KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Muhasebe Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 68

Türkiye’de Entegre Raporlama Çalışmaları: Sistematik Literatür İncelemesi (2012-2022)

Integrated Reporting Research in Turkiye: A Systematic Literature Review (2012-2022)

Emine Serap Kurt(Trakya Üniversitesi, İ.İ.B.F., Muhasebe ve Finansman Anabilim Dalı, Edirne, Türkiye)0000-0003-2192-0669
Sayfa
15–42
Yayın Tarihi
2023-03-07
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

İlk makalenin 2012, ilk tezin ise 2016 yılında yazıldığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geleneksel raporlama anlayışının merkezinde finansal raporlama vardır ancak bu raporlama türü paydaşların sürdürülebilirlik ve finansal olmayan bilgi taleplerine cevap vermekte yetersiz kalmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan entegre raporlama gelişmekte olan kurumsal raporlama ekosisteminin önemli bir parçasıdır ve kuruluşun değer yaratım hikayesini paydaşlarına iletmede kullandığı en önemli iletişim araçlarından biridir.
💡
Sonuç & Katkı:İlk makalenin 2012, ilk tezin ise 2016 yılında yazıldığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2000 Verileri
⚙️Değişkenler:Entegre Raporlama · Sistematik Literatür İncelemesi · Türkiye

Özet

Geleneksel raporlama anlayışının merkezinde finansal raporlama vardır ancak bu raporlama türü paydaşların sürdürülebilirlik ve finansal olmayan bilgi taleplerine cevap vermekte yetersiz kalmaktadır. Bu ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkan entegre raporlama gelişmekte olan kurumsal raporlama ekosisteminin önemli bir parçasıdır ve kuruluşun değer yaratım hikayesini paydaşlarına iletmede kullandığı en önemli iletişim araçlarından biridir. Entegre raporlama belirsizlik ortamında faaliyet gösteren şirketlere maruz kaldıkları sürdürülebilirlik ve finansal olmayan riskleri yönetmelerinde yardımcı olur ve çeviklik sağlar. Ayrıca şirketin şeffaflığını ve hesap verebilirliğini artırarak finansmana erişimini kolaylaştırır. Özellikle 2000’li yıllardan beri kullanımı ve önemi artarak devam eden entegre raporlama konusunda yabancı ve Türkçe alan yazın gelişmeye devam etmektedir. Bu çalışmanın amacı; entegre raporlama konusunda Türkiye’de yazılan tezleri ve makaleleri analiz ederek, sonraki çalışmaların konusunu oluşturabilecek araştırma boşluklarını belirlemektir. Çalışmada 2012-2022 yılları arasında Türkiye’de entegre raporlama konusunda yazılmış tezler ve makaleler sistematik literatür incelemesi yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. TRDizin, DergiPark ve Ulusal Tez Merkezi’nde 20.11.2022 tarihinde entegre raporlama ile ilgili anahtar kelimeler kullanılarak tez veya makale başlığında arama yapılmıştır. Ayrıca aramada hakemli dergilerdeki makaleler seçilmiş ve yayın dili olarak da Türkçe ve İngilizce yayınlar incelenmiştir. Nihai örneklem 102 makale ve 63 tezden oluşmaktadır. İlk makalenin 2012, ilk tezin ise 2016 yılında yazıldığı tespit edilmiştir. İncelenen çalışmaların 2021 ve 2022 yıllarında yoğunlaştığı gözlemlenmiştir. Entegre raporlama çerçevesinin 2021 yılında güncellenip yayınlanmasının ve aynı yıl Türkçe’ye çevrilmesinin yayın sayısına önemli bir etkisi olmadığı belirlenmiştir. Yapılan çalışmaların entegre raporlama ile ilgili genel bilgiler içerdiği, entegre raporlamanın firma performansına etkisi, entegre raporlama kılavuz ilkelerinin ve içerik öğelerinin uygunluğuna ilişkin çalışmalar olduğu saptanmıştır. Gelecekteki çalışmaların entegre raporlamanın kalitesi, entegre raporlamanın belirleyicileri, değer yaratma ve entegre düşünme konularında yapılması tavsiye edilmiştir.

Abstract

Financial reporting is a core aspect of the traditional reporting approach but falls short of responding to stakeholders’ requests for sustainability and non-financial information. One of the most crucial communication tools companies use to communicate how they create value to their stakeholders is integrated reporting, which was born out of this requirement and has become a crucial component of the growing corporate reporting ecosystem. Integrated reporting provides agility and helps with sustainability management and the non-financial risks businesses face that operate in an uncertain environment. Integrated reporting additionally improves an organization’s accountability and transparency, which makes raising capital easier. The foreign and Turkish literature continue to develop regarding the field of integrated reporting, which has grown in popularity and importance in recent years, particularly since the 2000s. The purpose of this study is to identify research gaps that could be the subject of future studies by analyzing the theses and articles on integrated reporting that have been written in Turkiye. The study uses the systematic literature review approach to assess the theses and articles concerning integrated reporting that were published in Türkiye between 2012-2022. The scan was conducted on November 20, 2022 using research words connected to integrated reporting in the TRDizin, DergiPark, and National Thesis Center websites and included only Turkish and English papers in peer-reviewed journals as well as graduate student theses. The final sample consists of 102 articles and 63 theses. The earliest article and thesis were found to have been written in 2012 and 2016, respectively. In 2021 and 2022, the scanned studies that examine this topic were seen to have increased. The publication of the revised integrated reporting framework in 2021 along with its simultaneous translation into Turkish was concluded to have had no noticeable impact. The existing studies were determined to include general information about integrated reporting, the impact of integrated reporting on company performance, and the compatibility of integrated reporting guidelines and content items. Future research can focus on value creation, integrated thinking, integrated reporting, and sustainability, as well as the quality of integrated reporting and its causes.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kurt, E. S. (2023). Türkiye’de Entegre Raporlama Çalışmaları: Sistematik Literatür İncelemesi (2012-2022). Muhasebe Enstitüsü Dergisi, Sayı: 68, 15–42. https://doi.org/10.26650/MED.1224266

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (67)

  1. Ağdeniz, Ş. (2018). Entegre raporlamada iç denetimin rolü. Mali Çözüm Dergisi, (28), 121-138. google scholar
  2. Akbaş, A., Çoşkun, A. ve Karamustafa; Osman. (2021). Entegre raporlama içerik öğelerinin yatırımcı kararları üzerindeki etkisi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 303-326. doi:10.32709/akusosbil.472857 google scholar
  3. Aracı, H. ve Yüksel, F. (2017). Entegre Raporlamada Muhasebe Meslek Mensuplarının Rolü ve Muhasebe Müfredatlarında Entegre Raporlama. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(2), 389-414. www.accountingforsustainability.org adresinden erişildi. google scholar
  4. Aras, G. ve Mutlu Yıldırım, F. (2019). Entegre Raporlamada Çoklu Sermaye Öğelerini Temsil Eden Göstergelerin Belirlenmesi: Türk Bankacılık Sektörü Örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 408-422. doi:10.30798/ makuiibf.528609 google scholar
  5. Arzova, S. B. ve Şahin, B. Ş. (2021). Entegre Raporlara İlişkin Güvence Hizmetleri: Türkiye’deki Kamu ve Özel Sektördeki İşletmelerinin 2015-2020 Dönemlerine ait Entegre Raporlarının İçerik Analizi. Muhasebe ve Denetime Bakış, (64), 51-66. https://orcid.org/0000-0001-9616-4197 adresinden erişildi. google scholar
  6. Baditoiu, B., Partenie, M. V. ve Alexandru, B. (2021). Integrated reporting and performance. A bibliometric analysis. Annals of Faculty of Economics, University of Oradea, Faculty of Economics, 1(1), 344-352. google scholar
  7. Baumeister, R. F. ve Leary, M. R. (1997). Writing narrative literature reviews. Review of general psychology. Review of general psychology, 1(3), 311-320. google scholar
  8. Bilgiç, E. E. ve Erdoğan, M. (2020). Entegre Düşünce Bağlamında Raporlama ve İç Denetimin Dönüşen Rolü. TİDE Academia Research, 2(2), 151-214. google scholar
  9. Borsa İstanbul ve Entegre Raporlama Derneği. (2022). Şirketler için Entegre Raporlama Rehberi. İstanbul. google scholar
  10. Caliskan, A. O. ve Esen, E. (2019). Corporate culture in integrated reporting. Pressacademia, 9, 6-8. doi:10.17261/pressacademia.2019.1055 google scholar
  11. Çelebier, M. ve Çankaya, F. (2019). Entegre Raporlama ile ilgili Yapılan Çalışmalar: Literatür Çalışması. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 5(2), 179-196. google scholar
  12. Çelik, L. ve Aydemir, O. (2022). Entegre Raporlamanın İşletmelerin Finansal Performansları Üzerindeki Etkisinin Yapısal Eşitlik Modeli İle Ölçülmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 24(1), 173-198. doi:10.31460/mbdd.862114 google scholar
  13. Davis, J., Mengersen, K., Bennett, S. ve Mazerolle, L. (2014). Viewing systematic reviews and meta-analysis in social research through different lenses. SpringerPlus, 3(1), 511. doi:10.1186/2193-1801-3-511 google scholar
  14. Dede, A. (2022). Muhasebe Meslek Mensuplarının Bireysel Özeliklerinin Entegre Raporlama ile İlgili Farkındalık Düzeylerine Etkileri Üzerine Bir Araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 14(3), 2050-2060. doi:10.20491/isarder.2022.1488 google scholar
  15. Dereköy, F. (2018). Entegre Raporlama Uygulamalarının Uluslararası Entegre Raporlama Çerçevesi Bağlamında Değerlendirilmesi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 16(32), 589-608. google scholar
  16. Doğan, D. (2020). Entegre raporlama konusunda YÖKTEZ ve Ulakbim veri tabanındaki akademik çalışmalar üzerine bir bibliyometrik analiz (2010-2020). Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları dergisi, 2(2), 120-142. google scholar
  17. Doğan, Z. ve Acar, A. (2019). Serbest Muhasebeci ve Mali Müşavirlerin Entegre Rapor Uygulamaları Sürecinde Mesleki Yetkinliklerinin Tespitine İlişkin Bir Araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 18(56), 25-48. google scholar
  18. Doğan, Z. ve Yunusova, A. (2021). Muhasebe Meslek Mensuplarının Entegre Raporlama ile İlgili Farkındalık Düzeylerinin Tespitine İlişkin Bir Araştırma. Fiscaoeconomia, 5(1), 343- 358. doi:10.25295/fsecon.832358 google scholar
  19. Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N. ve Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285- 296. doi:10.1016/j.jbusres.2021.04.070 google scholar
  20. Emir, S., Aracı, N. K. ve Kıymık, H. (2021). Entegre Raporlama Anlayışının CAMELS Analizi ile Finansal Performans Üzerindeki Etkisinin Değerlendirilmesi: Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama. Muhasebe ve Denetime Bakış, (62), 259-284. google scholar
  21. Entegre Raporlama Türkiye. (2016). Biz Kimiz. 18 Ocak 2023 tarihinde http://www.entegreraporlamatr.org/tr/hakkimizda/biz-kimiz. aspx adresinden erişildi. google scholar
  22. Entegre Raporlama Türkiye. (2023). Türkiye’de Yayımlanan Entegre Raporlar. 18 Ocak 2023 tarihinde http://www.entegreraporlamatr. org/tr/entegre-raporlama/turkiyede- yayimlanan-entegre-raporlar.aspx adresinden erişildi. google scholar
  23. Glass, G. V. (1976). Primary, secondary, and meta-analysis of research. Educational researcher, 5(10), 3-8. google scholar
  24. Güney, A. (2018). Geleneksel Raporlamadan Entegre Raporlamaya Geçiş. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20(Özel Sayı), ös614-ös627. google scholar
  25. Hoque, M. E. (2017). Why Company Should Adopt Integrated Reporting? International Journal of Economics and Financial Issues, 7(1), 241-248. http:www.econjournals.com adresinden erişildi. google scholar
  26. Horasan, E. ve Tazegül, S. (2021). Entegre Raporlamanın Şirketlerin Finansal Performansları Üzerindeki Etkisi. Journal of Research in Business, 6(1), 141-163. doi:10.29228/jrb.8 google scholar
  27. Hulland, J. ve Houston, M. B. (2020). Why systematic review papers and meta-analyses matter: an introduction to the special issue on generalizations in marketing. Journal of the Academy of Marketing Science, 48(3), 351-359. doi:10.1007/s11747-020-00721-7 google scholar
  28. IFRS Foundation. (2022). The growing momentum for integrated reporting: Part 1. 20 Ocak 2023 tarihinde https://www.integratedreporting. org/news/the-growing- momentum-for-integrated-reporting-part-1/ adresinden erişildi. google scholar
  29. IIRC. (2021). Uluslararası Çerçevesi. http://www.entegreraporlamatr.org/tr/images/pdf/IIRC-TR.pdf adresinden erişildi. google scholar
  30. Işık, D. (2021). Akademisyenlerin ResearchGate ve Google Scholar Citations Kullanımları Üzerine Bir İnceleme: Bilgi ve Belge Yönetimi Bölümü Örneği. Bilgi Yönetimi Dergisi, 4(2), 240-263. doi:10.33721/by.928614 google scholar
  31. İşgüden Kılıç, B. (2018). Entegre Raporlama ve Türkiye’deki Gelişmeler: Entegre Rapor Hazırlayan İşletmeler ve BIST Kurumsal Sürdürülebilirlik Endeksinde Yer Alan İşletmeler Açısından Bir İnceleme. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20(1), 28-64. google scholar
  32. Karaburun, G. (2020). Uluslararası Entegre Raporlama Çerçevesinde Muhasebe Kültürü. Muhasebe ve Finans İncelemeleri Dergisi, 3(2), 85-103. doi:10.32951/mufider.738339 google scholar
  33. Karaburun, G. ve Demirci, Ş. D. (2020). Muhasebe Kültürü ve Entegre Raporlama Farkındalığı İlişkisi. Journal of Economy Culture and Society, (62), 345-364. doi:10.26650/jecs2020-0057 google scholar
  34. Kardeş Selimoğlu, S. ve Yeşilçelebi, G. (2019). Entegre raporlama ve bütünleşik güvence modeli: Türkiye’deki farkındalığın delphi tekniği ile araştırılması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 21(3), 680-703. doi:10.31460/mbdd.593744 google scholar
  35. Kaya, H. P. (2015). Entegre Raporlama Sisteminin Ortaya Çıkış Sebepleri ve Şirketlere Sağlayacağı Faydalar. Muhasebe ve Denetime Bakış, 15(45), 113-130. google scholar
  36. Kaya, U. ve Atasel, O. Y. (2022). Entegre Raporlama Çerçevesi’nde Tanımlanan Sermaye Öğelerinin Değer Yaratma Süreci ile İlişkisi: BIST Sürdürülebilirlik Endeksi’nde Bir Araştırma. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 8(2), 249-276. google scholar
  37. Kurt, E. S. (2019). Entegre düşünmek nedir? TİDE AcademIA Research, 1(1), 109-129. google scholar
  38. Liberati, A., Altman, D. G., Tetzlaff, J., Mulrow, C., G0tzsche, P. C., loannidis, J. P A.,. Moher, D. (2009). The PRISMA statement for reporting systematic reviews and meta-analyses of studies that evaluate health care interventions: explanation and elaboration. Journal of Clinical Epidemiology, 62(10), e1-e34. doi:10.1016/j.jclinepi.2009.06.006 google scholar
  39. Lopes, A. I. ve Penela, D. (2022). From little seeds to a big tree: a far-reaching assessment of the integrated reporting stream. Meditari Accountancy Research, 30(6), 1514-1542. doi:10.1108/MEDAR-01-2021-1174 google scholar
  40. Navarrete-Oyarce, J., Gallegos, J. A., Moraga-Flores, H. ve Gallizo, J. L. (2021). Integrated reporting as an academic research concept in the area of business. Sustainability, 13(14), 7741-7757. doi:10.3390/su13147741 google scholar
  41. Othman, M. ve Basnan, N. (2021). Assessing the trend of the research on integrated reporting: A bibliometric review. Journal of management Information and Decision Sciences, 24(S1), 1-18. google scholar
  42. Ömürbek, V. ve Kılınç, Z. (2019). Muhasebe Meslek Mensuplarının Entegre Raporlamaya İlişkin Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi: Göller Bölgesinde Bir Araştırma. Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 1(2), 157-182. google scholar
  43. Önder, Ş. ve Çelik, İ. (2021). Entegre Raporlamanın Firma Karlılığına Etkisi: Bankacılık ve Çimento Sektörü Üzerine Bir Uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (92), 61-72. doi:10.25095/mufad.949557 google scholar
  44. Özçelik, H. ve Öztürk, M. S. (2019). Entegre Raporlamada İç Denetimin Güvence ve Danışmanlık Rolleri. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 125-140. doi:10.17218/hititsosbil.474341 google scholar
  45. Öztürk, S. ve Tasasız, S. (2020). Türkiye’de Entegre Raporlama Sürecinde İç Denetimin Rolü Üzerine Bir Araştırma. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(3), 448-475. doi:10.31460/mbdd.726968 google scholar
  46. Palmatier, R. W., Houston, M. B. ve Hulland, J. (2018). Review articles: purpose, process, and structure. Journal of the Academy of Marketing Science, 46(1), 1-5. doi:10.1007/s11747- 017-0563-4 google scholar
  47. Paul, J. ve Criado, A. R. (2020). The art of writing literature review: What do we know and what do we need to know? International Business Review, 29(4), 101717. doi:10.1016/j.ibusrev.2020.101717 google scholar
  48. Paul, J., Lim, W. M., O’Cass, A., Hao, A. W. ve Bresciani, S. (2021). Scientific procedures and rationales for systematic literature reviews (SPAR-4-SLR). International Journal of Consumer Studies, 45(4), 01-016. doi:10.1111/ijcs.12695 google scholar
  49. Saban, M., Vargün, H. ve Gürkan, S. (2017). Yatırımcılara Bilgi Sağlama Aracı Olarak Entegre Raporlama. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(4), 915-936. google scholar
  50. Sayar, A. R. Z. ve Topdemir, M. C. (2018). Does MandatoryIntegrated Reporting Affect Stock Prices? An Empirical Study on the Johannesburg Stock Exchange. Journal of Research in Business, 3(2), 133-149. doi:10.23892/jrb.2019.26 google scholar
  51. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333339. doi:10.1016/j.jbusres.2019.07.039 google scholar
  52. Solak, B., Gönen, S. ve Rasgen, M. (2017). Muhasebe Meslek Mensuplarının Entegre Raporlamaya İlişkin Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Alan Araştırması. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(1), 166-188. google scholar
  53. Soriya, S. ve Rastogi, P. (2021). A systematic literature review on integrated reporting from 2011 to 2020. Journal of Financial Reporting and Accounting, 20(3/4), 558-579. doi:10.1108/JFRA-09-2020-0266 google scholar
  54. Topcu, M. K. ve Korkmaz, G. (2015). Entegre Raporlama: Kavramsal Bir İnceleme. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 30(1), 1-22. google scholar
  55. Tranfield, D., Denyer, D. ve Smart, P. (2003). Towards a Methodology for Developing Evidence-Informed Management Knowledge by Means of Systematic Review. British Journal of Management, 14(3), 207-222. doi:10.1111/1467-8551.00375 google scholar
  56. Tugwell, P., Welch, V. A., Karunananthan, S., Maxwell, L. J., Akl, E. A., Avey, M. T.,. White, H. (2020). When to replicate systematic reviews of interventions: consensus checklist. BMJ, m2864. doi:10.1136/bmj.m2864 google scholar
  57. Tuğay, O. ve Temel, F. (2022). Türkiye’de Çimento Sektöründeki Şirketlerin Uluslararası Entegre Raporlama Kılavuz İlkelerine Uyum Düzeylerinin CRITIC ve MAIRCA Yöntemleriyle Değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 45-57. doi:10.30794/pausbed.1019615 google scholar
  58. Uyar, A. (2015). Kurumsal raporlamanın gelişimi ve güncel yaklaşımlar. Ankara: Gazi Kitabevi. google scholar
  59. Velte, P. (2022). Archival research on integrated reporting: a systematic review of main drivers and the impact of integrated reporting on firm value. Journal of Management and Governance, 26(3), 997-1061. doi:10.1007/s10997-021-09582-w google scholar
  60. Yanık, S. ve Türker, İ. (2012). Sürdürülebilirlik ve Sosyal Sorumluluk Raporlamasındaki Gelişmeler (Tümleşik Raporlama). İ.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (47), 291-308. www.icaew.co.uk/bettermarkets adresinden erişildi. google scholar
  61. Yıldırım, A. (1999). Nitel Araştırma Yöntemlerinin Temel Özellikleri ve Eğitim Araştırmalarındaki Yeri ve Önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112), 7-17. google scholar
  62. Yıldırım, G. ve Uzun Kocamış, T. (2019). Entegre Raporlamaya Yönelik İç Denetimin Güvence Rolü. Turkish Studies-Social Sciences, 14(5), 2763-2776. doi:10.29228/turkishstudies.32698 google scholar
  63. Yüksel, F. (2018). Entegre Raporlama ve Finansal Performans İlişkisi: Türkiye ve Güney Afrika Katılım Bankaları Üzerine Bir Araştırma. Kırklareli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7(2), 1-17. www.accountingforsustainability.org/ adresinden erişildi. google scholar
  64. Yüksel, F. (2019). Sürekli Denetim, Entegre Raporlama’nın Sürekli Denetimi. Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 1(2), 141-155. google scholar
  65. Zozik, A. ve Doğan, Z. (2022). Entegre raporlama ve güvence. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 361-385. doi:10.25287/ohuiibf.1041514 google scholar
  66. Liberati, A., Altman, D. G., Tetzlaff, J., Mulrow, C., G0tzsche, P. C., loannidis, J. P A.,. Moher, D. (2009). The PRISMA statement for reporting systematic reviews and meta-analyses of studies that evaluate health care interventions: explanation and elaboration. Journal of Clinical Epidemiology, 62(10), e1-e34. doi:10.1016/j.jclinepi.2009.06.006 google scholar
  67. Tugwell, P., Welch, V. A., Karunananthan, S., Maxwell, L. J., Akl, E. A., Avey, M. T.,. White, H. (2020). When to replicate systematic reviews of interventions: consensus checklist. BMJ, m2864. doi:10.1136/bmj.m2864 google scholar