KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi / 2025 / Cilt: 6 Sayı: 2

Tarihi Kent Merkezlerinde Sosyal Sürdürülebilirlik ve Mekân Algıları: Samsun Örneği

Social Sustainability and Spatial Perceptions in Historical City Centers: The Case of Samsun

Edanur Güvercin(ONDOKUZ MAYIS UNIVERSITY)0009-0002-0584-4440
Mehmet Çetin(ONDOKUZ MAYIS UNIVERSITY)0000-0002-8992-0289
Sayfa
118–146
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, kent merkezinde sosyal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi için kamusal alanların işlevselliği, güvenlik, erişilebilirlik ve kimlik unsurlarının yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tarihi kent merkezleri, kentsel hafızanın korunması, kültürel mirasın devamlılığı ve toplumsal etkileşimin güçlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, Samsun kent merkezindeki sosyal sürdürülebilirliği destekleyen veya sınırlayan mekânsal ve sosyal unsurlar, saha gözlemleri, katılımcı görüşmeleri ve literatür analizi aracılığıyla değerlendirilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, kent merkezinde sosyal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi için kamusal alanların işlevselliği, güvenlik, erişilebilirlik ve kimlik unsurlarının yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tarihi kent merkezi · Sosyal sürdürülebilirlik · Mekân algısı

Özet

Tarihi kent merkezleri, kentsel hafızanın korunması, kültürel mirasın devamlılığı ve toplumsal etkileşimin güçlendirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Mekân algısı, bireylerin çevrelerini duyusal ve bilişsel süreçler aracılığıyla anlamlandırmalarını ifade ederken; bu algı, toplumsal aidiyet, kimlik ve kentsel yaşam kalitesi üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Samsun’un geleneksel kent merkezi, sahip olduğu tarihsel doku, kamusal alanlar ve sosyo-kültürel çeşitlilik ile sosyal sürdürülebilirlik açısından önemli bir inceleme alanı sunmaktadır. Bu çalışmada, Samsun kent merkezindeki sosyal sürdürülebilirliği destekleyen veya sınırlayan mekânsal ve sosyal unsurlar, saha gözlemleri, katılımcı görüşmeleri ve literatür analizi aracılığıyla değerlendirilmektedir. Bulgular, kent merkezinde sosyal sürdürülebilirliğin güçlendirilmesi için kamusal alanların işlevselliği, güvenlik, erişilebilirlik ve kimlik unsurlarının yeniden ele alınması gerektiğini ortaya koymaktadır. Araştırma, Samsun özelinde sosyal sürdürülebilirliğe yönelik kavramsal ve mekânsal bir çerçeve önererek, gelecekteki kentsel planlama politikalarına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.

Abstract

Historical city centers hold critical importance in preserving urban memory, maintaining cultural heritage, and strengthening social interaction. Spatial perception refers to the way individuals make sense of their surroundings through sensory and cognitive processes; this perception plays a decisive role in shaping social belonging, identity, and urban quality of life. The traditional city center of Samsun, with its historical fabric, public spaces, and socio-cultural diversity, provides a significant case for examining social sustainability. This study evaluates the spatial and social factors that support or limit social sustainability in Samsun’s city center through field observations, participant interviews, and literature analysis. The findings reveal that strengthening social sustainability in the city center requires reconsidering the functionality, safety, accessibility, and identity elements of public spaces. The research aims to contribute to future urban planning policies by proposing a conceptual and spatial framework for social sustainability, specifically within the context of Samsun.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güvercin, E., Çetin, M. (2025). Tarihi Kent Merkezlerinde Sosyal Sürdürülebilirlik ve Mekân Algıları: Samsun Örneği. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 2, 118–146. https://doi.org/10.51533/insanbilimleri.1806553

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (49)

  1. Acaralp, Ö. (2009). Toplumsal Çeşitliliğe Bağlı Algısal Farklılıklar Ve Kamusal Mekân Kullanımına Etkileri. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi.
  2. Altan, İ. (1992). Mimarlıkta mekan kavramı. İstanbul.
  3. Alkın, N. (2021). Denizli Tarihi Kent Merkezinde Farklılaşan Kent Dokusunun Mekânsal Değişim Süreçleri Üzerinden Tanımlanması. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi.
  4. CABE. (2004). Contemporary Education Dialogue, 2(1), 119–121.
  5. Carmona, M., Heath, T., Oc, T., & Tiesdell, S. (2010). Public Places, Urban Spaces: The Dimensions of Urban Design (2nd ed.). Routledge.
  6. Çelikyay, H., ve diğerleri. (2010). Tarihi kent merkezlerinde kentsel dönüşüm uygulamalarının mekânsal etkileri. Toplum ve Demokrasi Dergisi, 5(11), 33–53.
  7. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. (2024). Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı. https://www.csb.gov.tr/
  8. Çubuk, M., Yüksel, G., & Karabey, H. (1978). Yapılanmamış kentsel-kamusal dış mekânlar. Yapı Dergisi, 30, 27–54. İstanbul.
  9. Daut, E., & Ergun, E. (2018). Graphic design applications for spatial imagery and examples from a nursery school. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 14(3), 947–957.
  10. Dempsey, N., et al. (2011). The spatial dimensions of social sustainability. Urban Studies, 48(8), 1589–1606.
  11. Dinnie, K. (2011). Place Branding: Concepts, Issues, Applications. Palgrave Macmillan.
  12. Erdoğu, Ö., & Ürer, L. (2023). Cumhuriyet dönemi kentsel gelişimine çarpıcı bir örnek: Samsun. DTCF Dergisi 100. Yıl Özel Sayısı, 167–193.
  13. Erkmen, D. (1990). Kent kimliği ve sosyal algı.
  14. Ertan, T., & Eğercioğlu, E. (2016). Tarihi kent merkezlerinde yeniden canlandırma stratejileri: İstanbul örneği. Planlama Dergisi, 26(3), 193–203.
  15. Feilden, B. (1982). Conservation of Historic Buildings. Routledge.
  16. Gezer, H. (2008). Kış: Mekan ve mekan algısı. Mimarlıkta Malzeme Dergisi, 7, 33–42.
  17. Giddens, A. (1991). Modernity and Self-Identity: Self and Society in the Late Modern Age. Stanford University Press.
  18. Goffman, E. (1959). The Presentation of Self in Everyday Life. Anchor Books.
  19. Google Earth. (2024). Google Earth (Sürüm 9.180.0.1). https://earth.google.com
  20. Halbwachs, M. (1950). La mémoire collective. Presses Universitaires de France.
  21. Halbwachs, M. (1992). The Collective Memory. HarperCollins.
  22. Holl, S. (1994). Sensory Environments in Urban Design.
  23. Keçeci, E. (2023). Tarihi Çevrelerin Kentsel Yenileme Uygulamalarında Mekân ve Hafıza Etkileşimi: Konya Tarihi Kent Merkezi Örneği. Necmettin Erbakan Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Yüksek Lisans Tezi.
  24. Kuban, D. (1996). Türk şehir tarihi ve mimarisi. İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları.
  25. Kuban, D. (1996). Türk Mimarisi. YEM Yayınları.
  26. Landry, C. (2000). The Creative City: A Toolkit for Urban Innovators. Earthscan.
  27. Lynch, K. (1960). The Image of the City. MIT Press.
  28. McKenzie, S. (2004). Social sustainability: Towards some definitions. Hawke Research Institute Working Paper Series, 27, 1–31.
  29. Nora, P. (1989). Between memory and history: Les lieux de mémoire. Representations, 26, 7–24.
  30. Norberg-Schulz, C. (1966). Intentions in Architecture. MIT Press.
  31. Norberg-Schulz, C. (1980). Genius Loci: Towards a Phenomenology of Architecture. Rizzoli.
  32. Rapoport, A. (1977). Human Aspects of Urban Form: A Study of Town Planning in the Philippines. Pergamon Press.
  33. Relph, E. (1976). Place and Placelessness. Pion.
  34. Rossi, A. (2006). Şehrin Mimarisi (Çev. N. Gürbilek). İstanbul: Kanat Kitap.
  35. Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü. (2017). Samsun’un Tarihi ve Kültürel Mirası. Samsun İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları.
  36. Sarısakal, B. (2007). Samsun belediye tarihi. Samsun: Samsun Büyükşehir Belediyesi Kültür Yayınları.
  37. Schouten, A., et al. (2015). Place and identity: The role of spatial context in community building. Journal of Environmental Psychology, 42, 106–114.
  38. Sharifi, A., & Murayama, A. (2013). A critical review of seven selected neighborhood sustainability assessment tools. Environmental Impact Assessment Review, 38, 73–87.
  39. Simmel, G. (1903). The metropolis and mental life.
  40. Smith, N. (2002). New globalism, new urbanism: Gentrification as global urban strategy. Antipode, 34(3), 427–450.
  41. Solso, R. L., Maclin, M. K., & Maclin, D. S. (2011). Cognition: The Thinking Animal. Pearson Education.
  42. Tajfel, H. (1981). Human Groups and Social Categories: Studies in Social Psychology. Cambridge University Press.
  43. Tekeli, İ. (2010). Türkiye’nin kent planlama ve kent araştırmaları tarihi. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  44. Tekeli, İ. (2011). Kuramlarda kent merkezi, kent, kentli hakları, kentleşme ve kentsel dönüşüm. Toplu Eserler, 20, 49–58. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
  45. Tolman, E. C. (1948). Cognitive maps in rats and men. Psychological Review, 55(4), 189–208.
  46. Tuan, Y. F. (1977). Space and Place: The Perspective of Experience. University of Minnesota Press.
  47. Tunbridge, J. E., & Ashworth, G. J. (1996). Dissonant Heritage: The Management of the Past as a Resource in Conflict. Wiley.
  48. Türkiye İstatistik Kurumu. (2023). Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr/
  49. UNESCO. (2013). Recommendation on the Historic Urban Landscape. World Heritage Centre.