Dergiler / Medeniyet Sanat Dergisi / 2025 / Cilt: 11 Sayı: 2

Ulusal Mimarlık Akımının Kurucu Unsurları Bağlamında Giulio Mongeri ve Türk Meslektaşlarının Karşılaştırmalı Okuması

A Comparative Reading of Giulio Mongeri and His Turkish Colleagues in the Context of the Founding Elements of the First National Architectural Movement

Ebuzer Özel(KARADENIZ TECHNICAL UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE)0009-0000-7489-3575
Aslıhan Öztürk(KARADENIZ TECHNICAL UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE, DEPARTMENT OF ARCHITECTURE)0000-0002-9427-8665
Deniz Bayrak(KARADENIZ TECHNICAL UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE)0000-0002-7664-6962
Sayfa
398–415
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda, Türkiye’nin Milli Mimari üslubu kapsamında tasarımlar yapan ve yabancı olmasına karşın milli değerlerde yapılar ortaya koyan Mongeri’nin milli üsluba karşı yaklaşım tarzı yansıtılmaya çalışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Osmanlı’nın son dönemlerinde II.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mimaride milli kimlik oluşturabilmek için yapılan çalışmalarda yerli mimarların yanı sıra yabancı mimarların da etkileri görülmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda, Türkiye’nin Milli Mimari üslubu kapsamında tasarımlar yapan ve yabancı olmasına karşın milli değerlerde yapılar ortaya koyan Mongeri’nin milli üsluba karşı yaklaşım tarzı yansıtılmaya çalışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:I. Ulusal Mimari · içerik analizi · milliyetçilik akımı

Özet

Osmanlı’nın son dönemlerinde II. Meşrutiyet sonrasında Milliyetçilik akımının önem kazanmasıyla beraber yabancı akımlara alternatif olarak ulusal mimari üslup oluşturulmak istenmiştir. Mimaride milli kimlik oluşturabilmek için yapılan çalışmalarda yerli mimarların yanı sıra yabancı mimarların da etkileri görülmüştür. Levanten adı verilen azınlık durumundaki yabancı toplumlardan olan mimarlar da I. Ulusal Mimari kapsamında eserler ortaya çıkarmışlardır. 19. yy. sonu ve 20. yy. başı mimarları olarak bilinen Mongeri, Vallaury ve D’aronco bunlara örnektir. Dönemin en önemli iki kenti olan başkent İstanbul ve yeni başkent olacak olan Ankara’da I. Milli Mimari üslubun özelliklerini yansıtacak eserler yapmış olan İtalyan mimar Mongeri bu kapsamda incelenmeye değer bir isimdir. Yerli mimarlardan öne çıkmış isimler olan başta Mimar Kemaleddin olmak üzere Vedat Tek ve Arif Hikmet Koyunoğlu gibi isimler ile birlikte yabancı olmasına rağmen milli üsluba yönelik eserler vermiş olan Mongeri’nin tasarım anlayışının ve eserlerinin yerli mimarlar ile karşılaştırılması, milli üslubun eserlere yansımasında etnik farklılığa bağlı değişimin veya farklılığın tespiti incelenmeye değer görülmüştür. Vallaury ve D’aronco’dan gerek yaşadığı dönem gerekse mimari üslubuyla ayrılan Mongeri araştırma kapsamında incelenmiştir. Bu araştırmada, ülkemizde I. Ulusal Mimarlık Dönemi’nde Mongeri’nin tasarım anlayışının incelenmesi ve bu anlayışın dönemin milli mimarlarının tasarım yaklaşımları ile mimari eserleri doğrultusunda karşılaştırılması amaçlanmıştır. Ulusal Mimarlığın ön plana çıktığı 1908 ve 1930 yılları araştırmanın kapsamını oluşturmuş ve incelenecek eserler bu dönem dahilinde seçilmiştir. Araştırmada karşılaştırmalı analiz ve tipolojik analiz yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, Türkiye’nin Milli Mimari üslubu kapsamında tasarımlar yapan ve yabancı olmasına karşın milli değerlerde yapılar ortaya koyan Mongeri’nin milli üsluba karşı yaklaşım tarzı yansıtılmaya çalışılmıştır.

Abstract

After the Second Constitutional Era in the late Ottoman period, the rise of nationalism encouraged the creation of a national architectural style as an alternative to foreign trends. In shaping a national identity in architecture, both local and foreign architects played a role. Among them, Levantine architects such as Mongeri, Vallaury, and D’Aronco produced significant works. Italian architect Giulio Mongeri is particularly noteworthy for designing buildings that reflected the First National Style both in Istanbul, the Ottoman capital, and in Ankara, which would soon become the new capital. Alongside leading Turkish architects like Kemaleddin, Vedat Tek, and Arif Hikmet Koyunoğlu, Mongeri, though a foreigner, created works aligned with the national style. This study compares Mongeri’s design philosophy and works with those of local architects, focusing on how the national style was interpreted and adapted across different cultural and ethnic backgrounds. Unlike Vallaury and D’Aronco, whose works belong to earlier or distinct stylistic contexts, Mongeri’s architecture corresponds directly with the First National Style, making him central to this research. The study examines the period between 1908 and 1930, when the National Architectural Style was most prominent. Selected works from this timeframe were analyzed through comparative and typological methods. The findings reveal that Mongeri, despite being foreign, adopted national values and successfully integrated them into his designs. His works demonstrate how the First National Architectural Style functioned as both a cultural representation and a unifying architectural language in early 20th-century Turkey.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özel, E., Öztürk, A., Bayrak, D. (2025). Ulusal Mimarlık Akımının Kurucu Unsurları Bağlamında Giulio Mongeri ve Türk Meslektaşlarının Karşılaştırmalı Okuması. Medeniyet Sanat Dergisi, Cilt: 11 Sayı: 2, 398–415. https://doi.org/10.46641/medeniyetsanat.1772042

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Akcan, E. (2009). Çeviride modern olan: Şehir ve konutta Türk-Alman ilişkileri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  2. Akdağ, A. (2019). Birinci Ulusal Mimarlık Akımı’nın Türkiye’deki modernleşme süreci içindeki yeri (Yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  3. Akşit, Ş. S. (2010). Ulusalcı mimarlık ve başkentte finans merkezi: Ankara İş Bankası Genel Müdürlüğü (Yayımlanmış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık, Ankara.
  4. Aktemur, A. M., & Arslan, M. I. (2010). Ulusal Mimarlık Akımı ve İstanbul-Karaköy’deki örnekleri. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, 16, 1–32.
  5. Altan, T. E. (2024). Cumhuriyet dönemi mimarlık tarihini Ankara’dan düşünmek. In İ. Akpınar Aksugür & Ş. Önal Hoşkara (Eds.), Cumhuriyetin 100. yılında mimarlık (ss. 85–100). Ankara: İdealKent Yayınları. Aslanoğlu, İ. (1984). Erken Cumhuriyet dönemi mimarlığı (1923–1938). Ankara: ODTÜ Mimarlık Fakültesi Yayınları.
  6. Aslanoğlu, İ. (2010). Erken Cumhuriyet dönemi mimarlığı, 1923–1938. İstanbul: Bilge Kültür Sanat. Bornovalı, S. (2016). Bir İtalyan mimarın ilk Ankara ziyareti: Giulio Mongeri – 1897. Ankara Araştırmaları Dergisi, 4(2), 131–157. https://doi.org/10.5505/jas.2016.50469
  7. Bozdoğan, S. (2002). Modernizm ve ulusun inşası: Erken Cumhuriyet Türkiye’sinde mimari kültür (T. Birkan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
  8. Cansever, T. (1991). Mimarlık üzerine konuşmalar. Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
  9. Çinici, D. (2015). Başkent Ankara’nın inşasında etkin bir mimar: Giulio Mongeri ve yaşam öyküsü. Ankara Araştırmaları Dergisi, 3(1), 13–41.
  10. Çolak, S., & Erarslan, A. (2021). Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi konut yapıları: İstanbul örnekleri. ABMYO Dergisi, 16(62), 203–226.
  11. Demir, A. (2008). Arşivdeki belgeler ışığında Güzel Sanatlar Akademisi’nde yabancı hocalar. İstanbul: Sanayi-i Nefise Vakfı Yayınları.
  12. Eldem, S. H. (1987). Mimar Kemalettin Bey ve Türk millî mimarisi. İstanbul: Türkiye Anıt Çevre Turizm Değerlerini Koruma Vakfı Yayınları.