Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇünkü Birgivî’nin diğer eserlerinde İnkâzü’l-Hâlikîn’e atıf yapması ilk eserinin bu olduğunu göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Takıyyüddîn Mehmed b. Pîr Alî el-Birgivî’nin (ö. 981/1573) Risâle fî ‘ademi ahzi’l-ücre ‘alâ kırâeti’l-Kur’ân isminde olduğu düşünülen risâlesinin tahkik ve tahlilini esas alan bir çalışmadır. Birgivî, kendi zamanındaki bid‘atlerle mücadele etmeye çalışmıştır. Dönemin Şeyhülislamlarına karşı bile bu konuda tavır almıştır. Kendisinin bid‘at saydığı şeylerden biri de ücretle Kur’an okuyup sevabını okutana bağışlamaktır. Bu konu ile ilgili farklı zamanlarda farklı sebeplerle dört eser kaleme almıştır. Bunlar, İnkâzü’l-hâlikîn, Îkâzu’n-nâimîn ve ifhâmü’l-kâsırîn, Hâşiye-i îkazi’n-nâimîn, ve Risâle fî ‘ademi ahzi’l-ücre ‘alâ kırâeti’l-Kur’ân isimli eserlerdir. Bu dört eserden yazılış tarihi en eski olanı İnkâzü’l-hâlikîn isimli eseridir. Çünkü Birgivî’nin diğer eserlerinde İnkâzü’l-Hâlikîn’e atıf yapması ilk eserinin bu olduğunu göstermektedir. Bu eserin Arapça ve uzun olmasından dolayı herkesin istifâde edemediğini söyleyen dostlarının isteği üzerine eseri Risâle fî ‘ademi ahzi’l-ücre ‘alâ kırâeti’l-Kur’ân ismiyle Türkçe olarak ihtisâr etmiştir. Bu risâlenin, Yazma Eserler Kütüphanesi ve İBB Atatürk Kitaplığı’nda tespit edilen toplam on üç nüshası bulunmaktadır. İsam Tahkikli Neşir Klavuzu’na uygun bir şekilde tahkiki yapılan çalışmada metnin fazla uzun olmaması ve ana metni tam ortaya çıkarmak için imlası düzgün olan bütün nüshalar dikkate alınarak tahkik yapılmıştır. Eserin incelenmesi sonucunda Birgivi, eserini, şer‘î delillerden Kitap ve sünnet ile Hanefî ulemanın fetvalarına binâ etmiştir. Eser, bir mukaddime ve üç bölümden oluşmaktadır. Mukaddime’de eserin yazılış sebebi açıklanmıştır. Birinci bölümde meseleyi beş âyet ile istidlâl ederek şer‘î delillerden Kitap/Kur’an ile delillendirmeye çalışmıştır. İkinci bölümde sekiz hadis ile istidlâl ederek şer‘î delillerden sünnet ile delillendirmeye çalışmıştır. Üçüncü bölümde Hanefî fukahânın fetvâları ile istidlâl etmiştir. Bu deliller çerçevesinde Birgivî, ücret ile Kur’an okunmasının haram olmasını başta riyâ ile ilişkilendirmektedir. Çünkü ona göre riyâ, dünyalık olan bir şeyi âhiretlik bir amel ile kazanmaya çalışmaktır. Kur’an okumak âhirete tealluk eden bir amel olup bunu para karşılığı yapmak riyâ kapsamında değerlendirilmelidir. İkinci olarak Kur’an okumak mahza ibâdet olup ezân okumak ve Kur’an talimi gibi ibâdete vesîle olan şeyler kapsamında olmadığından ücret ile Kur’an okumak ibâdeti satmak demektir. Bir kişi kıldığı namazın sevabını satamadığı gibi okuduğu Kur’an’ın sevabını satması da caiz değildir. Bunlara ilaveten Hanefîlere göre mahza ibadetler üzere icâre caiz olmadığını dikkate alan Birgivî, ücret ile Kur’an okuyup sevabını okutanın kendisine veya istediği kişilere bağışlanmasının Hanefîlere göre haram olduğunu ispat etmiştir.
Abstract
This study is based on the Critical Edition and Analysis of Taqiyyüddīn Maḥmad b. Pīr ʿAlī al-Birgiwī’s treatise, which is thought to be titled Risālah fī ʿadami akhdh al-ʾucrah ʿalā qirāʾah al-Qurʾān. Birgiwī tried to fight against the noveltys of his time. He even took a stand on this issue against the Shaykh al-Islams of the period. One of the things that he considers as novelty is reading the Qurʾān for a fee and donating the reward to the person who has the reader recite the Qur’an. He wrote four works on this subject at different times and for different reasons. These are the works named Inqādh al-hālikîn, Īqāẓ an-nāʾimîn and Ifhām al-qāṣirîn, Ḥāşiye Īqāẓ an-nāʾimîn, and Risālah fī ʿadami akhdh al-ʾucrah ʿalā qirāʾah al-Qurʾān. The oldest of these four works is the work named Inqādh al-hālikîn. Because Birgiwī’s references to Inqādh al-hālikîn in his other works show that this is his first work. At the request of his friends, who said that not everyone could benefit from this work because it was in Arabic and long, he compiled it in Turkish under the name Risālah fī ʿadami akhdh al-ʾucrah ʿalā qirāʾah al-Qurʾān. There are thirteen copies of this treatise in total, which were found in the Manuscripts Library and the IMM Atatürk Library. In the study, which was researched in accordance with the ISAM Critical Edition Guide, all copies with proper spelling were taken into consideration in order to ensure that the text was not too long and to fully reveal the main text. As a result of the examination of the work, Birgiwī based his work on the religious evidence of the Book and the Sunnah and the fatwas of Ḥanafi scholars. The work consists of an introduction and three parts. The reason for writing the work is explained in the Introduction. In the first part, he tried to prove the issue with the Book/Qurʾān, one of the religious evidence, by deducing the issue with five verses. In the second part, he tried to prove it with the sunnah from the religious evidence by deducing it with eight hadiths. In the third part, he deduces it with the fatwas of the Ḥanafī jurists. Within the framework of these evidences, Birgiwī primarily associates the prohibition of reading the Qurʾān for a fee with hypocrisy. Because, according to him, hypocrisy is trying to earn something worldly with an afterlife deed. Reading the Qurʾān is an act that is related to the afterlife, and doing it for money should be evaluated within the scope of hypocrisy. Secondly, reading the Qurʾān is a form of worship and since it is not within the scope of things that lead to worship such as reciting the adhan and studying the Qurʾān, reading the Qurʾān for a fee means selling worship. Just as a person cannot sell the reward of the prayer he performed, it is also not permissible to sell the reward of the Qurʾān he read. In addition to these, Birgiwī who takes into account that according to the Ḥanafis, renting is not permissible for pure acts of worship, has proven that according to the Ḥanafīs, it is ḥaram to read the Qurʾān for a fee and donate the reward to the person who has it read or to whomever he wants.