Dergiler / Sağlık Akademisyenleri Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Paramedik Öğrencilerinin afetlere hazırlık algılarının belirlenmesi

Determination of disaster preparedness perceptions of paramedic students

Beyza Nur Kurul(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, GÜLHANE SAĞLIK MESLEK YÜKSEKOKULU (ANKARA))0009-0000-3790-3666
Ahmet Hamdi Alpakan(EGE ÜNİVERSİTESİ, SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, AFET TIBBI ANABİLİM DALI (DİSİPLİNLERARASI))0000-0003-2637-4740
Sercan Kürklü(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, GÜLHANE SAĞLIK MESLEK YÜKSEKOKULU (ANKARA))0000-0003-0422-4012
Sayfa
464–474
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular; katılımcıların HASPAHA toplam puan ortalaması 106.33 ± 17.84 olarak saptanmış olup, öğrencilerin afetlere hazırlık algılarının iyi düzeyde olduğu görülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Öz Amaç; bu çalışmanın amacı, sağlık temalı bir üniversitede öğrenim gören İlk ve Acil Yardım (paramedik) programı öğrencilerinin afetlere hazırlık algılarını belirlemek ve bu algıyı etkileyen sosyodemografik ile eğitimsel faktörleri incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gereç ve Yöntem; tanımlayıcı ve kesitsel desende tasarlanan araştırmanın örneklemini 165 paramedik öğrencisi oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular; katılımcıların HASPAHA toplam puan ortalaması 106.33 ± 17.84 olarak saptanmış olup, öğrencilerin afetlere hazırlık algılarının iyi düzeyde olduğu görülmüştür.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Afetlere Hazırlık · Paramedik Öğrencileri · Afet Eğitimi

Özet

Öz Amaç; bu çalışmanın amacı, sağlık temalı bir üniversitede öğrenim gören İlk ve Acil Yardım (paramedik) programı öğrencilerinin afetlere hazırlık algılarını belirlemek ve bu algıyı etkileyen sosyodemografik ile eğitimsel faktörleri incelemektir. Gereç ve Yöntem; tanımlayıcı ve kesitsel desende tasarlanan araştırmanın örneklemini 165 paramedik öğrencisi oluşturmuştur. Veriler, araştırmacılar tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu ve "Hastane Öncesi Sağlık Personellerinin Afetlere Hazırlık Algısı Ölçeği (HASPAHA)" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve hiyerarşik çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular; katılımcıların HASPAHA toplam puan ortalaması 106.33 ± 17.84 olarak saptanmış olup, öğrencilerin afetlere hazırlık algılarının iyi düzeyde olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizi ile oluşturulan nihai modele göre; sınıf düzeyinin yüksek olması (β=.277, p<.001), afetlerde görev alma isteği (β=.336, p<.001), alınan afet eğitiminin içeriğini yeterli bulma (β=.259, p<.01) ve mevcut afet bilgisini yeterli bulma (β=.169, p<.05) değişkenleri afetlere hazırlık algısını anlamlı ve pozitif yönde yordamaktadır. Buna karşın "eğitim süresini yeterli bulma" (β=−.333, p<.01) değişkeninin hazırlık algısını negatif yönde etkilediği belirlenmiştir. Yaş, cinsiyet, öğrenci statüsü, UMKE gönüllüsü olma düşüncesi ve daha önce afet yaşama deneyiminin ise hazırlık algısı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Sonuç; paramedik öğrencilerinin afetlere hazırlık algıları genel olarak ortalamanın üzerindedir. Öğrencilerin afetlere hazır hissetmesinde ve farkındalıklarının artmasında eğitim süresinin uzunluğundan ziyade eğitimin içeriğinin nitelikli olması çok daha kritik bir öneme sahiptir. Bu bağlamda, paramedik eğitim müfredatının yalnızca teorik kalmaması; simülasyon, canlı saha tatbikatları ve senaryo temelli uygulamalarla zenginleştirilmesi önerilmektedir.

Abstract

ABSTRACT Objective; the aim of this study is to determine the disaster preparedness perceptions of First and Emergency Aid (paramedic) program students studying at a health-themed university and to examine the sociodemographic and educational factors affecting this perception. Materials and Methods; the sample of this descriptive and cross-sectional study consisted of 165 paramedic students. Data were collected using a Personal Information Form created by the researchers and the "Perception of Disaster Preparedness of Personnel Working in Pre-Hospital Emergency Medical Services (HASPAHA) Scale". Descriptive statistics, Pearson correlation analysis, and hierarchical multiple linear regression analysis were used for the statistical analysis of the data. Results; the mean HASPAHA total score of the participants was found to be 106.33 ± 17.84, indicating that the students' disaster preparedness perceptions were at a good level. According to the final model generated by hierarchical regression analysis; a higher class level (β=.277, p<.001), willingness to take duty in disasters (β=.336, p<.001), finding the content of disaster education adequate (β=.259, p<.01), and finding current disaster knowledge adequate (β=.169, p<.05) significantly and positively predicted the perception of disaster preparedness. Conversely, "finding the education duration adequate" (β=−.333, p<.01) negatively affected the preparedness perception. Age, gender, student status, the intention to be a UMKE volunteer, and previous disaster experience had no statistically significant effect on the preparedness perception. Conclusion; the disaster preparedness perceptions of paramedic students are generally above average. The quality and content of the education, rather than the length of the education period, are critically more important in making students feel ready for disasters and increasing their awareness. In this context, it is recommended that the paramedic education curriculum should not remain purely theoretical; it should be enriched with simulations, field exercises with live subjects, and scenario-based applications.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurul, B. N., Alpakan, A. H., Kürklü, S. (2026). Paramedik Öğrencilerinin afetlere hazırlık algılarının belirlenmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 2, 464–474. https://doi.org/10.52880/sagakaderg.1953385

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. Ahmed, S. K., Chandran, D., Hussein, S., Sv, P., Chakraborty, S., Islam, M. R., & Dhama, K. (2023). Environmental Health Risks After the 2023 Turkey-Syria Earthquake and Salient Mitigating Strategies: A Critical Appraisal. Environ Health Insights, 17, 11786302231200865. https://doi.org/10.1177/11786302231200865
  2. Al Maliki, A. H., Al Karbalaei, Z. A., & Al Samarrai, M. J. (2025). Self-efficacy of healthcare students in disaster preparedness and response: A descriptive study. Indonesian Journal of Health Services, 2(3), 116-126. https://doi.org/10.63202/ijhs.v2i3.110
  3. Aras, M., Mumcu, A., & Karabey, T. (2021). Sağlık bilimleri fakültesi öğrencilerinin afet bilinç düzeylerinin belirlenmesi. TOGÜ Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 40-49.
  4. Beyrami Jam, M., Aminizadeh, M., Akbari-Shahrestanaki, Y., & Khankeh, H. R. (2024). Evaluating the disaster preparedness of emergency medical services (EMS) facilities: a cross-sectional investigation in Iran. BMC emergency medicine, 24(1), 48.
  5. Bhattacharya, S., Singh, A., Semwal, J., Marzo, R. R., Sharma, N., Goyal, M., Vyas, S., & Srivastava, A. (2020). Impact of a training program on disaster preparedness among paramedic students of a tertiary care hospital of North India: A single-group, before–after intervention study. Journal of education and health promotion, 9(1), 5.
  6. Cleff, T. (2019). Applied statistics and multivariate data analysis for business and economics: A modern approach using SPSS, Stata, and Excel. Springer.
  7. Çakmak, H., Er, R. A., Öz, Y. C., & Aker, A. T. (2010). Kocaeli İli 112 Acil Yardım Birimlerinde Çalışan Personelin Marmara Depreminden Etkilenme ve Olası Afetlere Hazırlık Durumlarının Saptanması. Journal of Academic Emergency Medicine/Akademik Acil Tip Olgu Sunumlari Dergisi, 9(2).
  8. Demirbilek, Ö., & Gökkaya, E. (2022). Acil yardım ve afet yönetimi öğrencilerinde afetlere hazırlık durumları ile psikolojik sağlamlık durumlarının ilişkisinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 11(2), 617-624.
  9. Denis, D. J. (2018). SPSS data analysis for univariate, bivariate, and multivariate statistics. John Wiley & Sons.
  10. Doğru, S., & Coşkun, Z. (2023). Sağlık Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin afet risk algısı ve afete hazırlıklı olma inanç durumları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Afet ve Risk Dergisi, 6(4), 1299-1311.
  11. Ekşi, A. (2020). Üniversite öğrencilerinde afetlere karşı bireysel direnç ve sosyal sermaye ilişkisinin değerlendirilmesi. Sağlık Akademisyenleri Dergisi, 7(1), 44-54.
  12. Ertem, A. A., Çelebi, İ., Doğan, S. B., & Tekedere, H. (2025). The effect of simulation practice with a live subject on the anxiety level and perceived competence level of paramedic candidates in approaching a trauma patient. Signa Vitae, 21(5). Gümüşsoy, S., Durmuş, S., Özbek, M. T., Uyanık, E., Çelik, M. K., & Ekşi, A. (2025). Challenges experienced by female healthcare workers engaged in active duty in earthquake-affected regions due to their gender: A case study of the Kahramanmaraş earthquake. International Journal of Disaster Risk Reduction, 120, 105361.
  13. Gündüz, T., & Akyüz, H. Ö. (2022). Acil Sağlık Hzimetleri Çalışanlarının Afet Bilinci KOnusundaki Durumlarının İncelenmesi - Batman Örneği. Hastane Öncesi Dergisi, 7(2), 191-206.
  14. Iqbal, A., & Sheikh, A. (2023). The devastating earthquake that struck Turkey and Syria: Post-traumatic stress disorder and mental health issues among the victims. Int J Health Plann Manage, 38(4), 1080-1083. https://doi.org/10.1002/hpm.3644
  15. Kalın, B., & Yeşilyurt, M. (2025). The effect of disaster risk perceptions on disaster preparedness levels of students at a university in Turkey. BMC emergency medicine, 25(1), 114. https://doi.org/10.1186/s12873-025-01263-3
  16. Kang, J.-S., Lee, H., & Seo, J. M. (2023). Relationship Between Nursing Students’ Awareness of Disaster, Preparedness for Disaster, Willingness to Participate in Disaster Response, and Disaster Nursing Competency. Disaster Medicine and Public Health Preparedness, 17, e220, Article e220. https://doi.org/10.1017/dmp.2022.198
  17. Karagöz, Y. (2019). SPSS 23 ve AMOS 23 uygulamalı istatistiksel analizler. Nobel Akademik Yayıncılık.
  18. Koçak, H., Çaliskan, C., Kaya, E., Yavuz, Ö., & Altintas, K. H. (2015). Determination of individual preparation behaviors of emergency health services personnel towards disasters. Journal of Acute Disease, 4(3), 180-185.
  19. McNeill, C. C., Killian, T. S., Moon, Z., Way, K. A., & Betsy Garrison, M. (2018). The relationship between perceptions of emergency preparedness, disaster experience, health-care provider education, and emergency preparedness levels. International Quarterly of Community Health Education, 38(4), 233-243.
  20. Nofal, A., Alfayyad, I., Khan, A., Al Aseri, Z., & Abu-Shaheen, A. (2018). Knowledge, attitudes, and practices of emergency department staff towards disaster and emergency preparedness at tertiary health care hospital in central Saudi Arabia. Saudi medical journal, 39(11), 1123.
  21. Okan, F., Porsuk, S. K., Yıldırım, M., Dursun, B., Toğuşlu, İ., & Yanık, F. (2023). 112 acil sağlık hizmetleri çalışanlarının afetlere hazırlık algısı. Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 562-574.
  22. Öcal, A. (2019). Natural Disasters in Turkey: Social and Economic Perspective. International Journal of Disaster Risk Management, 1(1), 51-61. https://doi.org/10.18485/ijdrm.2019.1.1.3
  23. Öntürk Akyüz, H., & Gündüz, T. (2022). Acil Sağlık Hizmetleri Çalışanlarının Afet Bilinci Konusundaki Durumlarının İncelenmesi - Batman Örneği [The evaluation of the status of emergency health care workers about disaster awareness-the batman example]. Hastane Öncesi Dergisi, 7(2), 191-206. https://doi.org/10.54409/hod.1111451
  24. Tercan, B., & Şahinöz, S. (2021). Hastane öncesi acil sağlik hizmetlerinde çalişan personelin afetlere hazirlik algilarini belirlemeye yönelik ölçek geliştirme: metodolojik bir çalişma. Hastane Öncesi Dergisi, 6(3), 367-379.
  25. Uğur, A., & Işık, M. (2020). Türkiye’nin afetlere hazırlık politikalarının toplum algısı üzerinden karşılaştırmalı analizi: Van-Bitlis illeri örneği. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 6(1), 98-118.