KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Medya ve Din Araştırmaları Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

Gazetecilik Etiği ve Dijital Okuryazarlığın İslamofobiyle Mücadelede Rolü

The Role of Journalism Ethics and Digital Literacy in Combating Islamophobia

F. Betül Aydın Varol(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ İLETİŞİM FAKÜLTESİ)0000-0003-4962-3690
Sayfa
63–84
Yayın Tarihi
2025-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak, çalışma gazetecilik etiği ile dijital okuryazarlık arasındaki stratejik sinerjinin, içerik üretimindeki sorunlara müdahale ederken aynı zamanda içerik tüketimindeki savunmasızlığı azaltarak, İslamofobik nefret söylemlerini engellemede kritik bir role sahip olduğunu ileri sürmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, gazetecilik etiği ve dijital okuryazarlığın stratejik birlikteliğini hem etik içerik üretimini destekleyip hem de bireylerin dijital içerikleri eleştirel değerlendirmesini sağlayarak İslamofobik söylemlere karşı etkili bir mücadele yaklaşımı geliştirmesi bağlamında derinlemesine analiz etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Geleneksel haber çerçeveleme pratikleri ve dijital platform algoritmaları aracılığıyla yayılan, Müslümanları sıklıkla “öteki” veya “tehdit” olarak resmeden İslamofobik söylemler, toplumsal önyargıları pekiştiren ciddi bir sorun teşkil etmektedir. 2000-2024 yılları arasında akademik yayınlar, etik kodlar, politika belgeleri ve raporları kapsayan kapsamlı bir literatür taraması, sistematik bir şekilde Edward Said’in Oryantalizm kuramı üzerinden değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak, çalışma gazetecilik etiği ile dijital okuryazarlık arasındaki stratejik sinerjinin, içerik üretimindeki sorunlara müdahale ederken aynı zamanda içerik tüketimindeki savunmasızlığı azaltarak, İslamofobik nefret söylemlerini engellemede kritik bir role sahip olduğunu ileri sürmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2000-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:İslamofobi · Gazetecilik Etiği · Dijital Okuryazarlık

Özet

Bu çalışma, gazetecilik etiği ve dijital okuryazarlığın stratejik birlikteliğini hem etik içerik üretimini destekleyip hem de bireylerin dijital içerikleri eleştirel değerlendirmesini sağlayarak İslamofobik söylemlere karşı etkili bir mücadele yaklaşımı geliştirmesi bağlamında derinlemesine analiz etmektedir. Geleneksel haber çerçeveleme pratikleri ve dijital platform algoritmaları aracılığıyla yayılan, Müslümanları sıklıkla “öteki” veya “tehdit” olarak resmeden İslamofobik söylemler, toplumsal önyargıları pekiştiren ciddi bir sorun teşkil etmektedir. 2000-2024 yılları arasında akademik yayınlar, etik kodlar, politika belgeleri ve raporları kapsayan kapsamlı bir literatür taraması, sistematik bir şekilde Edward Said’in Oryantalizm kuramı üzerinden değerlendirilmiştir. Araştırma, gazetecilik etiğinin (doğruluk, tarafsızlık, kamu yararı gibi temel ilkelerle) profesyonel pratiklere rehberlik etme potansiyelini vurgulamaktadır. Araştırmalar ticari baskılar ve algoritmik önyargıların etik ihlalleri ve ayrımcı içeriklerin yayılımını tetiklediğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, çalışma gazetecilik etiği ile dijital okuryazarlık arasındaki stratejik sinerjinin, içerik üretimindeki sorunlara müdahale ederken aynı zamanda içerik tüketimindeki savunmasızlığı azaltarak, İslamofobik nefret söylemlerini engellemede kritik bir role sahip olduğunu ileri sürmektedir. Bu potansiyelin hayata geçirilmesi için medya kuruluşlarının etik standartları güçlendirmesi, dijital okuryazarlık programlarının yaygınlaştırılması ve bireylerin bilinçlendirilmesine yönelik somut adımların atılması zorunludur.

Abstract

This study deeply analyzes the strategic partnership of journalistic ethics and digital literacy to support ethical content creation and foster critical evaluation to combat Islamophobic discourse effectively. Islamophobic discourses propagated through traditional news framing practices and digital platform algorithms, which often portray Muslims as "other" or "threat," pose a serious problem that reinforces social prejudices. A comprehensive literature review of academic publications, codes of ethics, policy documents, and reports from 2000-2024 was systematically evaluated from the perspective of Edward Said's Orientalism. The research highlights the potential of journalistic ethics to guide professional practices and the function of digital literacy to empower individuals by equipping them with critical thinking skills to counter disinformation. In particular, it was found that commercial pressures and algorithmic biases can increase the spread of ethical violations and discriminatory content. In conclusion, the study argues that the strategic synergy between journalistic ethics and digital literacy has a critical role in curbing Islamophobic hate speech and building a more informed and democratic media ecosystem by addressing problems in content production while reducing vulnerability in content consumption. Realizing this potential and implementing an integrated approach requires a shared responsibility from media organizations and individuals.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Varol, F. B. A. (2025). Gazetecilik Etiği ve Dijital Okuryazarlığın İslamofobiyle Mücadelede Rolü. Medya ve Din Araştırmaları Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 1, 63–84. https://doi.org/10.47951/mediad.1675228

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (56)

  1. Ahmed, S., & Matthes, J. (2017). Media representation of Muslims and Islam from 2000 to 2015: A meta-analysis. International Communication Gazette, 79(3), 219-244. https://doi.org/10.1177/1748048516656305
  2. Allcott, H., & Gentzkow, M. (2017). Social media and fake news in the 2016 election—American economic association. Journal of Academic Perspectives, 31(2), 211-236.
  3. Allen, C. (2011). Islamophobia. Routledge Book. https://www.routledge.com/Islamophobia/Allen/p/book/9780754651406?srsltid=AfmBOopo5e-zEePwk1XFUK_CIPFv7BbWlkCnnrX8YjjmEz8uogIFS9f-
  4. Allen, C. (2020). Reconfiguring Islamophobia: A radical rethinking of a contested concept. Palgrave Macmillan. https://link.springer.com/book/10.1007/978-3-030-33047-7
  5. Amiraux, V. (2016). Visibility, transparency and gossip: How did the religion of some (Muslims) become the public concern of others? Critical Research on Religion, 4(1), 37-56.
  6. Aristotle. (1999). Nicomakhos'a etik. Batoche Books.
  7. Aydın Varol, F. B. (2023). İslamofobi söylemi. Pınar Yayınları.
  8. Bahçıvan, S. (2024). Afet yönetiminde sosyal medya, insansız hava araçları (drone) ve diğer teknolojik araçların rolü. Strategic Public Management Journal, 10(17), 175-193. https://doi.org/10.25069/spmj.1412171
  9. Bakali, N. (2021). Islamophobia in Myanmar: The Rohingya genocide and the 'war on terror.' Race & Class, 62(4), 53-71. https://doi.org/10.1177/0306396820977753
  10. Beydoun, K. (2018). American Islamophobia: Understanding the roots and rise of fear. İçinde American Islamophobia: Understanding the Roots and Rise of Fear (s. 245). https://doi.org/10.1525/9780520970007
  11. Bleich, E. (2011). What is Islamophobia and how much is there? Theorizing and measuring an emerging comparative concept. American Behavioral Scientist, 55(12), 1581-1600. https://doi.org/10.1177/0002764211409387
  12. Buckingham, D. (2019). The media education manifesto. Wiley. https://www.wiley.com/en-us/The+Media+Education+Manifesto-p-9781509535873
  13. Bulger, M., & Davison, P. (2018). The promises, challenges, and futures of media literacy. Journal of Media Literacy Education, 10(1), 1-21. https://doi.org/10.23860/JMLE-2018-10-1-1
  14. Carlson, M. (2018). Confronting measurable journalism. Digital Journalism, 6(4), 406-417. https://doi.org/10.1080/21670811.2018.1445003
  15. Chowdhury, A. N., & Sifat, R. I. (2024). The impact of Islamophobia on the persecution of Myanmar's Rohingya: A human rights perspective. Journal of Human Rights and Social Work, 9(2), 185-199. https://doi.org/10.1007/s41134-024-00309-z
  16. Couldry, N., & Hepp, A. (2016). The mediated construction of reality | Wiley. Polity Press. https://download.e-bookshelf.de/download/0010/8804/28/L-G-0010880428-0026716188.pdf
  17. Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th edition). SAGE Publications, Inc.
  18. Çığ, Ü., & Çamuroğlu Çığ, E. (2011). Haber endüstrisi ve gazetecilik etiği. İş Ahlakı Dergisi, 4(8), 25-60.
  19. Damlapınar, Z., & Balcı, Ş. (2016). Sosyal algılamada medyanın haberleşme etiği: Ankara-Konya alan araştırması. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 42, 353-375.
  20. Ekman, M. (2015). Online Islamophobia and the politics of fear: Manufacturing the green scare. Ethnic and Racial Studies, 38(11), 1986-2002. https://doi.org/10.1080/01419870.2015.1021264
  21. Entman, R. (1993). Framing: toward clarification of a fractured paradigm—Entman—1993—Journal of Communication—Wiley Online Library. Journal of Communication, 43(4), 51-58.
  22. Gillespie, T. (2018). Custodians of the internet: Platforms, content moderation, and the hidden decisions that shape social media. Yale University Press.
  23. Green, T. H. (2015). The fear of Islam: An introduction to Islamophobia in the West. Augsburg Fortress. https://doi.org/10.2307/j.ctt12878h3
  24. Grizzle, A., & Calvo, M. C. T. (2013). Media and information literacy: Policy and strategy guidelines—UNESCO Digital Library. UNESCO. https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000225606
  25. Hafez, K. (2009). The role of media in the Arab world's transformation process. Içinde Bound to Cooperate: Europe and the Middle East II (ss. 321-339). Verlag Bertelsmann Stiftung.
  26. Henry, A. (2021). Religious literacy in social media: A need for strategic amplification. Religion & Education, 48(1). https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/15507394.2021.1876507
  27. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action: a white paper on the digital and media literacy recommendations of the Knight Commission on the information needs of communities in a democracy. Aspen Institute.
  28. Hobbs, R. (2011). Digital and media literacy: Connecting culture and classroom. Corwin Press. https://eric.ed.gov/?id=ED523447
  29. İlhan, G., & Ekmekci, Z. (2024). Dijital çağda okuryazar olmak: Duygusal zekânın dijital okuryazarlık üzerine etkisi. Etkileşim, 7(13), 192-218. https://doi.org/10.32739/etkilesim.2024.7.13.246
  30. Kunnummal, A. (2024). Between appeal to citizenship and biopolitical fracture: Islamophobia and the new politics of Muslim citizenship in India. Islamophobia Studies Journal, 8, 261-272. https://doi.org/10.13169/islastudj.8.2.0261
  31. Lean, N. (2015). İslamofobi endüstrisi. DİB Yayınları.
  32. Livingstone, S. (2004). Media literacy and the challenge of new information and communication technologies. The Communication Review, 7. https://doi.org/10.1080/10714420490280152
  33. Livingstone, S., & Helsper, E. (2007). Gradations in digital inclusion: Children, young people and the digital divide. New Media & Society, 9(4), 671-696. https://doi.org/10.1177/1461444807080335
  34. Mason, D. L. (2021). Religious literacy in news. Religion & Education, 48(1), 74-88. https://doi.org/10.1080/15507394.2021.1877522
  35. Miao, Y. (2024). Privilege and Prejudice: Han victimhood and legitimizing Islamophobia in China. The China Quarterly, 260, 948-969. https://doi.org/10.1017/S0305741024000493
  36. Munger, K., & Phillips, J. (2022). Right-Wing YouTube: A supply and demand perspective. The International Journal of Press/Politics, 27(1), 186-219. https://doi.org/10.1177/1940161220964767
  37. Nietzsche, F. (2024). Ahlakın soykütüğü üstüne—Say Kitap. Say Yayınları.
  38. Nuraisyah, D., Surawan, & Widiastuty, H. (2024). THE dynamİcs of Muslim women in minority areas: Perceptions of hijab usage. International Seminar, 6, 241-251.
  39. Olkun, E. O. (2023). Dijital medya okuryazarlığı. İçinde F. B. Aydın Varol (Ed.), 21. Yüzyılda Okuryazarlık ve İletişim (ss. 153-174). Literatürk.
  40. Onay, C. Z., & Kiylioğlu, L. (2022). Türkiye’de medya okuryazarlığının dini boyutu: Sosyo-psikolojik bir değerlendirme. Kültür Araştırmaları Dergisi, 15, 321-340. https://doi.org/10.46250/kulturder.1161707
  41. Perocco, F. (2018). Anti-migrant Islamophobia in Europe. Social roots, mechanisms and actors. REMHU: Revista Interdisciplinar da Mobilidade Humana, 26(53), 25-40. https://doi.org/10.1590/1980-85852503880005303
  42. Poole, E. (2005). The effects of September 11 and the war in Iraq on British newspaper coverage. İçinde J. E. Richardson & E. Poole (Ed.), Muslims and the News Media (ss. 89-102). I.B.Tauris. https://doi.org/10.5040/9780755695652
  43. Richardson, J. (2004). (Mis)Representing Islam: The racism and rhetoric of British broadsheet newspapers. John Benjamins Publishing. https://benjamins.com/catalog/dapsac.9?srsltid=AfmBOooIhp5o7PHWmc0lNo4yIzUlbNg7iRnaEiHvi21OoDyrDfLd7pB6
  44. Said, E. (1998). Oryantalizm. İrfan Yayınevi.
  45. Said, E. (2008). Medyada İslam. Metis Yayınları.
  46. Sanchez-Vives, M. V., & Slater, M. (2005). From presence to consciousness through virtual reality. Nature Reviews. Neuroscience, 6(4), 332-339. https://doi.org/10.1038/nrn1651
  47. Shaheen, J. (2003). Reel bad Arabs: How Hollywood vilifies a people. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 1(588), 171-193.
  48. Sikka, S. (2022). Indian Islamophobia as racism. The Political Quarterly, 93(3), 469-477. https://doi.org/10.1111/1467-923X.13152
  49. Society of Professional Journalists (Code of Ethics). (2014). https://www.spj.org/wp-content/uploads/2024/08/spj-code-of-ethics-bookmark.pdf
  50. Uzun, R. (2007). İletişim etiği: Sorunlar ve sorumluluklar. Dipnot Yayınları. https://www.academia.edu/21619547/%C4%B0leti%C5%9Fim_Eti%C4%9Fi_Sorunlar_ve_Sorumluluklar_g%C3%B6zden_ge%C3%A7irilmi%C5%9F_ikinci_bask%C4%B1_%C4%B1
  51. van Dijk, T. (2000). New(s) Racism a discourse analytical approach. İçinde Ethnic Minorities and the Media (ss. 211-226). Open University Pres. https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=1564787
  52. Van Dijk, T. A. (2006). Discourse and manipulation. Discourse & Society, 17(3), 359-383. https://doi.org/10.1177/0957926506060250
  53. Vollmer, B., & Karakayalı, S. (2018). The volatility of the discourse on refugees in Germany. Journal of Immigrant & Refugee Studies, 16(1-2), 118-139.
  54. Wardle, C., & Derakhshan, A. (2017). Information disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making. Council of Europe. Council of Europe. https://firstdraftnews.org/glossary-items/pdf-wardle-c-derakshan-h-2017-information-disorder-toward-an-interdisciplinary-framework-for-research-and-policy-making-council-of-europe/
  55. Williams, B. (1985). Ethics and the limits of philosophy. Harvard University Press.
  56. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy: A plan of action: a white paper on the digital and media literacy recommendations of the Knight Commission on the information needs of communities in a democracy. Aspen Institute.