KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 27 Sayı: 3

Arşiv Belgeleri Işığında Türkiye’nin Salgın Tedbirleri: Kolera Örneği (1924-1973)

Fuat İnce(Süleyman Demirel Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekanlığı Temel Tıp Bilimleri Bölümü Tıp Tarihi ve Etik Anabilim Dalı Başkanlığı)0000-0002-2887-7512
Fatma Yağmur Evcil(SÜLEYMAN DEMİREL ÜNİVERSİTESİ, TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI)0000-0001-6888-842X
Sayfa
393–401
Yayın Tarihi
2020-09-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Türkiye salgınlarla mücadele etmek ve bunların yayılmasını engellemek için gerekli tedbirleri almıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Cumhuriyet döneminde Türkiye’nin salgın tedbirlerini kolera örneği üzerinden araştırmak ve bunlarla ilgili bilgileri sunmaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda incelenen ilk arşiv belgesi 1924 ve son belge ise 1973 tarihlidir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Türkiye salgınlarla mücadele etmek ve bunların yayılmasını engellemek için gerekli tedbirleri almıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Türkiye · Salgın · Tedbir

Özet

Amaç: Cumhuriyet döneminde Türkiye’nin salgın tedbirlerini kolera örneği üzerinden araştırmak ve bunlarla ilgili bilgileri sunmaktır. Metot: Çalışma kapsamında konuyla ilgili yayınlar okunmuş, Devlet Arşivleri Cumhuriyet Arşivi Kataloğunda tarama yapılmış, orijinal arşiv belgeleri incelenmiş ve kronolojik sıralamaya uygun sonuçlara ulaşılmıştır. Bulgular: Türkiye salgınlarla mücadele etmek ve bunların yayılmasını engellemek için gerekli tedbirleri almıştır. Bu kapsamda incelenen ilk arşiv belgesi 1924 ve son belge ise 1973 tarihlidir. Bulunan belge sayısı 38’dir. Kolera vakalarının görülmesi üzerine alınan tedbirlerin yanısıra hastalığın bildirimi için de bir mekanizma oluşturulmuştur. Yurt dışında başlayan salgınların memlekete bulaşmaması için özellikle sınır geçişlerinde ve ulaşım konularında tedbirler alınmıştır. Kolera aşısı üretimi ve yedeklenmesi için çaba gösterilmiştir. Salgın görülen ülkelere aşı gönderilmiştir. 1971’de İstanbul-Sağmalcılar’daki kolera salgını ile mücadele edilmiştir. Bu salgından sonra kolera ile mücadele için çeşitli tedbirler alınmıştır. Aynı yıl karayolu ile hacca gitmek yasaklanmıştır. Bulgaristan ile kolera mücadelesi için bir protokol imzalanmıştır. Sonuç: İncelenen arşiv belgelerinden yurtdışında görülen salgınlar konusunda sınırları kapatma, deniz ve hava yolu ulaşımını durdurma gibi önlemlerin alındığı görülmüştür. Ayrıca aşılama, hijyen, izolasyon ve tedavi konularında önemli işler başarılmıştır. Gerektiğinde kesin ve radikal kararlar alınmıştır. Tüm bunlar günümüzde yaşanan salgınlara ve özellikle de yeni tip coronavirus (COVID-19) pandemisine karşı devreye sokulan tedbirlerle büyük benzerlik göstermektedir. Geçmişte sağlanan başarıların veya eksik kalınan hususların bugün ve gelecekte oluşacak salgınlarla mücadelede iyi birer yol gösterici olacağını düşünmekteyiz.

Anahtar kelimeler
🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

İnce, F., Evcil, F. Y. (2020). Arşiv Belgeleri Işığında Türkiye’nin Salgın Tedbirleri: Kolera Örneği (1924-1973). SDÜ Tıp Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 3, 393–401. https://doi.org/10.17343/sdutfd.711317

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (49)

  1. Cockburn TA, Cassanos JG. Epidemiology of endemic cholera. Public Health Rep. 1960; 75(9):791-804
  2. Codeço CT. Endemic and epidemic dynamics of cholera: the role of the aquatic reservoir. BMC Infectious diseases. 2001;1(1):1-14
  3. Güler Ç, Akın L. Halk Sağlığı Temel Bilgiler. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Yayınları; 2012
  4. Öztürk G, Günay O. Halk Sağlığı Genel Bilgiler. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yayınları; 2011
  5. Dünya Sağlık Örgütü. Cholera [İnternet]. World Health Organization. 2019[Erişim tarihi 24 Mart 2020]. Erişim adresi:
  6. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri. Vibrio cholerae infection illness and symptoms [İnternet]. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri. 2014[Erişim tarihi 24 Mart 2020]. Erişim adresi:
  7. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri. Vibrio cholerae infection treatment [İnternet]. Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri. 2018[Erişim tarihi 24 Mart 2020]. Erişim adresi:
  8. World Health Organization. Ending cholera a global roadmap to 2030 [İnternet]. Switzerland: WHO. 2017[Erişim tarihi 24 Mart 2020]. Erişim adresi:
  9. Ali M, Nelson AR, Lopez AL, Sack DA. Updated global burden of cholera in endemic countries. PLoS neglected tropical diseases. 2015; 9(6)1-13
  10. Ardıç M. Bakü’de kolera salgını ve Osmanlı Devleti’nin başvurduğu bazı sıhhî uygulamalar (1893-1894). SUTAD. Ağustos 2019; (46):303-16
  11. Gültekin E, Sultan II. Abdülhamid döneminde koleraya karşı ilaç geliştirme çalışmaları, bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi. 2020; 92: 115-34
  12. Uçar M, Birinci dünya savaşında Türk ordularındaki sağlık hizmetlerinin arşiv belgeleri ışığında değerlendirilmesi. Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi. 2010
  13. Özbay K, Türk Asker Hekimliği Tarihi ve Asker Hastaneleri. C. I, İstanbul: Yörük Basımevi, 1976
  14. BCA, 272-0-0-14 / 76 - 32 – 11/07.07.1924
  15. BCA, 30-18-1-2 / 6 - 54 – 10/06.11.1929
  16. BCA, 30-18-1-2 / 23 - 64 – 17/14.09.1931
  17. BCA, 30-18-1-2 / 24 - 74 – 15/ 11.11.1931
  18. BCA, 30-10-0-0 / 257 - 728 – 14/27.07.1938
  19. BCA, 30-10-0-0 / 258 - 734 – 4/07.07.1939
  20. BCA, 30-18-1-2 / 114 - 67 – 7/17.10.1947
  21. BCA, 30-18-1-2 / 114 - 67 – 15/17.10.1947
  22. BCA, 30-10-0-0 / 177 - 224 – 13/08.11.1947
  23. BCA, 30-10-0-0 / 267 - 800 – 17/03.12.1947
  24. BCA, 30-10-0-0 / 177 - 224 – 14/23.12.1947
  25. BCA, 30-18-1-2 / 115 - 79 – 17/25.12.1947
  26. BCA, 30-18-1-2 / 115 - 81 - 4/25.12.1947
  27. BCA, 30-18-1-2 / 115 - 85 – 16/25.12.1947
  28. BCA, 30-18-1-2 / 115 - 96 – 9/21.02.1948
  29. BCA, 30-18-1-2 / 115 - 96 – 17/21.02.1948
  30. BCA, 30-18-1-2 / 115 - 96 – 18/21.02.1948
  31. BCA, 30-18-1-2 / 117 - 62 – 12/10.09.1948
  32. BCA, 30-18-1-2 / 126 - 58 - 5/30.07.1951
  33. BCA, 30-18-1-2 / 188 - 51 – 6/25.08.1965
  34. BCA, 30-18-1-2 / 195 - 32 – 10/03.05.1966
  35. BCA, 30-18-1-2 / 198 - 60 – 13/25.08.1966
  36. BCA, 30-18-1-2 / 200 - 73 – 10/01.11.1966
  37. Bakar C. Kırk yedi yıl sonra yeniden bir salgının hikâyesi: 1970 Sağmalcılar kolera salgınından günümüze dersler. Turk J Public Health 2017;15(3):245-69
  38. Dedeoğlu N. Kırk yedi yıl sonra yeniden bir salgının hikayesi: 1970 Sağmalcılar kolera salgınından günümüze derslere yanıt. Turk J Public Health 2018;16(1): 76-9
  39. BCA, 30-18-1-2 / 259 - 82 - 14/20.11.1970
  40. BCA, 30-18-1-2 / 261 - 2 - 14/16.01.1971
  41. BCA, 30-18-1-2 / 262 - 9 -3/04.02.1971
  42. BCA, 30-18-1-2 / 262 - 13 -6/26.02.1971
  43. BCA, 30-18-1-2 / 273 - 81 -2/08.11.1971
  44. BCA, 30-18-1-2 / 274 - 87 - 20/30.11.1971
  45. BCA, 30-18-1-2 / 274 - 85 - 7/19.11.1971
  46. BCA, 30-18-1-2 / 289 - 77 - 20/16.09.1972
  47. BCA, 30-18-1-2 / 295 - 15 - 7/24.02.1973
  48. T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü. COVİD-19 Rehber [İnternet]. Sağlık Bakanlığı. 2020[Erişim Tarihi: 26 Mart 2020]. Erişim adresi:
  49. Dünya Sağlık Örgütü. COVID-19 [İnternet]. World Health Organization. 2020[Erişim tarihi: 26 Mart 2020]. Erişim adresi:https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200311-sitrep-51-covid-19.pdf?sfvrsn=1ba62e57_10