Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightKarşılaştırma ve duyarlılık analizleri yoluyla sonuçların güvenilirliği ve sağlamlığı araştırılmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Dünyada her yıl birçok doğal afet yaşanmaktadır. Afetler insanların temel ihtiyaçlarına ulaşmasını zorlaştırmakta ve öngörülemeyen can kayıplarına neden olabilmektedir. Bu nedenle afet durumlarında acil müdahale ve kaynak yönetimi kritik öneme sahiptir. Afet sonrasında ulaşım altyapısında ciddi hasarlar oluştuğu için yollar, köprüler ve demir yolu hatları kullanılamaz hale gelmekte, ekiplerin ve yardım malzemelerinin geleneksel yöntemlerle afet bölgesine ulaşması zorlaşmakta, tehlike yaratmakta ve can kaybını artırmaktadır. Ulaşımın mümkün olmadığı durumlarda ise insansız hava araçlarının (İHA) afet bölgesine erişimi artırması afet zamanlarında ciddi bir avantaj sağlamaktadır. İHA'lar geleneksel yöntemlerle yapılan ulaşıma göre afet anında gecikmelere neden olabilecek olası çevresel etkileri azaltmakta, tehlikeli durumlarda görev alabilmektedir, ilaç ve gıda temini sağlayabilmekte ve afetzedelere ihtiyaçların hızlı ve güvenli bir şekilde ulaştırılmasını sağlayabilmektedir. Bu çalışmada, afet sonrası ihtiyaç duyulan ilaç ve gıdayı temin edebilecek İHA'lar, altı ana kriter ve yirmi bir alt kriter belirlenen çok kriterli karar verme (ÇKKV) yaklaşımı kullanılarak önceliklendirilmiştir. Afet zamanlarında öncelikli olarak kullanılmak üzere yedi İHA alternatifi analiz edilmiştir. Kriterlerin ağırlıklandırılması için Analitik Hiyerarşi Süreci (AHP) yöntemi benimsenmiş ve alternatiflerin değerlendirilmesi ve önceliklendirilmesi için Çözüme Ortalama Uzaklık (EDAS) yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışma, afet durumlarında ilaç ve gıda temini için EDAS yöntemini kullanan ilk çalışmadır. Çalışmanın sonuçlarını karşılaştırmak için Karmaşık Orantılı Değerlendirme (COPRAS) ve İdeal Çözümlere Benzerlik ile Sıra Tercihi Tekniği (TOPSIS) çok kriterli karar verme yöntemlerinden de yararlanılmıştır. Kriter ağırlıklarının alternatiflerin sıralaması üzerindeki etkisini belirlemek için duyarlılık analizleri yapılmıştır. Karşılaştırma ve duyarlılık analizleri yoluyla sonuçların güvenilirliği ve sağlamlığı araştırılmıştır.
Abstract
Many natural disasters happen in the world every year. Disasters make it difficult for people to reach their basic needs and can cause unpredictable loss of life. For this reason, emergency response and resource management are of critical importance in case of disaster. Since there is serious damage to the transportation infrastructure after the disaster, the roads, bridges and railway lines become unusable, making it difficult for the teams and relief materials to reach the disaster area by traditional methods, creating danger and increasing the loss of life. In cases where transportation is not possible, the fact that unmanned aerial vehicles (UAVs) increase accessibility to the disaster area creates a serious advantage in disaster times. UAVs reduce the possible environmental effects causing delays in the event of a disaster compared to transportation by traditional methods, can take part in dangerous conditions, can provide medicines and food supply, and can provide fast and safe transportation of needs to disaster victims. In this study, UAVs that can provide the medicine and food needed after a disaster are prioritized by using a multi-criteria decision-making (MCDM) approach with six main criteria and twenty-one sub-criteria determined. Seven UAV alternatives have been analyzed to use in disaster times primarily. Analytical Hierarchy Process (AHP) method has been adopted to weigh the criteria and Average Distance to Solution (EDAS) method has been used for the evaluation and prioritization of alternatives. This study is the first to use the EDAS method for the supply of medicine and food in disaster situations. In order to compare the results of the study, Complex Proportional Assessment (COPRAS) and Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solutions (TOPSIS) multi-criteria decision-making methods have been also utilized. Sensitivity analyses have been performed to determine the effect of criteria weights on the ranking of alternatives. The reliability and robustness of the results have been investigated through comparison and sensitivity analyses.