Dergiler / Tarihyazımı / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

741 Kroniği ve 754 Kroniği: Erken İspanyol tarihyazımında Müslüman fethine dair Latince anlatılar

The Chronicle of 741 and The Chronicle of 754: Latin narratives of Muslim conquest in Early Spanish historiography

Murat Yanmaz(İSTANBUL MEDENİYET ÜNİVERSİTESİ, EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0001-6653-0272
Sayfa
152–165
Yayın Tarihi
2025-12-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu metinler, Müslümanların yarımadayı fetih süreci, fethin ardından kuzeye doğru ilerleyerek Franklarla girdikleri mücadeleleri ve fethin ilk yıllarında yerel lordlarla anlaşmalar yaparak hâkimiyetlerini nasıl pekiştirdiklerini ayrıntılı bir şekilde göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, 8. yüzyılın başında İber Yarımadası’nın Müslümanlar tarafından fethinin ardından bölgede kaleme alınan en erken tarihli iki Latince anlatı olan 741 Kroniği ile 754 Kroniği’nin tarihsel önemi hakkındadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu metinler, 8. yüzyılın ortalarında kaleme alınmalarından dolayı yarımadanın Müslüman fethi sürecinde ve sonrasındaki olaylara dair doğrudan görgü tanığı niteliğindedirler.
💡
Sonuç & Katkı:Bu metinler, Müslümanların yarımadayı fetih süreci, fethin ardından kuzeye doğru ilerleyerek Franklarla girdikleri mücadeleleri ve fethin ilk yıllarında yerel lordlarla anlaşmalar yaparak hâkimiyetlerini nasıl pekiştirdiklerini ayrıntılı bir şekilde göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İber Yarımadası · Müslüman Arap Dünyası · İspanyol Tarihyazımı

Özet

Bu makale, 8. yüzyılın başında İber Yarımadası’nın Müslümanlar tarafından fethinin ardından bölgede kaleme alınan en erken tarihli iki Latince anlatı olan 741 Kroniği ile 754 Kroniği’nin tarihsel önemi hakkındadır. Çalışmada, birincil kaynaklar olarak görülen bu anlatıların, İber Yarımadası’nda Geç Antik Çağ’dan başlayarak devamlılık gösteren İspanyol tarihyazımı geleneğine dahil edilmesi gerektiği savunulmaktadır. Bu metinler, 8. yüzyılın ortalarında kaleme alınmalarından dolayı yarımadanın Müslüman fethi sürecinde ve sonrasındaki olaylara dair doğrudan görgü tanığı niteliğindedirler. Dolayısıyla makale, bu anlatılar ışığında ve modern tarihçilerin görüşleri çerçevesinde ilerleyecektir. Bu metinler, Müslümanların yarımadayı fetih süreci, fethin ardından kuzeye doğru ilerleyerek Franklarla girdikleri mücadeleleri ve fethin ilk yıllarında yerel lordlarla anlaşmalar yaparak hâkimiyetlerini nasıl pekiştirdiklerini ayrıntılı bir şekilde göstermektedir. Bu bağlamda bu çalışma, 8. yüzyılın ortalarında kaleme alınan 741 Kroniği ve 754 Kroniği’nin Orta Çağ İber Yarımadası tarihyazımı için önemini ve Türkçe literatürde yarımada tarihi hakkında yapılacak olan çalışmalarda bu kaynakların göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract

This article focuses on the historical significance of the Chronicle of 741 and the Chronicle of 754, the earliest Latin narratives produced in the region in the aftermath of the Muslim conquest of the Iberian Peninsula in the early eighth century. The study argues that these narratives, regarded as primary sources, should be considered part of the Spanish historiographical tradition, which has shown continuity in the Iberian Peninsula since Late Antiquity. These texts, having been composed in the mid-eighth century, serve as direct eyewitness accounts of the Muslim conquest of the Iberian Peninsula and the subsequent events. Accordingly, the article will proceed in light of these narratives and within the framework of modern historians’ perspectives. These texts provide detailed accounts of the Muslim conquest of the Iberian Peninsula, their subsequent advance northward and conflicts with the Franks, as well as how they consolidated their rule in the early years of the conquest through agreements with local lords. In this context, the study highlights the significance of the Chronicle of 741 and the Chronicle of 754, composed in the mid-eighth century, for medieval Iberian historiography and emphasizes that these sources should not be overlooked in future studies on the history of the Peninsula in Turkish scholarship.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yanmaz, M. (2025). 741 Kroniği ve 754 Kroniği: Erken İspanyol tarihyazımında Müslüman fethine dair Latince anlatılar. Tarihyazımı, Cilt: 7 Sayı: 2, 152–165. https://doi.org/10.17497/tarihyazimi.1833514

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (42)

  1. Adıgüzel, C. E. (2020). Endülüs’te tarih yazıcılığı. Tarihyazımı, 2(2), ss. 305-324.
  2. Aillet, C. (2009). The Chronicle of 741. D. Thomas ve B. Roggema (Ed.), Christian-Muslim relations a bibliographical history: volume 1 (600-900) (ss.284-289). Leiden: Brill.
  3. Barbero, A., Vigil M. (1984). Sobre los origenes sociales de la Reconquista. Barcelona: Ariel.
  4. Breisach, E. (2018). Tarihyazımı. (H. Kocaoluk, Çev.). İstanbul: Yapı Kredi.
  5. Burke, J. F. (1985). Alfonso X and the structuring of Spanish History. Revista Canadiense de Estudios Hispanicos, 9(3), ss. 464-471.
  6. Castellanos, S., Viso, I.M. (2005). The local articulation of central power in the North of the Iberian Peninsula (500-1000). Early Medieval Europe, 13(1), ss. 1-42.
  7. Cesare, M. d. (2012). The Pseudo-Historical image of the Prophet Muhammad in medieval latin literature: A Repertory. Germany: De Gruyter.
  8. Chalmeta, P. (1994). Invasión e Islamización: la sumisión de Hispania y la formación de al-Andalus. Madrid: Editorial MAPFRE.
  9. Christys, A. (2002). Christians in al-Andalus, (711-1000). New York: Routledge.
  10. Collins, R. (2012). Caliphs and Kings: Spain, 796-1031. United Kingdom: Wiley-Blackwell.
  11. Collins, R. (1983). Early medieval spain: Unity in diversity, 400-1000. London: Macmillan.
  12. Collins, R. (1994). The Arab conquest of Spain, 710-797. United Kingdom: Blackwell Publishers.
  13. Corpus scriptorum Muzarabicorum I. (1973). J. Gil (Ed.), Madrid: Instituto Antonio de Nebrija.
  14. Durgun, F. (2017). Ortaçağ Avrupa’sında tarihyazımı: Bede. A. Şimşek (Ed.), Dünyada Tarihçilik (ss.29-46). Ankara: Pegem Akademi.
  15. Fernandez-Ordoñez, I. (2020). The Imperium in Alfonso X’s Historiography. The Medieval Chronicle, 13, ss. 1-32.
  16. Furtado, R. (2018). Reassessing spanish chronicle writing before 900: The tradition of compilation in Oviedo at the end of ninth century. E. Kooper ve S. Levelt (Ed.), The Medieval Chronicle 11 (ss.171-195). Leiden: Brill.
  17. Harekât, İ. (2003). Mağrib. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 27, ss. 318-322.
  18. Hartmann, C. C. d. (1999). The textual transmission of the Mozarabic Chronicle of 754. Early Medieval Europe, 8(1), ss. 13-29.
  19. Horta, M. J. (2024). İspanya tarihi: Tarih öncesi dönemden 21. yüzyılın başlarına kadar. (İ. Kut ve Ö. Şenyıldız, Çev.). Ankara: Doğu Batı.
  20. Hoyland, R. G. (2019). Seeing Islam as others saw it: A survey and evaluation of Christian, Jewish And Zoroastrian writings on early Islam. United States of America: Gorgias LLC.
  21. Isidorus Hispalensis. (1970). Isidore of Seville’s history of the Goths, Vandals and Suevi. (G. Donini ve G. B. Ford, Çev.). Leiden: Brill.
  22. Isidorus Hispalensis. (2023). La Historia de los reyes de los godos, vandalos y suevos: Edicion bilingüe. (G. P. Tudela, Çev.). Poland: Complutense United.
  23. Isla, A. (2015). The Aristocracy and the monarchy in northwest Iberia between the eight and the eleventh century. J. D’Emilio (Ed.), Culture and society in medieval galicia: A cultural crossroads at the edge of Europe (ss.251-281). Leiden: Brill.
  24. Kennedy, H. (2014). Muslim spain and portugal: A political history of al-Andalus. New York: Routledge.
  25. Marinas, I. P. (2019). Regnum Gothorum and regnum Hispaniae in medieval spanish Christian chronicles: Continuation, end, or translation in their accounts of the Arab conquest. F. Sabate (Ed.), Ideology in the middle ages: Approaches from southwestern europe (ss. 127-175). United Kingdom: Arc Humanities.
  26. Martin, J. C. (2006). Los Chronica Byzantia-Arabica: Contribucion a la discusion sobre su autoria y datacion, y traduccion anotada. e-Spania, ss. 2-16.
  27. Muñoz, F. G. (2018). Un perfil para el autor de la Cronica Mozarabe de 754. Collectanea Christiana Orientalia, 15, ss. 31-48.
  28. Özkuyumcu, N. (2000). İfrîkıye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 21, ss. 515-516.
  29. Pereira, J. E. L. (1980). Estudio critico sobre la cronica mozarabe de 754. Zaragoza.
  30. Pick, L. K. (2020). Islam concealed and revealed: The Chronicle of 754 and Beatus of Liebana’s Commentary on the Apocalypse. S. Barton ve R. Portass (Ed.), Beyond the Reconquista: New directions in the history of medieval iberia (711-1085) (ss. 257-282). Leiden: Brill.
  31. Pilevneli Çubuk, C. (2023). Geç Roma İmparatorluğu ve erken Ortaçağ Avrupası’nda Ariusçuluk. F. Durgun (Ed.), Ortaçağ Kıta Avrupası’nda Dinsel Sapkınlıklar: Ariusçuluktan Husçuluğa (ss.25-64). Çanakkale: Paradigma Akademi.
  32. Portass, R. (2020). Early medieval spain, 800-1100: the Christian kingdoms and al-Andalus. S. Mossman (Ed.), Debating medieval europe: The Early middle ages, c. 450–c. 1050 (ss. 176-225). Manchester: Manchester University.
  33. Reeves, K. B. (2016). Visions of unity after the visigoths: Early iberian latin chronicles and the mediterranean world. Belgium: Brepols.
  34. Rubenstein, J. (2011). Armies of heaven: The first crusade and the quest for apocalypse. New York: Basic Books. The Chronicle of Hydatius and The Consularia Constantinopolitana: Two contemporary accounts of the final years of the roman empire. (1993). R. W. Burgess (Ed. ve Çev.), New York: Oxford University.
  35. Tolan, J. V. (2002). Saracens: Islam in the medieval european imagination. New York: Columbia University. Watt, W. M., Cachia. P. (2018). Endülüs tarihi. (C.E. Adıgüzel, Q. Şükürov, Çev.). İstanbul: Küre.
  36. Wolf, K. B. (2013). Christian views of Islam in early medieval spain. J. V. Tolan (Ed.), Medieval Christian perceptions of Islam (ss. 85-109). New York: Routledge.
  37. Wolf, K. B. (2011). Conquerors and chroniclers of early medieval spain. Liverpool: Liverpool University.
  38. Wolf, K. B. (2013). Mozarabs. M. Gerli (Ed.), Medieval iberia: An encyclopedia (ss. 590-591). New York: Routledge.
  39. Wolf, K. B. (2013). Mozarabic Chronicle of 754. M. Gerli (Ed.), Medieval iberia: An encyclopedia (ss. 587-588). New York: Routledge.
  40. Wright, R. (2013). Isidore of Seville, St. M. Gerli (Ed.), Medieval iberia: An encyclopedia (ss. 431-432). New York: Routledge.
  41. Wood, J. (2016). A family affair: Leander, Isidore and the legacy of Gregory the Great in spain. A. Fear ve J. Wood (Ed.), Isidore of Seville and his reception in the early middle ages: Transmitting and transforming knowledge (ss. 31-57). Amsterdam: Amsterdam University.
  42. Yıldız, H. D. (1992). Berberiler. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, 5, ss. 478-483.