Dergiler / Tarihyazımı / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

Tarih ve distopya ilişkisi açısından “bellek delikleri”nin işlevi

The function of “memory holes” in the context of the relationship between history and dystopia

Sayfa
99–118
Yayın Tarihi
2025-12-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma ile, Orwell’ın hala değerini koruyan bu distopik eserinin açtığı tartışma zemini özelinde, belleğin karşı karşıya olduğu tehlikelere dikkat çekmek hedeflenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarih ve distopya kavramları arasındaki ilişki iki biçimde ele alınabilir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Birincisi distopyaların içerdiği gelecek tasavvurlarını merkeze almak; ikincisi ise distopya kurgularında tarihe yönelik tutumları değerlendirmektir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma ile, Orwell’ın hala değerini koruyan bu distopik eserinin açtığı tartışma zemini özelinde, belleğin karşı karşıya olduğu tehlikelere dikkat çekmek hedeflenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Bellek delikleri · tarih bilinci · distopya

Özet

Tarih ve distopya kavramları arasındaki ilişki iki biçimde ele alınabilir. Birincisi distopyaların içerdiği gelecek tasavvurlarını merkeze almak; ikincisi ise distopya kurgularında tarihe yönelik tutumları değerlendirmektir. Bu çalışmada amaçlanan şey, her iki yolu kullanarak, distopya ile tarih ilişkisini bellek kavramı özelinde kurmaktır. Bu kurguya olanak tanıyan pek çok distopik eser vardır. Bunlar arasında en dikkat çekici olanlardan biri George Orwell’ın 1984’üdür. Eserdeki “bellek delikleri” kavramı, distopya-tarih ilişkisini, çeşitli karşıtlıklar üzerinden ele almayı sağlamaktadır. Geçmiş, gelecek, totalitarizm, birey ve toplum kavramları söz konusu karşıtlıkların zeminini oluştururlar. Hem bireysel hem de toplumsal açıdan belleğin gücünü engelleme girişimleri olarak bellek delikleri, tarihsel anlatıyı dönüştürerek tarih bilincini zedeler. Yirminci yüzyılın şartları bağlamında değerlendirilen 1984’ün kurgusunda önemli yer tutan bellek deliklerinin, günümüz şartlarında da başka biçimlerde görünür olduğu ve tarih bilincine zarar verdiği açıktır. Bu çalışma ile, Orwell’ın hala değerini koruyan bu distopik eserinin açtığı tartışma zemini özelinde, belleğin karşı karşıya olduğu tehlikelere dikkat çekmek hedeflenmiştir.

Abstract

The relationship between the concepts of history and dystopia can be examined in two distinct ways. The first approach centers on the future imaginaries constructed by dystopias, while the second focuses on evaluating dystopian fictions through their treatment of history. The aim of this article is to establish the relationship between dystopia and history within the context of the concept of memory by employing both approaches. A wide range of dystopian literature provides fertile ground for such an inquiry, with George Orwell’s 1984 standing out as a particularly illuminating example. The concept of “memory holes” in the novel enables an exploration the dystopia-history relationship through various contrasts. The concepts of past, future, totalitarianism, individual and society, form the basis of these oppositions. Memory holes which serve as attempts to suppress the power of memory both individually and socially, transform historical narrative and undermine historical consciousness. When considered within the context of twentieth-century conditions, the memory holes that play a central role in the narrative structure of 1984 clearly manifest in different forms in contemporary contexts as well, continuing to pose a threat to historical consciousness. Through this study, it is aimed to draw attention to the dangers faced by memory, specifically within the framework of the discussions opened up by Orwell’s still-relevant dystopian novel.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Temelli, A. İ. (2025). Tarih ve distopya ilişkisi açısından “bellek delikleri”nin işlevi. Tarihyazımı, Cilt: 7 Sayı: 2, 99–118. https://doi.org/10.17497/tarihyazimi.1724785

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Blakemore, S. (1984). Language and ideology in Orwell's 1984. Social Theory and Practice, 10(3), ss.349- 356.
  2. Bloch, E. (2020/I). Umut İlkesi (T. Bora, Çev.). İstanbul: İletişim.
  3. Claeys, G. (2017). Önsöz, Ütopya Edebiyatı (Z. Demirsü, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası.
  4. Claus, P. ve Marriott, J. (2024). Tarih: Teori ve Yönteme Giriş (F.C. Arı, Çev.). İstanbul: Alfa.
  5. Dürüşken, Ç. (2014). Sunuş, Thomas More, Ütopya (Ç. Dürüşken, Çev.). İstanbul: Kabalcı.
  6. Erkut, F. (2022). Tarihin Hakikatleri. İstanbul: İletişim.
  7. Feder, L. (1983). Selfhood, language, and reality: George Orwell's “Nineteen Eighty-Four”. The Georgia Review, 37(2), 392-409.
  8. Finigan, T. (2011). “Into the memory hole”: Totalitarianism and Mal d’Archive in Nineteen Eighty-Four and The Handmaid’s Tale. Science Fiction Studies, 38(3), 435-459.
  9. Foucault, M. (2020). Büyük Kapatılma (I. Ergüden ve F. Keskin, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
  10. Gordin, D. M. ve Tilley, H. ve Prakash, G. (2017). Mekân ve Zamanın Ötesinde Ütopya ve Distopya (C. Kayalıgil, Çev.). Ütopya-Distopya: Tarihsel Olasılığın Koşulları, İstanbul: Koç Üniversitesi.
  11. Jameson, F. (2017). Bir Yöntem Olarak Ütopya ya da Gelecek Tasarrufları (E. Kartal ve N. Ağıl, Çev.). Ütopya-Distopya: Tarihsel Olasılığın Koşulları, İstanbul: Koç Üniversitesi.
  12. Kumar, K. (2005). Ütopyacılık (A. Somel, Çev.) Ankara: İmge Kitabevi.
  13. Kumar, K. (2006). Modern Zamanlarda Ütopya ve Karşıütopya (A. Galip, Çev.) İstanbul: Kalkedon.
  14. Orwell, G. (2015). 1984 (C. Üster, Çev.) İstanbul: Can.
  15. Resch, R. P. (1997). Utopia, dystopia and the middle class in George Orwell's Nineteen Eighty-Four. Boundary 2, 24(1), 137-176.
  16. Vieira, F. (2017). Ütopya kavramı. Ütopya Edebiyatı (Z. Demirsu, Çev.). İstanbul: Türkiye İş Bankası.