Dergiler / Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 27 Sayı: 2

OECD Ülkeleri İçin İnsani Gelişmişlik ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ampirik Bir Analizi

An Empırıcal Analysıs of The Relatıonshıp Between Human Development and Economıc Growth for OECD Countrıes

Aslı Karataş(MUĞLA SITKI KOÇMAN ÜNİVERSİTESİ, MUĞLA MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0002-0124-2007
Sayfa
519–535
Yayın Tarihi
2025-12-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen verilere bakıldığında insani gelişme endeksinden kişi başına GSYİH’a serisine doğru bir nedensellik ilişkisinin olduğu gözlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geçmişten günümüze ekonomik büyüme gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ekonomiler açısından her zaman çok önemli bir ekonomik olgu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bir ekonominin üretim hacmindeki artışı ifade etmek ve ölçmek adına GSYİH önemli bir göstergedir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen verilere bakıldığında insani gelişme endeksinden kişi başına GSYİH’a serisine doğru bir nedensellik ilişkisinin olduğu gözlenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2022 Verileri
⚙️Değişkenler:Ekonomik Büyüme · Ekonomik Kalkınma · İnsani Gelişme Endeksi

Özet

Geçmişten günümüze ekonomik büyüme gelişmiş ve gelişmekte olan tüm ekonomiler açısından her zaman çok önemli bir ekonomik olgu olmuştur. Ekonomik büyüme, bir ekonominin üretim hacminin genişlemesidir. Bir ekonominin üretim hacmindeki artışı ifade etmek ve ölçmek adına GSYİH önemli bir göstergedir. Ekonomik kalkınma ise bir ekonomide büyümeye eşlik eden bir insani gelişmeyi sağlamaktır. Bu bağlamda ekonomik kalkınmanın merkezinde insan ve insanın yaşam standartlarını yükseltmek vardır. UNDP ülkelerin insani gelişmişlik düzeylerini hesaplamak ve kıyaslama yapabilmek adına bir endeks oluşturmuş ve bu endekse “İnsani Gelişme Endeksi (İGE)” adını vermiştir. Ekonomik büyüme için kişi başına GSYİH değerleri ve insani gelişme için İGE değerleri alınarak insani gelişme seviyesinin ekonomik büyüme ile ilişkisi incelenebilir. Bu çalışmada ekonomik büyüme için kişi başına GSYİH değerleri ve insani gelişme için İGE değerleri alınarak insani gelişme seviyesinin ekonomik büyüme ile ilişkisi incelenmiştir. Çalışmada kullanılan veri setleri “Dünya Bankası” ve “Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP)” istatistiki veri tabanından elde edilmiştir. Araştırmaya konu olan veriler 31 OECD ülkesini kapsamaktadır. Bu verilerle bir panel veri seti oluşturulmuştur. Çalışma 1990-2022 dönemi veri setleri analizine dayanmaktadır. Değişkenler arasındaki ilişki panel nedensellik testleri yapılarak test edilmiştir. 31 OECD ülkesi için söz konusu iki değişken açışından kısa dönemli ilişkiler incelenmiştir. Elde edilen verilere bakıldığında insani gelişme endeksinden kişi başına GSYİH’a serisine doğru bir nedensellik ilişkisinin olduğu gözlenmiştir.

Abstract

From the past to the present, economic growth has always been a significant phenomenon for all developed and developing economies. Economic growth is the expansion of the production volume of an economy and the numerical measurement of this expansion. GDP is an important indicator for measuring and expressing an increase in the production volume of an economy. Economic development ensures that human development accompanies growth in an economy. In this context, at the center of economic development are people and the improvement of their living standards. UNDP has created an index to calculate and compare the human development levels of countries and named this index "Human Development Index (HDI)". The relationship between the level of human development and economic growth can be examined by taking the GDP per capita values for Economic Growth and the HDI values for Human Development. In this study, the relationship between the level of human development and economic growth was examined by taking the GDP per capita values for Economic Growth and the HDI values for Human Development. The data used in the study were taken from the World Bank statistics. The data subject to the research covers 31 OECD countries. A panel data set was created with these data. The study is based on the analysis of data sets for the period 1990-2022. The relationship between the variables was examined by performing panel causality tests. Based on the data obtained, a causal relationship running from the HDI to the per capita GDP series was observed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karataş, A. (2025). OECD Ülkeleri İçin İnsani Gelişmişlik ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ampirik Bir Analizi. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 519–535. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1614538

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (53)

  1. Anand S. & Sen A. (1994). Human Development Index: Methodology and Measurement. Human Development Report Office Occasional Paper 12. UNDP, New York.
  2. Appiah, M., Amoasi, R. & Frowne, D. I. (2019). Human Development and Its Effects on Economic Growth and Development. International Research Journal of Business Studies, 12(2), 101-109.
  3. Balcı, E. & Özcan, S. (2019). İnsani Gelişmişlik ve Büyüme Arasındaki İlişki: OIC Ülkeleri Üzerinde Bir Analiz. Sakarya İktisat Dergisi, 8(3), 222-235.
  4. Balmumcu, Ö. & Bozkurt, K. (2020). Gelişmekte Olan Ülkelerde Ekonomik Büyüme ve Cari İşlemler Dengesi Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(2), 292-307.
  5. Bhowmik, D. (2018). Nexus between Growth and Human Development Index: Evidence from India and Indian States. Assumption University-eJournal of Interdisciplinary Research (AUeJIR), 3(2), 96-118.
  6. Birdsall, N., Ross, D. & Sabot, R. (1995). Inequality and Growth Reconsidered: Lessons from East Asia. World Bank Economic Review, 9(3), 477-508.
  7. Blomquist, J. & Westerlund, J. (2013). Testing Slope Homogeneity in Large Panels with Serial Correlation, Economics Letters, 121(3), 374-378.
  8. Bozkurt, K. (2013). Dışsal Teknolojik Şoklar ve Ekonomik Büyüme: Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Ampirik Bir Analiz. Uluslararası Ege Stratejik Araştırmalar Dergisi (ESAM), 4(1), 47-70.
  9. Bozkurt, K. & Balmumcu, Ö. (2018). Beşeri Sermaye ve Ekonomik Büyüme: Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Bir Panel Veri Analiz. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (Prof. Dr. Harun Terzi Özel Sayısı), 391-405.
  10. Bozkurt, K. & Pekmezci, A. (2015), Turizm Talebi ve Döviz Kuru Şokları: Türk Turizm Sektörü İçin Ekonometrik Bir Analiz. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 10(2), 91-105.
  11. Bozkurt, K. & Pekmezci, A. (2018). Gelişmekte Olan Ülkelerde Fikri ve Sınai Mülkiyet Hakları (FSMH) ve İthalat: Bir Panel Veri Analizi. Bülent Ecevit Üniversitesi Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(2), 505-516.
  12. Bozkurt, K., Pekmezci, A. & Taş, Ö. (2025), Gelişmekte Olan Ülkeler İçin İnsani Gelişme ile Ekonomik Büyüme İlişkisinin Analizi. İçinde: O. Yılmaz (Ed.), Sosyal, İnsan ve İdari Bilimlerde Modern Araştırmalar (s. 136-148). Konya: All Sciences Academy.
  13. Bozkurt, K. & Yanardağ, M. Ö. (2017). Enerji Tüketimi ve Ekonomik Büyüme: Gelişmekte Olan Ülkeler İçin Bir Panel Eşbütünleşme Analizi. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 15(1), 194-213.
  14. Bozkurt, K. & Yanardağ, M. Ö. (2020). Ekonomik Büyüme ve İnsani Gelişim İndeksi Arasındaki İlişki: OECD Ülkeleri Üzerine Bir Analiz. İçinde: Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Akademik Araştırmalar (s. 201-214). Ankara: Platanus Publishing.
  15. Bozkurt, K., Armurçuoğlu Tekin, H. & Can Ergün, Z. (2021). An Investigation of Demand and Exchange Rate Shocks in the Tourism Sector. Applied Economic Analysis, 29(86), 171-188.
  16. Breusch, T. S. & Pagan, A. R. (1980). The Lagrange Multiplier Test and Its Applications to Model Specification Tests in Econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
  17. Case, A. & Deaton, A. (2003). Broken Down by Age and Sex: How Our Health Declines. Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research.
  18. Duflo, E. (2001). The Medium Run Effects of Educational Expansion: Evidence from a Large School Construction Program in Indonesia. Massachusetts Institute of Technology, Department of Economics Working Paper, 01-46.
  19. Dumitrescu, E. I. & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger Non-Causality in Heterogeneous Panels. Economic Modelling, 29(4), 1450-1460.
  20. Erdem, E. & Çelik, B. (2019). İnsani Gelişme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Bazı Afrika Ülkeleri Üzerine Bir Uygulama. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(17), 13-36.
  21. Freyssinet, J. (1985). Azgelişmişlik İktisadı (Çev: M. A. Kılıçbay & T. Öçal). Ankara: Gazi Üniversitesi Yayınları. Göktaş, P., Pekmezci, A. & Bozkurt, K. (2018). Ekonometrik Serilerde Uzun Dönem Eşbütünleşme ve Kısa Dönem Nedensellik İlişkileri. Ankara: Gazi Kitabevi.
  22. Göktaş, P., Pekmezci, A. & Bozkurt, K. (2019). Ekonometrik Serilerde Uzun Dönem Eşbütünleşme ve Kısa Dönem Nedensellik-Makroekonomik Verilerle Eviews ve Stata Uygulamaları. Ankara: Gazi Kitabevi.
  23. Gönüllü, Ç. O. (2023). Ekonomik Kalkınma ve İnsani Kalkınma İlişkisi: Kırılgan Beşli Ülkeleri Üzerine Ampirik Bir Analiz. İNSAN & İNSAN, 11(37), 27-40.
  24. Griffin, K. & Knight, J. (1992). Human Development: The Case for Renewed Emphasis. In: The Political Economy of Development and Under Development. Mc Graw Hill, Inc.
  25. Grubaugh, S. G. (2015). Economic Growth and Growth in Human Development. Applied Econometrics and International Development, 15(2), 5-16.
  26. Haq, M. U. (1995). Reflections on Human Development. New York: Oxford University Press.
  27. Hicks, A. D. (1997). The Inequality-Adjusted Human Development Index: A Constructive Proposal. World Development, 25(8), 1283-1298.
  28. Hurt, L. S., Ronsmans, C. & Saha, S. (2004). Effects of Education and Other Socioeconomic Factors on Middle Age Mortality in Rural Bangladesh. Journal of Epidemiology and Community Health, 58(4), 315-320.
  29. Jahan S. (2007). Evolution of The Human Development Index. In: S. Fukuda-Parr & A. K. S. Kumar (Eds.), Readings in Human Development (5th impression), Oxford University Press, Oxford.
  30. Kaynak, M. (2015). Büyüme Teorilerine Giriş. Ankara: Gazi Kitabevi.
  31. Marmot, M. (2012). Social Determinant of Health Inequality. Lancet, 365(9464), 1099-1104.
  32. Özgüven, A. (1988). İktisadi Büyüme, İktisadi Kalkınma, Sosyal Kalkınma, Planlama ve Japon Kalkınması. İstanbul: Filiz Yayınları.
  33. Pekmezci, A. & Bozkurt, K. (2019). Energy Consumption and Economic Growth: An Econometric Analysis for OECD Countries. In: C. Aydın & B. Darıcı (Eds.), Handbook of Energy and Environment Policy (pp. 55–70). Berlin: Peter Lang.
  34. Pekmezci, A. & Bozkurt, K. (2021). COVID-19 Pandemisinin Petrol Fiyatları Üzerine Etkisinin Ekonometrik Bir Analizi. İçinde: G. Atasever (Ed.), Pandemi Sonrası Ekonomik ve Politik Dönüşüm (pp. 79–94). Ankara: Gazi Kitabevi.
  35. Pesaran, M. H. (2007). A Simple Panel Unit Root Test in the Presence of Cross-Section Dependence. Journal of Applied Econometrics, 22(2), 265-312.
  36. Ramirez, A., Ranis, G. & Stewart, F. (1998, October). Economic Growth and Human Development (Working Paper Yale University Number 18). https://www.qeh.ox.ac.uk/sites/default/files/pdf_docs/qehwps18.pdf
  37. Ranis, G. (2004, May). Human Development and Economic Growth (Yale University Center Discussion Paper No.887). http://www.econ.yale.edu/growth_pdf/cdp887.pdf
  38. Sain, K. Bozkurt, K. & Yılmaz, E. A. (2024). The Impact of Higher Education on Global Competitiveness: A Panel Data Analysis for OECD Countries. Panoeconomicus, 1-34. https://doiserbia.nb.rs/img/doi/1452-595X/2025%20OnLine-First/1452-595X2400010S.pdf
  39. Sain, K. & Bozkurt, K. (2023a). The Effect of Human Capital as an Output of Education on Productivity: A Panel Data Analysis for Developing Countries. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 18(4), 7-31.
  40. Sain, K. & Bozkurt, K. (2023b). Transformation of Knowledge into Economic Value in Higher Education and Global Competitiveness: A Panel Causality Analysis on OECD Countries. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 18(3), 223-251.
  41. Sain, K. & Bozkurt, K. (2023c). The Effect of Education and Health as Fundamentals of Human Capital on Global Competition: A Panel Data Analysis on OECD Countries. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 18(3), 766-791.
  42. Sain, K. & Bozkurt, K. (2023d). OECD Ülkeleri İçin Küresel Rekabet Gücü ve Beşeri Sermaye Arasındaki İlişkinin Analiz Edilmesi. Yönetim ve Ekonomi, 30(3), 475-491.
  43. Sezgin, F. H. & Budak, Y. (2022). İnsani Gelişmişliğin Büyüme Etkisi: Gelişmiş ve Gelişmekte Olan Ülkeler Karşılaştırması. İstanbul İktisat Dergisi, 72(1), 81-104.
  44. Shahbaz, M., Iqbal, A. & Butt, M. S. (2011). Testing Causality Between Human Development and Economic Growth: A Panel Data Approach. International Journal of Education Economics and Development, 2(1), 90-102.
  45. Sönmez, N. (1994). Kamu Bütçesi ve Bütçe Politikası. İzmir: Anadolu Matbaacılık.
  46. Todaro, M. P. (2000). Economic Development (7th ed.). England: Addison Wesley Longman Inc.
  47. Türkmen, S. & Tıraş, H. H. (2022). BRICS-T Ülkelerinde Ekonomik Büyüme ve İnsani Gelişme İlişkisinin Ekonometrik Analizi. Journal of Economics and Research, 3(2), 1-16.
  48. Uçan, O. & Koçak, E. (2018). İnsani Gelişme Endeksi ile Büyüme İlişkisi: Pedroni Eşbütünleşme Örneği. Journal of Politics, Economy and Management, 1(2), 55-61.
  49. UNDP (1990). Human Development Report. New York: Oxford University Press.
  50. UNDP (1998). İnsani Gelişme Raporu. Ankara: Boyut Yayın Grubu.
  51. Westerlund, J. (2007). Testing for Error Correction in Panel Data. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 69(6), 709-748.
  52. Yaman, H. (2021). İnsani Gelişme, Ticari Dışa Açıklık ve Ekonomik Büyüme Dinamikleri: G-20 Ülkeleri Üzerine Bir İnceleme. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (69), 121-134.
  53. Yeter, F., Eroğlu, İ. & Kangal, N. (2021), Ekonomik Büyüme ve İnsani Gelişme İlişkisi: EAGLE Ülkeleri için Uygulama, Ekonomi Bilimleri Dergisi, 13(2), 184-211.