Dergiler / Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 27 Sayı: 2

Tersine Lojistik Faaliyetinin Lojistik İşletmelerin Performansı Üzerindeki Etkisi

The Impact of Reverse Logistics Activities on the Performance of Logistics Companies

Ali Deran(Tarsus Üniversitesi)0000-0001-5377-6740
Sayfa
601–626
Yayın Tarihi
2025-12-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonucunda tersine lojistik faaliyetlerinin, işletmelerin sosyal, çevresel ve ekonomik performansını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çevresel, sosyal ve ekonomik faktörlerin sürdürülebilirlik açısından artan önemi, lojistik işletmelerini yeşil lojistik uygulamalarına yöneltmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı, yeşil lojistik uygulamaları içerisinde yer alan tersine lojistik faaliyetlerinin lojistik işletme performansı üzerindeki etkilerini incelemektir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonucunda tersine lojistik faaliyetlerinin, işletmelerin sosyal, çevresel ve ekonomik performansını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tersine Lojistik · İşletme Performansı · Lojistik İşletme

Özet

Çevresel, sosyal ve ekonomik faktörlerin sürdürülebilirlik açısından artan önemi, lojistik işletmelerini yeşil lojistik uygulamalarına yöneltmektedir. Lojistik sektöründe emisyonların diğer sektörlere kıyasla daha hızlı artması işletmeleri çevresel kaygılar ve yasal düzenlemeler doğrultusunda önlemler almaya zorlamaktadır. Bu kapsamda işletmeler, çevresel zararları en aza indirmeye yönelik uygulamaları hayata geçirirken aynı zamanda maliyetleri düşürmek amacıyla ekonomik, çevresel ve sosyal faktörler arasında denge kurmanın gerekliliğini de kavramaya başlamıştır. Bu çalışmanın amacı, yeşil lojistik uygulamaları içerisinde yer alan tersine lojistik faaliyetlerinin lojistik işletme performansı üzerindeki etkilerini incelemektir. Araştırma, işletme performansını çevresel, ekonomik ve sosyal boyutlar açısından ele alarak sürdürülebilirlik perspektifinden bütüncül bir analiz sunmaktadır. Literatürde bu konuda yapılan çalışmaların sınırlı olması ve çoğunlukla üretim işletmelerine odaklanması söz konusu çalışmanın özgün değerini ortaya koymaktadır. Türkiye genelinde faaliyet gösteren 174 lojistik işletmeden anket ile elde edilen verilerin analizi, yapısal eşitlik modellemesi (YEM) ile yapılmıştır. Araştırma sonucunda tersine lojistik faaliyetlerinin, işletmelerin sosyal, çevresel ve ekonomik performansını olumlu yönde etkilediği tespit edilmiştir. Sonuçlar, literatürdeki önceki çalışmalarla tutarlılık göstermekte ve tersine lojistiğin yalnızca çevresel değil aynı zamanda sosyal ve ekonomik boyutlarda da önemli katkılar sunduğunu doğrulamaktadır. Çalışma, işletmelere maliyet tasarrufu sağlamasının yanında çevresel sorumluluklarını yerine getirme, toplumsal beklentilere yanıt verme ve kurumsal itibarlarını güçlendirme konusunda rehberlik edecektir. Bulguların politika yapıcılar ve sektör paydaşları için de yol gösterici nitelik taşıması, araştırmanın hem akademik literatüre hem de uygulamaya önemli katkılar sunacağını göstermektedir. Bu bağlamda, araştırma hem literatürdeki boşluğu doldurmakta hem de lojistik işletmelerin sürdürülebilirlik stratejilerine yönelik değerli çıkarımlar sunmaktadır.

Abstract

The growing significance of environmental, social, and economic factors in the context of sustainability is steering logistics companies toward the adoption of green logistics practices. The logistics sector has experienced a more rapid increase in emissions compared to other industries, compelling companies to implement measures in line with environmental concerns and regulatory requirements. Consequently, businesses are increasingly recognizing the need to balance economic, environmental, and social considerations while minimizing costs and environmental impact. This study aims to investigate the impact of reverse logistics activities, as a component of green logistics practices, on the performance of logistics enterprises. By examining business performance from environmental, economic, and social perspectives, the research provides a comprehensive analysis within a sustainability framework. The scarcity of studies in this area, most of which focus on manufacturing enterprises, underscores the originality of this work. Survey data collected from 174 logistics enterprises across Turkey were analyzed using structural equation modeling (SEM). The findings demonstrate that reverse logistics positively influences social, environmental, and economic performance. These results align with prior literature, confirming that reverse logistics contributes not only to environmental outcomes but also to social and economic performance. The study provides practical guidance for enterprises seeking cost savings, environmental responsibility, societal engagement, and corporate reputation enhancement. Moreover, the findings are expected to inform policymakers and industry stakeholders, thereby offering dual contributions to both academic research and practical applications. Overall, this study addresses a gap in the literature and offers valuable insights for the sustainability strategies of logistics enterprises.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Uzun, N. Y., Deran, A. (2025). Tersine Lojistik Faaliyetinin Lojistik İşletmelerin Performansı Üzerindeki Etkisi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 601–626. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1624941

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (72)

  1. Abdullah, N.A.H.N. & Yaakub, S. (2014). Reverse Logistics: Pressure for Adoption and The Impact on Firm's Performance. International Journal of Business and Society, 15(1).
  2. Autry, C. W., Daugherty, P. J. & Glenn Richey, R. (2001). The Challenge of Reverse Logistics in Catalog Retailing. International Journal of Physical Distribution & Logistics Management, 31(1): 26-37.
  3. Baran, A., Söylemez, C. & Yurdakul, M. (2017). Algılanan Yeşil Kalite, Algılanan Yeşil Risk ve Yeşil Marka İmajının Yeşil Marka Değeri Üzerindeki Etkisinde Yeşil Güvenin Aracılık Rolü. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 13(13): 1-11.
  4. Başkale, H. (2016). Nitel Araştırmalarda Geçerlik, Güvenirlik ve Örneklem Büyüklüğünün Belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
  5. BMW. (2025). BMW Yetkili Satıcıları ve Yetkili Servisleri. Erişim Adresi: https://www.bmw.com.tr/tr/topics/offers-and-services/personal-services/recycling.html. Erişim Tarihi: 2.12.2024.
  6. Blumberg, D.F. (2005). Introduction to Management of Reverse Logistics and Closed Loop Supply Chain Processes. Newyork: CRC Pres.
  7. Bostel, N., Dejax, P. & Lu Z. (2005). The Design, Planning, And Optimization of Reverse Logistics Networks. A. Langevin & D. Riopel (Ed.) Logistics Systems: Design and Optimization, (171-212). NewYork: Springer.
  8. Choudhary, K. & Sangwan, K. S. (2019). Adoption of Green Practices Throughout The Supply Chain: An Empirical Investigation. Benchmarking: An International Journal, 26(6): 1650-1675.
  9. Cortez, M.A. & Cudia, P (2011). Sustainability and Firm Performance: A Case Study of Japanese Electronics Companies. Ritsumeikan International Affairs, 321-340.
  10. Çetik, M.Oya. & Batuk, S. (2013). Tersine Lojistikte Teknoloji Kullanımı ve Yaşanan Sorunlar. Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 5(1).
  11. De Brito, M. P. & Dekker, R. (2003). Modelling Product Returns in Inventory Control-Exploring The Validity of General Assumptions. International Journal of Production Economics, 81(82): 225-241.
  12. DHL, (2024). Redefınıng Reverse Logıstıcs: More Than Just Returns. Erişim Adresi: https://www.dhl.com/discover/en-vn/logistics-advice/logistics-insights/benefit-of-reverse-logistics-for-companies?utm_source. Erişim Tarihi: 20.12.2024.
  13. Duran, F. (2019). Environmental Risk Assessment of E-Waste in Reverse Logistics Systems Using MCDM methods (Yüksek Lisans Tezi). Galatasaray Üniversitesi, İstanbul.
  14. Ergün, U.R. & Bulut, E. (2024). Finansal bulaşma etkisi altında işletme performansı ve finansal performans ölçümü: bir demir çelik işletmesinde uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 49(2): 1-44
  15. Ekol, (2024). Erişim Adresi: https://www.ekol.com/wp-content/uploads/2025/09/Ekol-Lojistik-Surdurulebilirlik-Raporu-2024-TR.pdf. Erişim Tarihi: 15.11.2024
  16. Ergenç, S. (2018). İşletmelerin Tersine Lojistik Uygulamalarının İşletme Performansına Etkisi Üzerine Bir Araştırma (Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, İstanbul.
  17. Fettahlıoğlu, H.S. & Birin, C. (2016). Sürdürülebilirlik Açısından Tersine Lojistik Faaliyetlerini ve Sürdürülebilir Pazarlamayı Etkileyen Faktörlerin Analitik Hiyerarşi Yöntemi ile Belirlenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2): 89-114.
  18. Fleischemann, M., Jacqueline, M., Van Der Laan, E., Van Nunen JO, A.E.E. & Van Wassenhove, L.N. (1997). Quantitative models for reverse logistics: A review. European Journal Of Operational Research, 103(2): 1-17.
  19. Fornell, C. & Larcker, D. F. (1981). Evaluating Structural Equation Models with Unobservable Variables and Measurement Error. Journal of marketing research, 18(1): 39-50. Erişim Adresi: https://doi.org/10.1177/002224378101800104 Erişim Tarihi: 26.11.2024.
  20. Gaurang, S.P. (2006). A Stochastic Production Cost Model For Remanufacturing Systems. (Doktora Tezi). University of Texas, USA.
  21. Globelink, (2021). Tersine Lojistik Nedir ve Faydaları Nelerdir?. Erişim Adresi: https://globelink-unimar.com/tersine-lojistik-nedir-ve-faydalari-nelerdir/. Erişim Tarihi: 24.12.2022.
  22. Greve, C. & Davis, J. (2012). Recovering Lost Profits by Improving Reverse Logistics. White Paper, 1-17.
  23. Govindan, K., Soleimani, H. & Kannan, D. (2015). Reverse Logistics and Closed-Loop Supply Chain: A Comprehensive Review to Explore The Future. European Journal of Operational Research 240: 603-626.
  24. Hair, J. F., Hult, G. T. M., Ringle, C.M. & Sarstedt, M. (2017). Primer on Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM). (2nd Ed.), Thousand Oaks, California: Sage Publications.
  25. Hajmohammad, S. & Vachon, S. (2014). Safety Culture: a Catalyst for Sustainable Development. Journal of Business Ethics, 123(2): 263-281.
  26. Heine, H. (1993). Reducing Waste Through Reverse Logistics. Foundry Management & Technology, 28-29.
  27. Henseler, J., Ringle, C. M. & Sarstedt, M. (2015). A New Criterion for Assessing Discriminant Validity in Variance-Based Structural Equation Modeling. Journal of the academy of marketing science, 43: 115-135. Erişim Adresi: https://doi.org/10.1007/s11747-014-0403-8. Erişim Tarihi: 23.12.2024
  28. Hsu, C. C., Tan, K. C. & Mohamad Zailani, S. H. (2016). Strategic Orientations, Sustainable Supply Chain Initiatives, and Reverse Logistics: Empirical Evidence from An Emerging Market. International Journal of Operations & Production Management, 36(1): 86-110.
  29. Karabulut, E. (2003). İşletmelerde Çevre Bilinci ve Yeşil Yönetim Uygulamalarının İşletme Başarısına Katkısını İncelemeye Yönelik Bir Araştırma (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
  30. Karaçay, G. (2005). Tersine Lojistik: Kavram ve İşleyiş. Çukurova Üniversitesi SBE Dergisi, 14 (1): 317-332.
  31. Kılıçlı, Y. & Kıpçak, E. (2022). Yeşil Tedarik Zinciri Yönetimi Uygulamaları ile Performans Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Bir Meta-Analiz Çalışması. Journal of Transportation and Logistics, 7(2): 261- 287.
  32. Koban, E. & İşçioğlu, T.E. (2020). Lojistik İşletmelerinin Pazarlama Yeteneklerinin Rekabet Avantajı ve İşletme Performansına Etkisi. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (26):35-52.
  33. Koban, E. & Keser H.Y. (2007). Dış Ticarette Lojistik. Bursa: Ekin Yayınevi.
  34. Kocaoğlu, B. & Küçük, A. (2019). Evaluation of The Performance of Companies Operating in The Pharmaceutical Sector for Reverse Logistics Applications with TOPSIS and MOORA Methods. Journal of Transportation and Logistics, 4(1): 11-30.
  35. Korucuk, S. & Mert, F. (2017). Yeşil Lojistik Uygulamaları PTT Örneği. Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 5(12): 865-879.
  36. Kutlu, H. (2022). Türkiye ve Dünyadaki Yeşil Lojistik Uygulamaları. Erişim Adresi: https://lojistikbilimi.com/turkiye-ve-dunyadaki-yesil-lojistik-uygulamalari/. Erişim Tarihi: 14.03.2023.
  37. Morrow, D. & Rondinelli, D. (2002). Adopting Corporate Environmental Management Systems: Motivations and Results Of ISO 14001 And EMAS Certification. European Management Journal, 20(2): 159-171.
  38. Muma, B.O., Nyaoga, R. B., Matwere, R. B. & Nyambega, E. (2014). Green Supply Chain Management and Environmental Performance Among Tea Processing Firms in Kericho County- Kenya. International Journal of Economics, Finance and Management Sciences, 2(5): 270-276
  39. Mutie, M.D. (2021). Green Logistics Practises and Performance of Logistics Firms in Kenya. (Phd Thesis). Nairobi University, Nairobi.
  40. Nakıboğlu, G. (2007). Tersine Lojistik: Önemi ve Dünyadaki Uygulamaları. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2): 181 – 196.
  41. Ngadiman, N.I.B., Moeinaddini, M. & Ghazali, J.B. (2016). Reverse Logistics in Food Industries: A Case Study in Malaysia. International Journal of Supply Chain Management, 5(3): 91-95.
  42. Omsan, (2025). Sürdürülebilirlik Yönetimi. Erişim Adresi: https://www.omsan.com/surdurulebilirlik/surdurulebilirlik-yonetimi/. Erişim Tarihi: 15.11.2024.
  43. Öçal, B. (2021). Tersine Lojistik Uygulamalarının Çevresel ve Sosyal Sürdürülebilirliğe Etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(4): 521-532.
  44. Özçelik, M. (2023). Yatırımcı Açısından Hile Algısının Ölçümü ve Riskten Kaçınma Davranışının Aracılık Rolü: Kripto Varlık Örneği (Doktora Tezi). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi, Ankara.
  45. Öztürk, İ. (2019). İşletme Büyüklükleri ve Tersine Lojistik Uygulamaları Arasındaki İlişkilerin İncelenmesi: İstanbul Ticaret Odası'na Kayıtlı İşletmeler Üzerine Bir Araştırma (Yüksek Lisans Tezi). Beykent Üniversitesi, İstanbul.
  46. Prajapati, H., Kant, R. & Shankar, R. (2019). Bequeath Life to Death: State-Of-Art Review on Reverse Logistics. Journal of Cleaner Production, 211: 503-520.
  47. Rachih, H., Mhada, F. Z. & Chiheb, R. (2019). Meta-Heuristics for Reverse Logistics: A Literature Review and Perspectives. Computers & Industrial Engineering, 127: 45-62.
  48. Ramanathan, R. & Yunfeng, J. (2009). Incorporating Cost and Environmental Factors in Quality Function Deployment Using Data Envelopment Analysis. Omega, 37(3): 711-723.
  49. Sangwan, K.S. (2017). Key Activities, Decision Variables and Performance Indicators of Reverse Logistics. The 24th CIRP Conference on Life Cycle Engineering, 257-262.
  50. SASA, (2025). Atık ve Tehlikeli Atık Yönetimi. Erişim Adresi: https://www.sasa.com.tr/surdurulebilirlik-cevresel-surdurulebilirlik-atik-yonetimi. Erişim Tarihi: 11.12.2024.
  51. Sathiyagothai B. & Saravanan, S. (2017). Reverse Logistics in Food Processingndustries in India. International Journal of Economics & Management Sciences, 6(2): 1-4.
  52. Şeker, Y. & Şengür, E.D. (2022). Çevresel, Sosyal ve Kurumsal Yönetim (ESG) Performansı: Uluslararası Bir Araştırma. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 15 (2): 349-387.
  53. Şengül, Ü. (2011). Tersine Lojistik Kavramı ve Tersine Lojistik Ağ Tasarımı. Atatürk Ü. İİBF Dergisi, 10. Ekonometri ve İstatistik Sempozyumu, özel sayı.
  54. Şişecam (2025). Atık. Erişim Adresi: https://sustainability.sisecam.com/tr/a-dan-z-ye-surdurulebilirlik/dongusel-uretim/atik. Erişim Tarihi: 11.12.2024.
  55. Tanrıverdi, K. (2018). Yeşil Lojistik Yönetimi Uygulamalarının Çevresel Performansla Olan İlişkisi Üzerine Bir Araştırma (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, İstanbul.
  56. Trivellas, P., Malindretos, G. & Reklitis, P. (2022). Implications of Green Logistics Management on Sustainable Business And Supply Chain Performance: Evidence From A Survey İn The Greek Agri-Food Sector. Sustainability, 12(24): 1-29.
  57. Uçar, S. Y. (2021). Tersine Lojistik Uygulamalarının Tedarik Zinciri ve İşletme Performansı Üzerine Etkisi. (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
  58. Uslu, Ş. & Akçadağ, M. (2012). İlaç Sektöründe Tersine Lojistik ve Dağıtımın Rolü: Bir Uygulama. Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 5(1): 149-158.
  59. Üzeyir, A., Ekinci, R., Tüzün, O. & Yıldırım A. (2017). Tersine Lojistik: Sürdürülebilir Büyüme Çerçevesinde Geri Dönüşüm Firmalarının Dışsal Faydası. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(1): 20-42.
  60. Vasiliauska, A., Zmkeviciüté, V., Simonyte, E. (2013). Implementation of the concept of green logistics reffering to it applications for road freight transport enterprises. Verslas: Teorıja ır Praktika Business: Theory and Practice, 14 (1): 43-50.
  61. Yangınlar, G. (2015). Yeşil Lojistiğin İşletme Performansına Etkisi: Sağlık İşletmeleri Üzerinde Bir Araştırma. (Doktora Tezi). Beykent Üniversitesi, İşletme Yönetimi, İstanbul
  62. Ye, F. (2013). The Impact of Institutional Pressures, Top Managers' Posture and Reverse Logistics on Performance: Evidence From China. Procedia Economics and Finance, 12: 132–143. Erişim Adresi: https://doi.org/10.1016/S2212-5671(13)00313-9. Erişim Tarihi: 05.12.2024
  63. Yıldırım, G., Uzun Kocamış, T. & Tuncer Tokur, Ö. (2018). Sürdürülebilirlik ve Firma Performansı: BIST Sürdürülebilirlik Endeksi Şirketleri Üzerine Bir Uygulama. Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(15): 90-96.
  64. Yıldız, B & Çavdar, E. (2020). Yeşil Üretimin Çevresel ve Ekonomik Performans Üzerindeki Etkisinde Ters Lojistiğin Aracı Rolü. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3): 2326-2349.
  65. Yıldız, D. (2021). Reverse Logistics Role in Turkey. Ordu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1): 136-144.
  66. Yıldız, E. (2021) Smart PLS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi (2. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
  67. Zarbakhshnia, N., Wu, Y., Govindan, K. & Soleimani, H. (2020). A Novel Hybrid Multiple Attribute Decisionmaking Approach for Outsourcing Sustainable Reverse Logistics. Journal of Cleaner Production, 242. Erişim Adresi: https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2019.118461. Erişim Tarihi: 20.11.2024
  68. Zengin, E. (2017). Yeşil Lojistik Göstergeleri ve Türkiye’de Yeşil Lojistik Uygulamaları. (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
  69. Zhou, Z., Caia, Y., Xiao, Y., Chen, X. & Zeng, H. (2018). The Optimization of Reverse Logistics Cost Based on Value Flow Analysis-A Case Study on Automobile Recycling Company in China. Journal of Intelligent & Fuzzy Systems 34: 807-818.
  70. Zuluaga, J.P.S. (2005). Reverse Logistics: Models and Applications. (Doktora Tezi). Universitat Pompeu Fabra, Barcelona.
  71. Ekol, (2024). Erişim Adresi: https://www.ekol.com/wp-content/uploads/2025/09/Ekol-Lojistik-Surdurulebilirlik-Raporu-2024-TR.pdf. Erişim Tarihi: 15.11.2024
  72. Omsan, (2025). Sürdürülebilirlik Yönetimi. Erişim Adresi: https://www.omsan.com/surdurulebilirlik/surdurulebilirlik-yonetimi/. Erişim Tarihi: 15.11.2024.