Bürhaneddin Erenler Matbaası. google scholar
  54. Tarlan, Ali Nihad (1950). Fuzulî divanı - gazel, musammat, mukatta’ ve ruba’î kısmı (edisyon kritik ve transkripsyon). İstanbul: Üçler Basımevi. google scholar
  55. Taşköprîzade Ahmed Efendi (1313). Mevzûâtu’l-‘ulûm (Kemaleddin Mehmed Efendi, çev.). İstanbul: İkdam Matbaası. google scholar
  56. Tursun Bey (1330). Târîh-i Ebu’l-Feth. İstanbul: Ahmed İhsan ve Şürekası Matbaacılık Osmanlı Şirketi. google scholar
  57. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1940). Osmanlı Devleti zamanında kullanılmış olan bazı mühürler hakkında bir tetkik. Belleten, 4(16), 495-544. google scholar
  58. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1941a). Tuğra ve pençeler ile ferman ve buyruldulara dair. Belleten, 5(17-18), 101-157. google scholar
  59. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (1941b). Buyruldı. Belleten, 5(19), 289-318. google scholar
  60. Ziya Paşa (1342[hicri]-1924[miladi]). Külliyât-ı Ziyâ Paşa - nazım kısmı - (Süleyman Nazif, haz.). google scholar
  61. İstanbul: Yeni Matbaa. google scholar
  62. A. [Mehmed Arif] (1331). Kitâbiyât. Milli Tetebbular Mecmuası, 2(4), 171-90. google scholar
  63. Ahmed Rifat (1328). Otuz ders yâhud yeni sarf-ı Arabî. İstanbul: Ruşen Matbaası. google scholar
  64. Akgün, Nilgün (2008). Sadettin Nüzhet Ergun’un halk edebiyatı araştırmaları (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. google scholar
  65. Akün, Ömer Faruk (1970). Şemseddin Sâmî. İslam Ansiklopedisi, 11, 411-422. google scholar
  66. Akün, Ömer Faruk (1989). Ahmed Vefik Paşa. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 2, 143-157. google scholar
  67. Akün, Ömer Faruk (1992). Bursalı Mehmed Tahir. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 6, 1992, 452-461. google scholar
  68. Akün, Ömer Faruk (2000). İbnülemin Mahmud Kemal. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 21, 249-262. google scholar
  69. Akün, Ömer Faruk (2002). Kilisli Rifat Bilge. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 26, 18-22. google scholar
  70. Akün, Ömer Faruk (2003). Lehce-i Osmânî. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 27, 127-128. google scholar
  71. Alam, Muzaffar (2017). Babürlü dilbilimi ve Mevlânâ’nın Mesnevî’si. Eski Türk edebiyatı çalışmaları XII metin neşri: problemler, tespitler, öneriler kitabı içinde (s. 422-461), İstanbul: Klasik Yayınları. google scholar
  72. Alpaslan, Oğuzhan (2002). 19. Yüzyılda bir Osmanlı aydını ve bürokratı: Ahmed Vefik Paşa (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara. google scholar
  73. Ateş, Ahmed (1942). Metin tenkidi hakkında (Dâsitân-ı tevârîh-i mülûk-ı âl-i Osman münasebeti İle). Türkiyat Mecmuası, VII-VIII, 253-267. google scholar
  74. Ateş, Ahmed (1964). Hellmut Ritter. Şarkiyat Mecmuası, 5, 1-14. google scholar
  75. Bilge, Kilisli Muallim Rıfat (1997). Anılar ve insanlar. Ankara: Kilis Kültür Derneği. google scholar
  76. Çetin, Nihad M. (1972). Ahmed Ateş, hayatı ve eserleri. Şarkiyat Mecmuası, 7, 1-24. google scholar
  77. Deny, Jean (1925). A propos d’un traite de morale Turc en ecriture ouıgoure. Revue du Monde Musulman, 60, 189-234. google scholar
  78. Dilaçar, A. (1969). Necip Asım Balhasanoğlu-Yazıksız. Türk Dili, 210, 805-807. google scholar
  79. Edîb Ahmed Yüknekî (2019). Atebetü’l-hakâyık. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı. google scholar
  80. Ergin, Muharrem (1959). Türkoloji bölümü çalışmaları I. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 9, 119-149. google scholar
  81. Ergin, Muharrem (1966). Reşid Rahmeti Arat. Reşid Rahmeti Arat için kitabı içinde (s. IX-XIV), Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. google scholar
  82. Ergin, Muharrem ve Temir, Ahmet (1966). Reşid Rahmeti Arat’ın eserleri. Reşid Rahmeti Arat için kitabı içinde (s. XV-XXVIII), Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü. google scholar
  83. Erünsal, İsmail (2016). Divan neşirlerinde karşılaşılan güçlükler: Güvenilir bir metin tesisi. Edebiyat tarihi yazıları arşiv kayıtları, yazma eserler ve kayıp metinler kitabı içinde (s. 445-472), İstanbul: Dergah Yayınları. google scholar
  84. Erünsal, İsmail (2018). Ortaçağ İslam dünyasında kitap ve kütüphane. İstanbul: Timaş Yayınları. google scholar
  85. Erünsal, İsmail (2019). II. Abdülhamid dönemi Türk kütüphaneciliği ve kütüphanleri. Osmanlı kültür tarihinin bilinmeyenleri kitabı içinde (s. 291-311), İstanbul: Timaş Yayınları. google scholar
  86. Gökman, Muzaffer (1978). Tarihi sevdiren adam Ahmed Refik Altınay. İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları. google scholar
  87. İhsanoğlu, Ekmeleddin ve Aynur, Hatice (2003). Yazmadan basmaya geçiş: Osmanlı basma kitap geleneğinin doğuşu (1729-1848). Osmanlı Araştırmaları, XXII, 219-255. google scholar
  88. Kazancıgil, Aykut ve Vergili, Ayhan (2020). İstanbul Dâru’l-Fünûnu Edebiyat Fakültesi Mecmuası (19161933) yeni bir değerlendirme. Bilim tarihi ve kültür yazıları kitabı içinde (s. 475-521), İstanbul: İşaret Yayınları. google scholar
  89. Kazım Şinasi (1332). Târîhî âsârdan. Darülfünun Edebiyat Fakültesi Mecmuası, 1, 114-115. google scholar
  90. Koç, Mustafa (2017). Osmanlı’da tercüme ve tenkitli metin ilişkisi: Tokadî Mustafa Efendi’nin el-Kânûn Fî’t-Tıbb tercümesi Tahbîzu’l-Mathûn’û. Eski Türk edebiyatı çalışmaları XII metin neşri: Problemler, tespitler, öneriler kitabı içinde (s. 228-257), İstanbul: Klasik Yayınları. google scholar
  91. Koçu, Reşad Ekrem (1938). Ahmed Refik - hayatı seçme şiir ve yazıları. İstanbul: Sühulet Kitabevi. google scholar
  92. Köprülü, Cemal (1969). Fuad Köprülü’nün ilmi şahsiyeti, Türk kültüründeki rolü ve bazı hatıralar. Türk Kültürü, 81, 635-652. google scholar
  93. Köprülü, Fuad (1938). Vakıf müessesesi ve vakıf vesikalarının tarihî ehemmiyeti. Vakıflar Dergisi, 1, 1-6. google scholar
  94. Köprülüzade Mehmed Fuad (1331a). Türk edebiyatı’nda âşık tarzının menşe ve tekâmülü. Milli Tetebbular Mecmuası, 1(1), 5-46. google scholar
  95. Köprülüzade Mehmed Fuad (1331b). Türk edebiyatı’nın menşe’i. Milli Tetebbular Mecmuası, 2(4), 5-78. google scholar
  96. Köprülüzade Mehmed Fuad (1331c). Acâibü’l-letâif. Milli Tetebbular Mecmuası, 2(5), 351-368. google scholar
  97. Köprülüzade Mehmed Fuad (1331d). Hibetü’l-hakâyık. Milli Tetebbular Mecmuası, 2(5), 369-380. google scholar
  98. Köprülüzade Mehmed Fuad (1928). Divan-ı Türkî-i Sultan Veled. Türkiyat Mecmuası, 2, 475-481. google scholar
  99. Köprülüzade Mehmed Fuat (1929). Aşık Dertli, hayatı ve divanı. İstanbul Darülfünunu Edebiyat Fakültesi Mecmuası, 7(2), 131-133. google scholar
  100. Kushner, David (1977). The rise of Turkish nationalism 1876-1908. London: Frank Cass. google scholar
  101. Mukaddime (1940). İslam Ansiklopedisi. 1, I-XXI. google scholar
  102. Necib Asım (1330). Veled Çelebi hazretleri. Türk Yurdu, 7(76), 2471-2476. google scholar
  103. Necib Asım (1337). Ârif Bey. Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmûası, 49-62, 122-125. google scholar
  104. Necib Asım (1926). Divan-ı Türkî-i Sultan Veled. Târîh-i Osmânî Encümeni Mecmûası, 15(92), 191-196. google scholar
  105. Özcan, Abdülkadir (1988). Tarih-i Osmani encümeni: Kuruluşu, teşkilâtı ve faaliyetleri. Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuası, 101 (Giriş), 1-9. google scholar
  106. Özyıldırım, Ali Emre (2017). Bir metni neşretmek. Eski Türk edebiyatı çalışmaları XII metin neşri: Problemler, tespitler, öneriler kitabı içinde (s. 16-25), İstanbul: Klasik Yayınları. google scholar
  107. Polat, Salahattin (2015). Metin tenkidi. İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları. google scholar
  108. Polat, Selahattin (2017). Hadiste metin tenkidi. Hadis araştırmaları -tarih, usûl, tenkid, yorum- kitabı içinde (s. 147-216), Kayseri: Kimlik Yayınları. google scholar
  109. Reynolds, L. D. ve Wilson, N. G. (1991). Scribes and scholars - A guide to the transmission of Greek and Latin literature. New York: Oxford University Press. google scholar
  110. Sadettin Nüzhet (1928). Âşık Dertli, hayatı ve divanı. Halk Bilgisi Mecmuası, 1, 162-164. google scholar
  111. Sertkaya, Osman Fikri (1987). Ölümünün 50. yıldönümünde Willi Bang-Kaup (9.VIII.1869-8.X.1934) ve eserleri. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1984, 285-304. google scholar
  112. Tekin, Gönül Alpay (2017). Ali Nihad Bey’in kişiliği, Hayat ağacı kitabı içinde (s. 93-118) İstanbul: Yeditepe Yayınevi. google scholar
  113. Togan, Zeki Velidi (1985). Tarihte usul. İstanbul: Enderun Kitabevi. google scholar
  114. Topaloğlu, Yüksel (2012). Şemsettin Sami süreli yayınlarda çıkmış dil ve edebiyat yazıları inceleme-metin. İstanbul: Ötüken Neşriyat. google scholar
  115. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı (2013). İbrahim Edhem Paşa ailesi ve Halil Edhem Eldem (1861-1938). Halil Edhem hatıra kitabı kitabı içinde (s. 369-382), Ankara: Türk Tarih Kurumu. google scholar
  116. Yinanç, Mükrimin Halil (2017). Necib Asım Bey. Makaleler içinde (s. 493-501), Ankara: Türk Tarih Kurumu. google scholar