KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

Hz. Îsâ Kıssasının İşârî Yorumu (Bursevî Örneği)

The Esoteric Interpretation of the Story of Jesus (The Case of Bursevî)

Zafer Yılmaz(İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3499-9580
İskender Şahin(İZMİR KATİP ÇELEBİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0535-5762
Sayfa
609–622
Yayın Tarihi
2025-12-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu sorulara başta İsmail Hakkı Bursevî’nin Rûhu’l-Beyân, Kitâbü’n-Netîce, Mecîü’l-Beşîr li-Ecli’t-Tebşîr ve Tamâmü’l-Feyz gibi tasavvufî konu edinen eserlerine müracaat ederek işârî/ tasavvufî cevaplar aranmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İlk insan Hz. Âdem’den itibaren insanlık tarihi içerisinde meydana gelen birçok olayı Kur’ân, kıssa formatı altında ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kıssalar geçmişte yaşanmış olaylardan örnekler vererek insanın tefekkür etmesine ve gelecek hakkında karar vermesine yardımcı olurlar.
💡
Sonuç & Katkı:Bu sorulara başta İsmail Hakkı Bursevî’nin Rûhu’l-Beyân, Kitâbü’n-Netîce, Mecîü’l-Beşîr li-Ecli’t-Tebşîr ve Tamâmü’l-Feyz gibi tasavvufî konu edinen eserlerine müracaat ederek işârî/ tasavvufî cevaplar aranmıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İşârî Tefsir · Kur’ân · Kıssa

Özet

İlk insan Hz. Âdem’den itibaren insanlık tarihi içerisinde meydana gelen birçok olayı Kur’ân, kıssa formatı altında ele almaktadır. Kıssalar geçmişte yaşanmış olaylardan örnekler vererek insanın tefekkür etmesine ve gelecek hakkında karar vermesine yardımcı olurlar. Bu nedenle müfessirler de İslam düşünce tarihi içerisinde kıssalarla alakalı olarak yorum ve düşüncelerini çeşitli şekillerde ortaya koymuşlardır. Tasavvufi yorumlarda bunlardandır. İlim ve irfan geleneği içerisinde önemli bir yere sahip olan mutasavvıflar, İslam dininin günümüze ulaşmasında önemli katkılarda bulunmuşlardır. Nitekim mutasavvıflar, nebevi hikmetin okunması, anlaşılması ve daha iyi yaşanması hususunda manevi iklimimizde önemli izler bırakmışlardır. Bu nedenle onların ortaya koydukları tasavvufi/işârî tefsirlerde kıssalar önemli bir yere sahiptir. Kur’ân kıssalar tasavvufi hal ve makamların en yoğun şekilde ele alındığı yerlerdir. Hz. Îsâ kısassıda bunlardan biridir. Zira annesinin ona hamile kalışı, doğumu, hayatı, insanların hayretini celb eden birçok mucizelerle donatılması ve ölümü gibi konular insanlar tarafından merak konusu olmuş ve hep sorgulanmıştır. Nitekim bu çalışma kendisine dört büyük kitaptan biri olan İncil’in verildiği ve ülül-Azm peygamberlerden Hz. Îsâ’nın kıssasının işârî yorumunu müstakil olarak ele aldık. Aynı zamanda bu makale tasavvufi açıdan Hz. Îsâ’nın kıssasının nasıl ele alındığı ve yorumlandığı hususunda konunun muhataplarına bir kesit sunmayı ve katkıda bulunmayı hedefledik. Bu sorulara başta İsmail Hakkı Bursevî’nin Rûhu’l-Beyân, Kitâbü’n-Netîce, Mecîü’l-Beşîr li-Ecli’t-Tebşîr ve Tamâmü’l-Feyz gibi tasavvufî konu edinen eserlerine müracaat ederek işârî/ tasavvufî cevaplar aranmıştır.

Abstract

Since the time of the first human, Adam, the Qur’an has presented many historical events in the form of narratives (qıṣaṣ). These narratives, by offering examples from past events, encourage human reflection and guide decision-making about the future. Consequently, throughout the history of Islamic thought, exegetes have expressed their interpretations and reflections on these stories in various ways including mystical (ṣūfī) commentaries. Mystics (ṣūfīs), who hold a significant place in the tradition of knowledge and spiritual wisdom, have contributed greatly to the preservation and transmission of Islam to later generations. Through their esoteric (ishārī) interpretations, they have left profound marks on the spiritual landscape. In these interpretations, Qur’anic narratives play an essential role, serving as key sources for exploring spiritual states and stations. Among these narratives, the story of Jesus occupies a special position. His miraculous conception, birth, extraordinary life, the miracles that amazed people, and his death have always aroused deep curiosity and questioning. This study focuses on the esoteric interpretation of the story of Jesus, one of the ulū al-ʿazm prophets, to whom the Gospel was revealed. The aim of this article is to present and contribute to the understanding of how the story of Jesus has been interpreted from a mystical perspective. For this purpose, we primarily examined the works of İsmail Hakkı Bursevî, including Rūḥ al-Bayān, Kitāb al-Natījah, Majīʿ al-Bashīr li-Ajl al-Tabshīr, and Tamām al-Fayḍ. These sources were analyzed to find esoteric and mystical answers to questions surrounding this prophetic narrative.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, Z., Şahin, İ. (2025). Hz. Îsâ Kıssasının İşârî Yorumu (Bursevî Örneği). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 2, 609–622. https://doi.org/10.56574/nohusosbil.1811956

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Abdullah, A. (1990). Kur’an’a Göre Hz. İsa. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ankara.
  2. Akdemir, S. (1992). Hıristiyan Kaynaklara ve Kur’an-ı Kerim’e Göre Hz. İsa. (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  3. Altuntaş, H. ve Şahin, M. (Çev.). (2009). Kur’ân-ı Kerîm Meâli. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  4. Ataurrahim, M. (1985). Bir İslâm Peygamberi Hz. İsa. (K. Demirci, Çev.). İstanbul: İnsan Yayınları.
  5. Bursevî, İ. H. (1976). Kitâb’ul Hıtâb. İstanbul: Divan Matbaacılık.
  6. Bursevî, İ. H. (2016). Kitâbü’l-Envâr. (N. Avan, Çev.). İstanbul: İnsan Yayınları.
  7. Bursevî, İ. H. (2019). Kitabü’n-Netice. İstanbul: İmak Ofset Basım Yayın.
  8. Bursevî, İ. H. (2020a). Tuhfe-i Recebiyye (Esmâ’ül-Hüsna Şerhi) (3. bs.). İstanbul: Sufi Kitap.
  9. Bursevî, İ. H. (2020b). Tamâmü’l-Feyz fî Bâbi̇’r-Ri̇câl. İstanbul: İmak Ofset Basım Yayın.
  10. Bursevî, İ. H. (2023). Mecîü’l-Beşîr Li-Ecli’t-Tebşîr (Müjdelerle Gelen Elçi). (F. Yıldız ve Ö. Çınar, Çev.). İstanbul: Sufi Kitap.
  11. Bursevî, İ. H. (2024). Eyyühe’l Bülbül / Kalbe Gelenler. (F. Yıldız ve Ö. Çınar, Çev.). İstanbul: Sufi Kitap.
  12. Bursevî, İ. H. (t.y.). Rûhu’l-Beyân. Beyrut: Dâru’l-Fikr.
  13. Çelebi, İ. (2000). İsâ. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  14. Denizer, N. (2019). Kur’ân’ın Sûfî Yorumu—Bursevî Örneği. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  15. el-Baklî, E. M. S. R. (2008). Tefsîru Arâisu’l-Beyân fî Hakâiku’l Kur’ân (C. 1). Beyrut: Dâru’l- Kutubi’l-İlmiyye.
  16. el-Kübrâ, A. b. Ö. b. M. N. (2009). Et-Te’vîlâtü’n-Necmiyye (C. 1-6). Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  17. el-Kuşeyri Ebü’l-Kasım Abdülkerîm b. Hevâzin En-Nisabûri, Z. E.-K. A. b. H. E.-N. (t.y.). Letâifu’l-Işârât (C. 1). Mısır: Hey’etü’l Mısriyye el-âmme.
  18. en-Nahcuvânî, N. b. M. (1325). El Fevatihu’l İlahiyye ve’l Mefatihu’l Gaybiyye (C. 1). İstanbul: Matbuatu’l-Osmani.
  19. er-Râzî, F. E. A. M. b. Ö. (1420). Et-Tefsîru’l-Kebîr (Mefâtihu’l-gayb) (C. 2). Beyrut: Dâru’l-İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî.
  20. es-Semerkandî, E.-L. N. b. M. (2005). Te’vîlâtü’l-Ḳur’ân. Beyrut: Dâru’l- Kutübi’l-İlmiyye.
  21. es-Semerkandî, E.-L. N. b. M. (t.y.). Bahru’l-Ulûm (C. 1). Beyrut.
  22. es-Sülemî, E. A. M. (1421). Hakâiku’t-Tefsîr. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye.
  23. et-Taberî, M. bin C. (2000). Câmiu’l-beyân an te’vîli âyi’l-Kur’ân (C. 1). Beyrut: Müessesetu’r-Risâle.
  24. et-Taberî, M. bin C. (t.y.). Târîḫ (C. 1-9). Kahire.
  25. ez-Zemahşerî, E.-K. M. b. Ö. b. M. el-Hârizmî. (t.y.). El-Keşşaf an-Hakâiki’t-Tenzil (C. 1). Beyrut: Dârü’l-ma’rife.
  26. Fatiş, E. (2000). Kur’an’da Hz. İsa. Kayseri: Netform Matbaacılık.
  27. Güç, A. (1991). Kur’an-ı Kerime Göre Hz. Meryem ve İsa. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 3(3).
  28. Güzel, M. (2000). Kur’an ve İncillere Göre Hz. İsa’nın Ref’i. (Yayımlanmamış yüksek lisans). Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
  29. İbn Acîbe, E.-A. A. b. M. b. M. el-Hasenî eş-Şâzelî. (1419). El-Bahrü’l-Medid fî Tefsiri’l-Kur’âni’l-Mecîd (3. bs., C. 1). Kahire.
  30. İbn Kesîr, E.-F. İ. İ. b. Ş. Ö. (1999). Tefsiru’l-Kur’ân’il-Azim (C. 1). Beyrut: Dâru’tTiybe li’n-Neşr ve’t-Tevzî’.
  31. Köksal, M. Â. (2004). Peygamberler Tarihi. Ankara: Diyanet Vakfı Yayınları.
  32. Parlak, Ş. (2008). İnciller’de ve Kur’an-ı Kerim’de Hz. İsa İle İlgili Olağanüstü Haller. (Yayımlanmamış yüksek lisans). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  33. Şahin, İ. (2018). Kur’an’da Suyun Varlığı. İzmir: Okur Akademi.
  34. Sönmez, Z. (2004). İnciller ve Kur’an Işığında Hz. İsa. Ankara: Dinler Tarihi Derneği Yayınları.
  35. Tümer, G. (1997). Hıristiyanlıkta ve İslâm’da Hz. Meryem. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
  36. Yüksel, M. B. (2017). Kur’an’ı Farklı Anlama ve Nedenleri. Ankara Okulu Yayınları.