Dergiler / The Journal of International Scientific Researches / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 1

Türkiye’de Dijital İçerik Tüketim Kalıplarının Belirlenmesi: Gizli Sınıf Analizi Yaklaşımı

Digital Content Consumption Patterns in Türkiye: Latent Class Analysis Approach

Fethiye Çiçek(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ)0009-0005-7286-2229
Uğur Arcagök(MUS ALPARSLAN UNIVERSITY)0000-0002-4469-9525
Sayfa
56–74
Yayın Tarihi
2026-03-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışma, dijital içerik politikalarının tasarlanmasında, basit demografik faktörler yerine, bireylerin çalışma biçimi, gelir ve yaşam evresi gibi yapısal dinamiklerin dikkate alınması gerektiğini kuvvetle önermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türkiye'deki dijital içerik tüketim kalıpları, geleneksel dijital uçurum varsayımlarının aksine, bireylerin çalışma biçimi ve yaşam evreleriyle belirlenen karmaşık ve alışılmadık bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, Türkiye'deki bireylerin ücretli dijital içerik tüketim alışkanlıklarını keşfetmek amacıyla TÜİK 2022 Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması mikro verisi kullanılarak Gizli Sınıf Analizi ile yürütülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışma, dijital içerik politikalarının tasarlanmasında, basit demografik faktörler yerine, bireylerin çalışma biçimi, gelir ve yaşam evresi gibi yapısal dinamiklerin dikkate alınması gerektiğini kuvvetle önermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Dijital tüketici davranışı · Gizli Sınıf Analizi · Sosyo-demografik faktörler

Özet

Türkiye'deki dijital içerik tüketim kalıpları, geleneksel dijital uçurum varsayımlarının aksine, bireylerin çalışma biçimi ve yaşam evreleriyle belirlenen karmaşık ve alışılmadık bir yapıya sahip olduğunu göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye'deki bireylerin ücretli dijital içerik tüketim alışkanlıklarını keşfetmek amacıyla TÜİK 2022 Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması mikro verisi kullanılarak Gizli Sınıf Analizi ile yürütülmüştür. Analizler sonucunda tüketiciler, ağırlıklı olarak Müzik ve Film gibi içeriklere abone olan Aktif Eğlence Tüketicileri ve tüm içerik türlerinde kayda değer bir kullanım sergilemeyen Pasif/Sınırlı Kullanıcılar olmak üzere iki ana sınıfa ayrılmıştır. Lojistik regresyon modelinde cinsiyetin istatistiksel olarak ayırt edici bir rol oynamadığını tespit etmiştir. Buna karşın, Yaş ve Eğitim Düzeyi beklenmedik bir korelasyon sergilemiştir: Yaş ilerledikçe bireylerin aktif (abonelik odaklı) kullanıcı olma olasılığı yükselmiş; bu bulgu, aktif tüketimin gençlikten ziyade, daha yüksek satın alma gücüne sahip orta yaş gruplarıyla ilişkili olduğunu düşündürmektedir. Öte yandan, eğitim düzeyi arttıkça pasif kullanıcı sınıfında yer alma eğilimi belirginleşmiş, bu da yüksek eğitimli bireylerin eğlence odaklı dijital içeriğe karşı daha seçici bir tüketim profili çizdiğini göstermiştir. En çarpıcı bulgu, sınıf üyeliğini öngören en güçlü faktör olarak öne çıkan Evden Çalışma durumudur. Evden çalışan bireyler, güçlü bir eğilimle Pasif Kullanıcı sınıfında kümelenmişlerdir. Çalışma, dijital içerik politikalarının tasarlanmasında, basit demografik faktörler yerine, bireylerin çalışma biçimi, gelir ve yaşam evresi gibi yapısal dinamiklerin dikkate alınması gerektiğini kuvvetle önermektedir.

Abstract

Digital content consumption patterns in Turkey reveal a complex and unconventional structure shaped by individuals’ modes of work and life stages, challenging traditional assumptions of the digital divide. This study investigates paid digital content consumption behaviors in Turkey by employing Latent Class Analysis on microdata from the 2022 Household Information Technologies Usage Survey conducted by the Turkish Statistical Institute (TurkStat). The results identify two distinct consumer classes: Active Entertainment Consumers, who predominantly subscribe to content such as music and film services, and Passive/Limited Users, who exhibit no substantial engagement across content categories. Logistic regression indicates that gender does not play a statistically significant discriminative role in class membership. In contrast, age and education level display unexpected associations. As age increases, individuals exhibit a higher propensity to belong to the active (subscription-oriented) user class, suggesting that active digital content consumption is linked not to youth but to middle-aged groups with higher purchasing power. Conversely, higher levels of education are associated with a clear tendency to belong to the passive user class, implying that highly educated individuals adopt a more selective approach toward entertainment-oriented digital content. Notably, working from home emerges as the strongest predictor of class membership. Individuals engaged in remote work overwhelmingly cluster within the Passive User class. Overall, the study strongly suggests that the design of digital content policies should move beyond simplistic demographic indicators and instead account for structural dynamics such as working arrangements, income, and life-course stages.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Arcagök, U. (2026). Türkiye’de Dijital İçerik Tüketim Kalıplarının Belirlenmesi: Gizli Sınıf Analizi Yaklaşımı. The Journal of International Scientific Researches, Cilt: 11 Sayı: 1, 56–74. https://doi.org/10.23834/isrjournal.1842491

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (7)

  1. Ajzen, I. (1987). Attitudes, traits, and actions: Dispositional prediction of behavior in personality and social psychology. Advances in experimental social psychology (Vol. 20, pp. 1–63). Elsevier.
  2. Ajzen, I. (1991). The Theory of Planned Behavior. Organizational behavior and human decision processes, 50(2), 179–211.
  3. Anuşlu, M. D., & Çilan, Ç. A. (2019). Determination of Customer Apparel Preferences by Using Latent Class Analysis: An Application for Koton Brand. International Journal of Management Economics & Business, 15(2).
  4. Arıcıgil Çilan, Ç., Taş, N., & Özdemir, M. (2014). Gizli Sınıf Analizi ile Türkiye'de Kişisel İnternet Kullanım Profilinin Belirlenmesi. Dumlupinar Üniversitesi Soysyal Bilimler Dergisi, 403-418.
  5. Armağan, E. A., & Turan, A. (2014). İnternet Üzerinden Alişveriş: Demografik Faktörlerin, Bireysel İhtiyaçlarin Etkisi Üzerine Ampirik Bir Değerlendirme. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(3).
  6. Armitage, C. J., & Christian, J. (2004). Planned Behavior: The Relationship Between Human Thought and Action. Transaction Publishers.
  7. Bangun, C. S., & Handra, T. (2021). How Theory of Planned Behavior and Perceived Risk Affect Online Shopping Behavior. Aptisi Transactions on Management (ATM), 5(2), 169–179.