Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, döngüselliğin afet sonrası kalıcı konutlarda yalnızca geri dönüştürülmüş malzeme kullanımıyla sınırlı olmadığını; tasarım kararları, üretim mantığı, lojistik organizasyon, kullanım sürecinde uyarlanabilirlik ve kullanım sonrası söküm-yeniden kullanım senaryolarını kapsayan bütüncül bir sistem yaklaşımı gerektirdiğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Deprem sonrası kalıcı konut üretimi, yalnızca kısa sürede barınma sağlama meselesi değil; dayanıklılık, uyarlanabilirlik, kaynak verimliliği ve uzun dönemli çevresel performans açısından ele alınması gereken çok aşamalı bir yeniden yapılanma sürecidir. Döngüsel ekonomi bu alanda güçlü bir kavramsal çerçeve sunmakla birlikte, bu ilkelerin kalıcı konut üretiminin farklı karar aşamalarına nasıl entegre edileceği literatürde henüz sistematik biçimde açıklanmamıştır. Bu çalışma, söz konusu boşluğu ele alarak döngüsel ekonomi ilkelerini deprem sonrası kalıcı konut üretimi bağlamında incelemekte ve modüler yapı sistemleri temelinde, RIBA Plan of Work aşamalarına dayalı süreç odaklı bir kavramsal model önermektedir. Araştırma, PRISMA 2020 ilkelerine uygun olarak yürütülen sistematik literatür taramasına dayanmaktadır. Web of Science, Scopus, Google Scholar ve DergiPark veri tabanlarında yapılan taramalar sonucunda 663 kayda ulaşılmış; yinelenen kayıtların ayıklanmasının ardından 442 çalışma başlık ve özet düzeyinde değerlendirilmiştir. Bunlardan 222’si dışlanmış, 220 tam metin incelenmiş ve 85 çalışma nitel senteze dâhil edilmiştir. Elde edilen veriler, tematik analiz ve yaşam döngüsü yaklaşımı birlikte kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular, döngüselliğin afet sonrası kalıcı konutlarda yalnızca geri dönüştürülmüş malzeme kullanımıyla sınırlı olmadığını; tasarım kararları, üretim mantığı, lojistik organizasyon, kullanım sürecinde uyarlanabilirlik ve kullanım sonrası söküm-yeniden kullanım senaryolarını kapsayan bütüncül bir sistem yaklaşımı gerektirdiğini göstermektedir. Özellikle modüler yapı sistemlerinin sökülebilirlik, standartlaşma, esneklik, yeniden kullanım ve malzeme geri kazanımı açısından daha yüksek bir döngüsel potansiyel taşıdığı belirlenmiştir. Çalışmanın özgünlüğü, döngüsel ekonomiyi afet sonrası kalıcı konut üretimi bağlamında yeniden kavramsallaştırması ve bunu aşama bazlı bir karar modeli halinde sunmasında yatmaktadır.
Abstract
Post-earthquake permanent housing should not be understood merely as the rapid provision of shelter, but as a multi-stage reconstruction process that must address resilience, adaptability, resource efficiency, and long-term environmental performance. Although the circular economy offers a strong conceptual framework for this field, the literature has not yet systematically explained how circular principles can be integrated into the different decision stages of permanent housing delivery. Addressing this gap, the present study examines circular economy principles in the context of post-earthquake permanent housing and proposes a process-oriented conceptual model based on modular building systems and structured through the stages of the RIBA Plan of Work. The research is based on a systematic literature review conducted in accordance with the PRISMA 2020 guidelines. Searches across Web of Science, Scopus, Google Scholar, and DergiPark yielded 663 studies. After duplicate removal, 442 studies were screened at title and abstract level, 220 full-text articles were assessed for eligibility, and 85 studies were included in the qualitative synthesis. The data were analysed through a combination of thematic analysis and life-cycle reasoning. The findings show that circularity in post-disaster permanent housing cannot be reduced to the use of recycled materials alone. Rather, it requires a systemic approach encompassing design decisions, production logic, logistics organisation, in-use adaptability, and end-of-use disassembly and reuse scenarios. In particular, modular building systems were found to offer a stronger circular potential in terms of disassembly, standardisation, flexibility, reuse, and material recovery. The originality of the study lies in reconceptualising circular economy within the specific context of post-earthquake permanent housing and in presenting it as a stage-based decision model rather than a general sustainability principle.