KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Sağlık Akademisyenleri Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 2

Deprem bölgesine giden sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu, stres ve psikolojik sağlamlık düzeyleri

Compassion fatigue, stress, and psychological resilience levels of healthcare workers deployed to the earthquake zone

Duygu Helvaci Özkara(Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Acil Tıp Kliniği)0000-0001-7059-6450
Emel Yılmaz(Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi, Cerrahi Hastalıkları Hemşireliği Anabilim Dalı, Manisa, Türkiye)0000-0002-5127-6651
Sayfa
216–225
Yayın Tarihi
2025-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Sağlık çalışanlarının yaş ortalamalarının 32,87±7,89 yıl, %57,8'inin kadın ve %28,1’inin hekim olduğu belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Giriş ve Amaç: Sağlık çalışanları deprem sonrasında bireylerin tedavi ve bakımında önemli rol oynamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada amaç 6 Şubat 2023 depreminden sonra deprem bölgesine geçici görevle giden sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu, algılanan stres ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin saptanmasıdır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Sağlık çalışanlarının yaş ortalamalarının 32,87±7,89 yıl, %57,8'inin kadın ve %28,1’inin hekim olduğu belirlenmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2023 Verileri
⚙️Değişkenler:Deprem · merhamet yorgunluğu · psikolojik sağlamlık

Özet

Giriş ve Amaç: Sağlık çalışanları deprem sonrasında bireylerin tedavi ve bakımında önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmada amaç 6 Şubat 2023 depreminden sonra deprem bölgesine geçici görevle giden sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu, algılanan stres ve psikolojik sağlamlık düzeylerinin saptanmasıdır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışmaya Türkiye'nin batı bölgesindeki bir eğitim araştırma hastanesinden deprem bölgesine geçici görevle giden 160 sağlık çalışanı dahil edilmiştir. Çalışmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Merhamet Yorgunluğu Ölçeği, Algılanan Stres Ölçeği ve Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği ile toplanmıştır. Bulgular: Sağlık çalışanlarının yaş ortalamalarının 32,87±7,89 yıl, %57,8'inin kadın ve %28,1’inin hekim olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonucunda katılımcıların Merhamet Yorgunluğu Ölçeği alt boyut ve toplam puanlarının ortalamanın altında, Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği puanının ortalamanın üzerinde ve Algılanan Stres Ölçeği alt boyut ve toplam puanlarının ortalama düzeyde olduğu görülmüştür. Ayrıca merhamet yorgunluğu arttıkça, algılanan stresin arttığı ve psikolojik sağlamlığın azaldığı, psikolojik sağlamlık düzeyi arttıkça algılanan stresin de azaldığı belirlenmiştir (p<0,05). Sonuç: Sağlık çalışanlarına yönelik psikososyal müdahalelerin uygulanması, etkin başa çıkma yöntemlerinin geliştirilmesi, sosyal destek ve dayanışmanın artırılması önerilmektedir.

Abstract

Introduction and Aim: Healthcare workers play a crtical role in treating and caring for people after an earthquake. The aim of this study is to determine the compassion fatigue, perceived stress and psychological resilience of healthcare workers temporarily deployed in the earthquake zone after the February 6, 2023 earthquake. Materials and Methods: The descriptive cross-sectional study involved 160 healthcare workers who were temporarily assigned to the earthquake zone in a training and research hospital in the western of Turkey. The research data were collected using a personal information form, the Compassion Fatigue Scale, the Perceived Stress Scale and the Brief Resilience Scale. Results: The average age of healthcare workers was found to be 32.87 ± 7.89 years, with 57.8% being female and 28.1% being physicians. As a result of the study, it was found that the participants' partial and total scores on the Compassion Fatigue Scale were below average, the score on the Brief Resilience Scale was above average and the partial and total scores on the Perceived Stress Scale were at an average level. It was determined that as compassion fatigue increased, perceived stress increased and psychological resilience decreased. It was also noticed that as psychological resilience increased, perceived stress decreased (p<0.05). Conclusion: Psychosocial interventions for healthcare workers, the development of effective coping methods and the strengthening of social support and solidarity are recommended.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özkara, D. H., Yılmaz, E. (2025). Deprem bölgesine giden sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu, stres ve psikolojik sağlamlık düzeyleri. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 2, 216–225. https://ajindex.com/articles/1538528

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Adams, R. E., Boscarino, J. A., & Figley, C. R. (2006). Compassion fatigue and psychological distress among social workers: a validation study. The American Journal of Orthopsychiatry, 76(1), 103–108. https://doi.org/10.1037/0002-9432.76.1.103
  2. Alexander, D. A., & Klein, S. (2009). First responders after disasters: a review of stress reactions, at-risk, vulnerability, and resilience factors. Prehospital and Disaster Medicine, 24(2), 87–94. https://doi.org/10.1017/s1049023x00006610
  3. Aytis, S. (2023). Deprem kavramı, etkileri ve 6 Şubat 2023 depremleri bağlamında süreçler üzerinden bütünsel değerlendirmeler. Journal of Architectural Sciences and Applications, 8 (Special Issue), 567-584.
  4. Burnett, H.J., & Wahl, K. (2015). The compassion fatigue and resilience connection: A surveyof resilience, compassion fatigue, burnout, and compassion satisfaction among trauma responders. International Journal of Emergency Mental Health and Human Resilience, 17(1), 318-326.
  5. Chung. J., & Davies, N. (2016). A review of compassion fatigue of nurses during and after the Canterbury earthquakes. Australasian Journal of Disaster and Trauma Studies, 20, 69-80.
  6. Cocker, F., & Joss, N. (2016). Compassion fatigue among healthcare, emergency and community service workers: A systematic review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 13(6), 618. https://doi.org/10.3390/ijerph13060618
  7. Cohen, S., Kamarck, T., & Mermelstein, R. (1983). A global measure of perceived stress. Journal of Health and Social Behavior, 24, 385-396. https://doi.org/10.2307/2136404
  8. Dinç, S., & Ekinci, M. (2019). Merhamet yorgunluğu kısa ölçeği’nin türkçe’ye uyarlanması, geçerlilik ve güvenirliği. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(1), 192-202.
  9. Doğan, T. (2015). Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirli çalışması The Journal of Happines and Well-Being, 3(1), 93-102
  10. Eskin, M., Harlak, H., Demirkıran, F., & Dereboy, Ç. (2013). Algılanan stres ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: güvenirlik ve geçerlilik analizi. New Symposium Journal, 51(3), 132-140.
  11. Figley, C. R. (1995). Compassion fatigue: Coping with secondary traumatic stress disorder in those who treat the traumatized (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203777381
  12. Guo, C., Li, S. & Chan, S.S. (2022). Long-term effects of disaster exposure on health care workers’ resilience: a comparison of the Wenchuan earthquake-exposed and unexposed groups. International Journal of Disaster Risk Reduction, 67, 102658. https://doi.org/10.1016/j.ijdrr.2021.102658
  13. Huang, W., Li, L., Zhuo, Y. & Zhang, J. (2023). Analysis of resilience, coping style, anxiety, and depression among rescue nurses on EMTs during the disaster preparedness stage in Sichuan, China: a descriptive cross-sectional survey. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 17, e268. https://doi.org/10.1017/dmp.2022.225
  14. Kahve, A.C., Aydın, S., & Er, D.G. (2023). Travmaya maruz kalan bireyler ve sağlık çalışanlarında deprem sonrası ortaya çıkan ruhsal sorunlara yaklaşım. TOTBİD Dergisi, 22, 642-651.
  15. Khan, A.A., Khan, M.A., Malik, N.J. (2015). Compassion fatigue amongst health care providers. Pakistan Armed Forces Medical Journal, 65(2), 286-289.
  16. Koç, M., & Yalçın, S. (2023). Afetlerde krize müdahale: Kahramanmaraş depremi’nde aile ve sosyal hizmetler bakanlığı’nın çalışmaları. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 93-105. https://doi.org/10.57114/jswrpub.1257945
  17. Ma, I. C., Chang, W. H., Wu, C. L., & Lin, C. H. (2020). Risks of post-traumatic stress disorder among emergency medical technicians who responded to the 2016 Taiwan earthquake. Journal of the Formosan Medical Association = Taiwan yi zhi, 119(9), 1360–1371. https://doi.org/10.1016/j.jfma.2019.11.02
  18. Naushad, V. A., Bierens, J. J., Nishan, K. P., Firjeeth, C. P., Mohammad, O. H., Maliyakkal, A. M., ChaliHadan, S., & Schreiber, M. D. (2019). A Systematic review of the impact of disaster on the mental health of medical responders. Prehospital and Disaster Medicine, 34(6), 632–643. https://doi.org/10.1017/S1049023X19004874
  19. Özbay, A., & Bülbül, A. E. (2024). The impact of psychological resilience and gender on the relationship between trauma-coping perception and levels of secondary traumatic stress in mental health workers. Journal of Community Psychology, 10.1002/jcop.23150. https://doi.org/10.1002/jcop.23150
  20. Şahan, S., Öztürk, A., Çınar, D., & İsmailoğlu, E.G. (2022). Investigating the compassion fatigue in emergency department physicians and nurses. Progress in Health Sciences, 12(1), 101-109.
  21. Sakuma, A., Takahashi, Y., Ueda, I., Sato, H., Katsura, M., Abe, M., Nagao, A., Suzuki, Y., Kakizaki, M., Tsuji, I., Matsuoka, H., & Matsumoto, K. (2015). Post-traumatic stress disorder and depression prevalence and associated risk factors among local disaster relief and reconstruction workers fourteen months after the Great East Japan Earthquake: a cross-sectional study. BMC Psychiatry, 15, 58. https://doi.org/10.1186/s12888-015-0440-y
  22. Sehlikoglu, S., Yilmaz Karaman, I.G., Yastibas, Kacar, C., Canakci, M.E. (2023). Earthquake and mental health of healthcare workers: A sistematic review. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 26, 309-318.
  23. Shrestha R. (2015). Post-traumatic stress disorder among medical personnel after Nepal earthquake, 2015. Journal of Nepal Health Research Council, 13(30), 144–148.
  24. Smith, B. W., Dalen, J., Wiggins, K., Tooley, E., Christopher, P., & Bernard, J. (2008). The brief resilience scale: assessing the ability to bounce back. International Journal of Behavioral Medicine, 15(3), 194–200. https://doi.org/10.1080/10705500802222972
  25. Sümen, A., & Öncel, S. (2024). Afetlerde sağlık çalışanlarının sağlığı. Karadağ G, editör. Afetler ve Toplum Sağlığı. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri. p.99-108.
  26. Tahernejad, S., Ghaffari, S., Ariza-Montes, A., Wesemann, U., Farahmandnia, H., & Sahebi, A. (2023). Post-traumatic stress disorder in medical workers involved in earthquake response: A systematic review and meta-analysis. Heliyon, 9(1), e12794. https://doi.org/10.1016/j.heliyon.2023.e12794
  27. Topkara, F.M., Aktaş-Reyhan, F., Dağlı, E., & Bakır, E. (2024). Deprem bölgesinde görev yapan sağlık çalışanlarının merhamet yorgunluğu ve ikincil travmatik stres düzeyleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi. TOGU Sağlık Bilimleri Dergisi, 4(2), 152-165. https://doi.org/10.52369/togusagbilderg.1418440
  28. Türk, A., & Kaya, S. (2023). Deprem sonrası psikososyal destek uygulamalarında merhamet yorgunluğunun psikolojik sağlamlığa etkisi: sosyal hizmet uzmanları üzerine bir araştırma. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(2), 81-91. https://doi.org/10.57114/jswrpub.1312507
  29. Tyer-Viola L. A. (2019). Grit: The essential trait of nurses during a disaster. The Journal of Perinatal & Neonatal Nursing, 33(3), 201–204. https://doi.org/10.1097/JPN.0000000000000416
  30. Uysal, İ., & Kılıç, A. (2022). Normal dağılım ikilemi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 12(1), 220-248. https://doi.org/10.18039/ajesi.962653
  31. Yılmaz, S., Karakayali, O., Yilmaz, S., Çetin, M., Eroglu, S. E., Dikme, O., Özhasenekler, A., Orak, M., Yavaşi, Ö., Karbek Akarca, F., Günalp Eneyli, M., Erbil, B., & Akoğlu, H. (2023). Emergency medicine association of turkey disaster committee summary of field observations of February 6th Kahramanmaraş Earthquakes. Prehospital and disaster Medicine, 38(3), 415–418. https://doi.org/10.1017/S1049023X23000523