Dergiler / Mimarlık ve Yaşam / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Geleneksel ve Tarihi Mimaride Mekân Algısı Oluşturmak İçin Kullanılan Tasarım Öğeleri: İran Mimarisinden Bir Örnek

Design Elements Used to Create a Perception of Space in Architecture: A Case Study of Iranian Architecture

Mahsa Kordhaghı(ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, MİMARLIK (DR))0000-0003-3172-3757
Hossein Zolfagharı(ESKİŞEHİR TEKNİK ÜNİVERSİTESİ, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, MİMARLIK (DR))0000-0002-4254-4490
Özlem Kandemir(ESKISEHIR TECHNICAL UNIVERSİTY, FACULTY OF ARCHITECTURE AND DESIGN)0000-0003-4602-4828
Sayfa
311–331
Yayın Tarihi
2022-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmada bu tarihi binaların mekân algısına neden olan tasarım öğelerini ve geçmişte mimarın bu algıların duyulmasının ardında olan tasarım amaçlarını ve günümüzde mimar olmayan kullanıcılar tarafından bu algılara ulaşılıp ulaşılmaması tartışılmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsan içinde bulunduğu mekân ile sürekli bir etkileşim halinde olup içinde bulunduğu mekânı duyular yoluyla algılar.
📊
Temel Bulgular & Veri:Biçim, renk, malzeme, doku, ışık ve yansıma kavramları mekândaki görsel algıyı etkileyen tasarım ögeleridir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmada bu tarihi binaların mekân algısına neden olan tasarım öğelerini ve geçmişte mimarın bu algıların duyulmasının ardında olan tasarım amaçlarını ve günümüzde mimar olmayan kullanıcılar tarafından bu algılara ulaşılıp ulaşılmaması tartışılmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mimari algı unsurları · Geleneksel mimari · Mekan algısı

Özet

İnsan içinde bulunduğu mekân ile sürekli bir etkileşim halinde olup içinde bulunduğu mekânı duyular yoluyla algılar. Bu algılar bazen bilgi ve tecrübelerden yararlanarak ve bazen anlık hisler ile yorumlanır. Algılamanın büyük bir kısmını, görme duyusu kaynaklı, görsel algı oluşturmaktadır. Biçim, renk, malzeme, doku, ışık ve yansıma kavramları mekândaki görsel algıyı etkileyen tasarım ögeleridir. Mekân, tüm boyutlarıyla insan yaşamının bir yansımasıdır. Modern yapılarda mekan tasarımları insanların ihtiyaçları, inançları ve bilgileri ile uyumludur. Ancak tarihi yapılarda mekan algısını tam olarak algılayabilmek için bazen mekanın mimari niteliklerini ve mekanın duyusal özelliklerini tam olarak keşfetmek gerekir. Bu makalede İran’ın Kültürel Miras Koruma Kurumu listesinde, İran’ın en çok tarihi ve mimari değere sahip olan, tarihi binalar arasından beş örnek incelenmek için seçilmektedir. Araştırmada bu tarihi binaların mekân algısına neden olan tasarım öğelerini ve geçmişte mimarın bu algıların duyulmasının ardında olan tasarım amaçlarını ve günümüzde mimar olmayan kullanıcılar tarafından bu algılara ulaşılıp ulaşılmaması tartışılmaktadır.

Abstract

Human beings are constantly interacting with their space and perceive their environment through their senses. These perceptions are sometimes interpreted through knowledge and experience, sometimes through instant feelings and memories. The most significant perception component is visual perception, and it is about the sense of sight. The design elements that affect the visual perception of space are form, color, material, texture, light, and reflection. Space is a reflection of human life with all its dimensions. In modern buildings, space designs are in harmony with people's needs, beliefs, and knowledge. However, in historical buildings, it is sometimes necessary to fully discover the space's architectural qualities and sensory features of the space to sense space perception fully. For the purposes of the study, five examples of the historical buildings that have historic and architectural quality and importance in Iran were selected from the list of Iran Cultural Heritage Organization. The study discusses the design elements that affect the perception of space in these historic buildings and the design objectives of the vernacular historical architecture in Iran.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kordhaghı, M., Zolfagharı, H., Kandemir, Ö. (2022). Geleneksel ve Tarihi Mimaride Mekân Algısı Oluşturmak İçin Kullanılan Tasarım Öğeleri: İran Mimarisinden Bir Örnek. Mimarlık ve Yaşam, Cilt: 7 Sayı: 1, 311–331. https://doi.org/10.26835/my.1017687

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Ashihara, Y. (1970). Exterior Design in Architecture. New York: Van Nostrand Reinhold Company.
  2. Bouchenaki, M. (2003). The İnterdependency of the Tangible and İntangible Cultural Heritage, in: 14th ICOMOS General Assembly and International Symposium: 'Place, memory, meaning: preserving intangible values in monuments and sites', 27– 31 Oct 2003, Victoria Falls, Zimbabwe, Retrieved from: http://openarchive.icomos.org/id/eprint/468/
  3. Ebad, S. (2013). Iranian Mosques, The Milestone of Islamic Architecture: A Case Study of Shaikh Lotfollah Mosque. International Research Journal of Applied and Basic Sciences, 7 (13), 940-951. Retrieved from: http://www.masjed.ir/Content/media/article/r_2055_140217125852_0.pdf
  4. Haji-Qassemi, K. (2004). Ganjnameh of the Hamam. Tehran: Shahid Beheshti University, Faculty of Architecture and Urban Planning, Documentation and Research Center.
  5. Haji-Qassemi, K. (2015). Ganjnameh; Mansions of Kashan. Tehran: Faculty of Architecture and Urban Planning, Documentation and Research Center, Shahid Beheshti University. Retrieved from: https://kavstudio.com.au/journal/2016/9/19/republication-of-the-first-volume-ofganjnameh-mansions-of-kashan
  6. Hummon, D. (1992). Place Attachment, Community Attachment. In S. Low, & I. Altman, Place Attachment. 12, pp. 253-278. Boston: Springer. Doi: https://doi.org/10.1007/978-1-4684-8753-4_1
  7. Iran Cultural Heritage Organization. (2021). Historical Notes. Tehran: Iran Cultural Heritage Organization Publications.
  8. Kahn, L. (1988). Architecture at Rice Publications, in Conversations with students. New York: Princeton Architectural Press.
  9. Low, S., & Altman, I. (1992). Place Attachment. New York: Plenum Press. Retrieved from: https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-1-4684-8753-4_1
  10. Maliki, M., Parsa, S., Vasig, B., & Muradi, E. (2015). Examination of The Feeling of Belonging to the Space by Considering Differences in Sexuality. Journal of Housing and Rural Environment, 33 (148), 99-108. Retrieved from http://jhre.ir/article-1-365-en.html
  11. Norberg-Schulz, C. (1972). Existence, Space and Architecture. USA: MIT Press Cambridge.
  12. Norberg-Schulz, C. (1975). Meaning in Western Architecture. New York: Praeger Publishers.
  13. Rapoport, A. (1990). The Meaning of The Built Environment: A Nonverbal Communication Approach. Tucson: The University of Arizona Press. Retrieved from https://books.google.com.tr/books?id=bn_7_UFAbdUC&printsec=frontcover&hl=tr&source=gbs_ge_summary_r&cad
  14. Relph, E. (1976). Place and Place lessness. London: Pion Limited.
  15. Sözen, M., & Tanyeli, U. (1986). Dictionary of Art Terms and Concepts. İstanbul: Remzi Publishing House.
  16. Steele, F. (1981). The Sense of Place. Boston: CBI Publishing Company.
  17. Tatarkiewicz, W. (1980). A History of Six Ideas: An Essay in Aesthetics. Melbourne International Philosophy Series (Vol. 5), The Netherlands: Kluwer Academic Publishers Group.
  18. Zevi, B. (1990). To learn to See Architecture. İstanbul: Birsen Publishing House.
  19. Zolfaghari, H., Kordhaghi, M., & Yamaçlı, R. (2022). The Effect of Climate on the Architectural Design of Iranian Qajar Period (1794-1925) Baths; A Case Study of Hot and Cold Climates. Journal of Architecture and Life, 7(1), 43-63. DOI: 10.26835/my.938873