Dergiler / Medeniyet Sanat Dergisi / 2025 / Cilt: 11 Sayı: 2

Endüstri Mirası Yapılarda Çağdaş Eklerin Mevcut Yapılarla Birleşiminin İncelenmesi: İstanbul Haliç Örneği

An Examination of the Integration of Contemporary Additions with Industrial Heritage Buildings: The Case of the Golden Horn, Istanbul

Sadık Akşar(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0003-0583-4197
Selen Durak(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0001-7499-8246
Sayfa
192–222
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak her bir örnek, endüstri mirasının yalnızca korunmasını değil, aynı zamanda kültürel süreklilik ve kentsel kimlik açısından yeniden üretimini hedefleyen mimari yaklaşımları temsil etmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sanayi Devrimi ile birlikte üretim süreçlerinin el emeğinden makineleşmeye geçmesi, yalnızca ekonomik yapıyı değil, mimariyi ve kent dokusunu da köklü biçimde dönüştürmüştür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Günümüzde bu yapıların yalnızca fiziksel nitelikleriyle değil, taşıdıkları tarihî ve kültürel bellekle de değerli olduğu kabul edilmekte; bu doğrultuda endüstri mirası kavramı çerçevesinde değerlendirilerek yeniden işlevlendirme yoluyla korunmaları amaçlanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak her bir örnek, endüstri mirasının yalnızca korunmasını değil, aynı zamanda kültürel süreklilik ve kentsel kimlik açısından yeniden üretimini hedefleyen mimari yaklaşımları temsil etmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Endüstri mirası · Yeniden işlevlendirme · Artİstanbul Feshane

Özet

Sanayi Devrimi ile birlikte üretim süreçlerinin el emeğinden makineleşmeye geçmesi, yalnızca ekonomik yapıyı değil, mimariyi ve kent dokusunu da köklü biçimde dönüştürmüştür. Bu dönüşümün ürünü olan endüstri yapıları, bir dönem teknolojik gelişimin ve üretim gücünün simgesi olarak kentsel alanda önemli yer tutmuştur. Ancak üretim teknolojilerinin değişmesi ve kentlerin işlevsel dönüşümüyle birlikte bu yapılar zamanla atıl kalmış ve terk edilmiştir. Günümüzde bu yapıların yalnızca fiziksel nitelikleriyle değil, taşıdıkları tarihî ve kültürel bellekle de değerli olduğu kabul edilmekte; bu doğrultuda endüstri mirası kavramı çerçevesinde değerlendirilerek yeniden işlevlendirme yoluyla korunmaları amaçlanmaktadır. Bu çalışma, İstanbul’da yer alan üç önemli endüstri mirası yapının – Santral İstanbul, Artİstanbul Feshane ve Kasımpaşa Tuz Ambarı – yeniden işlevlendirme süreçlerini incelemektedir. Özellikle çağdaş mimari eklerin tasarım anlayışı ve tarihî yapıyla kurduğu mekânsal ilişki, birleşim tipolojileri kapsamında analiz edilmiştir. Literatür taramasının ardından yapılan örnek analizlerinde, müdahale düzeyleri, tasarımın geri planda kalma isteği, malzeme seçimi ve strüktürel yaklaşım gibi kriterler değerlendirilmiştir. Sonuç olarak her bir örnek, endüstri mirasının yalnızca korunmasını değil, aynı zamanda kültürel süreklilik ve kentsel kimlik açısından yeniden üretimini hedefleyen mimari yaklaşımları temsil etmektedir. Bu bağlamda, yeniden işlevlendirme süreci, geçmişin izlerini bugüne taşırken geleceğe dair sürdürülebilir bir mimari dilin de oluşmasını sağlamaktadır.

Abstract

With the Industrial Revolution, the transition from manual labor to mechanized production processes profoundly transformed not only the economic structure but also the architectural landscape and urban fabric. Industrial buildings, as products of this transformation, once occupied a central place in urban areas as symbols of technological progress and production power. However, changes in production technologies and the functional transformation of cities gradually rendered these structures obsolete and abandoned. Today, these buildings are increasingly recognized not only for their physical characteristics but also for the historical and cultural memory they embody. Within this framework, the concept of industrial heritage has emerged, emphasizing the importance of preserving such structures through adaptive reuse.This study examines the adaptive reuse processes of three significant industrial heritage buildings in Istanbul — Santral Istanbul, ArtIstanbul Feshane, and the Kasımpaşa Salt Warehouse. The focus is on the architectural design strategies of contemporary additions and their spatial relationship with the historic fabric, analyzed through the lens of connection typologies. Following a comprehensive literature review, the selected case studies are evaluated based on criteria such as the degree of intervention, the intent for visual restraint in design, material selection, and structural approaches.Ultimately, each case exemplifies architectural strategies that not only aim to preserve industrial heritage but also contribute to the reproduction of cultural continuity and urban identity. In this context, the process of adaptive reuse enables the traces of the past to be carried into the present, while fostering a sustainable architectural language for the future.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akşar, S., Durak, S. (2025). Endüstri Mirası Yapılarda Çağdaş Eklerin Mevcut Yapılarla Birleşiminin İncelenmesi: İstanbul Haliç Örneği. Medeniyet Sanat Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 2, 192–222. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.1761192

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (21)

  1. Arkiv (n.d.a.). İstanbul Endüstri Mirası Haritalama Projesi, https://www.arkiv.com.tr/proje/endustri-mirasi-haritalama-projesi/8285/pub/dicle-?utm_source=chatgpt.com, Erişim tarihi: 12/04/2025.
  2. Arkiv (n.d.b.). Santral İstanbul Enerji Müzesi, http://www.arkiv.com.tr/proje/santralistanbul-enerji-muzesi/1817, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  3. Cansız, A. U. (2024). Artİstanbul Feshane, https://www.arkitera.com/proje/artistanbul-feshane/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  4. Çağlar, B. (2017). DGA Mimarlık | “Miras yapıları mutlaka geçmiş referansı canlı tutmalı”, https://www.icmimarlikdergisi.com/2016/10/07/dga-mimarlik-miras-yapilari-mutlaka-gecmis-referansi-canli-tutmali/, Erişim tarihi: 12/04/2025.
  5. DOCOMOMO (n.d.). DOCOMOMO About, https://docomomo.com/organization/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  6. Durmaz, Ö. (2024). ArtIstanbul Feshane, https://www.arkitera.com/en/project/artistanbul-feshane-2/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  7. Emre Arolat (n.d.). Santral İstanbul Yerleşkesi, Haliç kıyısından görünüm. https://emrearolat.com/project/santralistanbul-contemporary-arts-museum, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  8. Erginoğlu & Çalışlar (n.d.). https://ecarch.com/projeler/tuzambari-ddb-ofis/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  9. ERIH (n.d.a). ERIH - Your Guide To Europe's Industrial Heritage, https://www.erih.net/about-erih, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  10. ERIH. (n.d.b.). I want to go there! – ERIH. https://www.erih.net/i-want-to-go-there/regionalroute/berlin Erişim tarihi: 12/04/2025.
  11. Kültür Envanteri (n.d.). Silahtarağa Elektrik Santrali, Haliç. https://kulturenvanteri.com/yer/silahtaraga-elektrik-santrali/#16/41.067447/28.945933, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  12. Arkiv (n.d.a.). İstanbul Endüstri Mirası Haritalama Projesi, https://www.arkiv.com.tr/proje/endustri-mirasi-haritalama-projesi/8285/pub/dicle-?utm_source=chatgpt.com, Erişim tarihi: 12/04/2025.
  13. Arkiv (n.d.b.). Santral İstanbul Enerji Müzesi, http://www.arkiv.com.tr/proje/santralistanbul-enerji-muzesi/1817, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  14. Cansız, A. U. (2024). Artİstanbul Feshane, https://www.arkitera.com/proje/artistanbul-feshane/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  15. Çağlar, B. (2017). DGA Mimarlık | “Miras yapıları mutlaka geçmiş referansı canlı tutmalı”, https://www.icmimarlikdergisi.com/2016/10/07/dga-mimarlik-miras-yapilari-mutlaka-gecmis-referansi-canli-tutmali/, Erişim tarihi: 12/04/2025.
  16. DOCOMOMO (n.d.). DOCOMOMO About, https://docomomo.com/organization/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  17. Durmaz, Ö. (2024). ArtIstanbul Feshane, https://www.arkitera.com/en/project/artistanbul-feshane-2/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  18. Emre Arolat (n.d.). Santral İstanbul Yerleşkesi, Haliç kıyısından görünüm. https://emrearolat.com/project/santralistanbul-contemporary-arts-museum, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  19. Erginoğlu & Çalışlar (n.d.). https://ecarch.com/projeler/tuzambari-ddb-ofis/, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  20. ERIH (n.d.a). ERIH - Your Guide To Europe's Industrial Heritage, https://www.erih.net/about-erih, Erişim tarihi: 11/05/2025.
  21. Kültür Envanteri (n.d.). Silahtarağa Elektrik Santrali, Haliç. https://kulturenvanteri.com/yer/silahtaraga-elektrik-santrali/#16/41.067447/28.945933, Erişim tarihi: 11/05/2025.