KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 27 Sayı: 2

BIST Otomotiv Endeksinin Nabzı: Finansal Performans Göstergeleriyle Sektörel Bir Analiz

The Pulse of The BIST Automotive Index: A Sectoral Analysis Through Financial Performance Indicators

Yahya Kirmaz(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT UNIVERSITY, INSTITUTE OF SOCIAL SCIENCES)0009-0008-0639-8378
Meltem Keskin(Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi)0000-0002-8536-4940
Cengiz Ceylan(ISTANBUL UNIVERSITY)0000-0001-9245-324X
Sayfa
370–385
Yayın Tarihi
2025-12-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, sektörde faaliyet gösteren firmaların ekonomik göstergelerdeki değişimlere karşı öncü tepki verdiğini ve bu değişimlerin sektörün fiyat performansına doğrudan etki ettiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Otomotiv sektörü, sanayileşmiş ülkelerin ekonomik yapısında lokomotif sektörlerden biri olarak öne çıkmakta ve birçok alt sektörle doğrudan ilişki kurmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmada öncelikle otomotiv sektörünün küresel ve ulusal düzeydeki yeri değerlendirilmiş, ardından Türkiye ekonomisindeki stratejik önemi vurgulanmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, sektörde faaliyet gösteren firmaların ekonomik göstergelerdeki değişimlere karşı öncü tepki verdiğini ve bu değişimlerin sektörün fiyat performansına doğrudan etki ettiğini göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2014-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Otomotiv Sektörü · Makroekonomik Göstergeler · Borsa Performansı

Özet

Otomotiv sektörü, sanayileşmiş ülkelerin ekonomik yapısında lokomotif sektörlerden biri olarak öne çıkmakta ve birçok alt sektörle doğrudan ilişki kurmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de Borsa İstanbul’da (BIST) işlem gören otomotiv firmalarının finansal performanslarının, döviz kuru, petrol fiyatları ve CDS primi gibi makroekonomik göstergeler karşısındaki duyarlılığını analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada öncelikle otomotiv sektörünün küresel ve ulusal düzeydeki yeri değerlendirilmiş, ardından Türkiye ekonomisindeki stratejik önemi vurgulanmıştır. Analiz bölümünde, 2014-2024 dönemi verileri kullanılarak BIST’te işlem gören altı öncü otomotiv şirketinin hisse getirileri ile seçilen makroekonomik değişkenler arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bulgular, sektörde faaliyet gösteren firmaların ekonomik göstergelerdeki değişimlere karşı öncü tepki verdiğini ve bu değişimlerin sektörün fiyat performansına doğrudan etki ettiğini göstermektedir. Elde edilen sonuçlar, otomotiv sektörünün Türkiye’deki finansal piyasalar açısından önemli bir gösterge ve duyarlılık barometresi işlevi gördüğüne işaret etmektedir.

Abstract

The automotive sector stands out as one of the leading industries in the economic structure of industrialised countries and is directly connected to many sub-sectors. This study aims to analyse the financial performance of automotive companies listed on Borsa Istanbul (BIST) in Turkey and their sensitivity to macroeconomic indicators, including exchange rates, oil prices, and CDS premiums. Initially, the global and national position of the automotive sector is evaluated, followed by an emphasis on its strategic importance within the Turkish economy. In the analysis section, using data from the 2014–2024 period, the relationships between the stock returns of six leading automotive companies traded on BIST and selected macroeconomic variables are examined. The findings indicate that firms operating in the sector respond proactively to changes in economic indicators, which directly impact the sector's price performance. The results indicate that the automotive sector functions as an important indicator and sensitivity barometer for financial markets in Turkey.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kirmaz, Y., Keskin, M., Ceylan, C. (2025). BIST Otomotiv Endeksinin Nabzı: Finansal Performans Göstergeleriyle Sektörel Bir Analiz. Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 27 Sayı: 2, 370–385. https://doi.org/10.21180/iibfdkastamonu.1732524

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (34)

  1. Aktaş, İ. (2016). BİST’te Hisse Senetleri Işlem Gören Otomotiv Sektöründeki Firmaların TOPSIS Yöntemine Göre Performans Değerlemesi Ve Analizi (Yüksek lisans tezi). Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
  2. Akyüz, Y., Bozdoğan, T., & Hantekin, E. (2011). TOPSIS Yöntemiyle Finansal Performansın Değerlendirilmesi Ve Bir Uygulama. Afyon Kocatepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(1), 73–92.
  3. Avcı, A., Eker, A. A., & Bodur, M. S. (2021). Yeşil Kompozit Malzemelerin Performans Özellikleri Ve Otomotiv Endüstrisinde Kullanımı. Journal of the Institute of Science and Technology, 11(4), 3035–3054.
  4. Bal, K. (2020). Emeklilik Ve Menkul Kıymet Yatırım Fonlarının Gri Ilişkisel Analiz Yöntemi Ile Karşılaştırma Performans Analizi (Yüksek lisans tezi). Karabük Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Karabük.
  5. Birgili, E., & Düzer, M. (2010). Finansal analizde kullanılan oranlar ve firma değeri ilişkisi: İMKB’de bir uygulama. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (46), 74–83.
  6. Borsa İstanbul (BIST). (2025). Borsa İstanbul Endeksleri. https://www.borsaistanbul.com/tr/endeks Çevik, D. (2021). Fortune 500 Türkiye Raporunda Açıklanan Otomotiv Firmalarının Performans Değerlendirilmesi. İzmir İktisat Dergisi, 36(4), 745–757.
  7. Çilingir, C. (2019). TOPSIS Yöntemi Ile Finansal Performans Değerlendirmesi Ve Hisse Senedi Ile Ilişkisi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  8. Demir, Y. (2001). Hisse Senedi Fiyatını Etkileyen Işletme Düzeyindeki Faktörler Ve Mali Sektör Üzerine İMKB’de Bir Uygulama. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 109–130.
  9. Diken, Ö. F. (2024). Bir Otomotiv Endüstrisi Işletmesinde Örgütsel Ve Bireysel Kariyer Planlamasının Çalışan Performansına Etkisi. International Journal of Disciplines in Economics & Administrative Sciences Studies, 9(52), 1345–1358.
  10. Ege, İ., & Bayrakdaroğlu, A. (2009). İMKB Şirketlerinin Hisse Senedi Getiri Başarılarının Lojistik Regresyon Tekniği Ile Analizi. International Journal of Management Economics and Business, 5(10), 139–158.
  11. Erdoğan, Y. C. (2023). Otomotiv Sektöründe Dupont Yöntemiyle Finansal Performans Değerlendirmesi: BIST Örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 582–608.
  12. Göktaş, F., & Çokmutlu, M. E. (2024). Nakit Akım Temelli Finansal Performans Analizi Için Bir Oyun-Teorik Yaklaşım: BIST Otomotiv Sektörü Firmaları Üzerine Bir Uygulama. Journal of Turkish Operations Management, 8(1), 307–321.
  13. Görener, Ö., & Görener, A. (2008). Otomotiv Endüstrisinin Türkiye Ekonomisindeki Yeri: Sektörel Bir Inceleme. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(26), 306–319.
  14. Güneş, S. (2012). Türk Toplumu Ve Otomobil. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, (25), 213–230.
  15. Kendirli, S., & Yıldırım, M. V. (2022). BIST’de Kayıtlı Otomotiv Imalat Sektörü Şirketlerinin Finansal Performanslarının TOPSIS Yöntemi Ile Incelenmesi. Global Journal of Economics and Business Studies, 11(21), 87–97.
  16. Kenger, D. M. (2017). Banka Personel Seçiminin Çok Kriterli Karar Verme Yöntemlerinden Entropi Temelli MAUT, ARAS ve Gri İlişkisel Analiz Yöntemleri Ile Değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Pamukkale Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Denizli.
  17. Kesici, B., & Yıldız, M. S. (2022). Bir Otomotiv Yan Sanayisinde IATF 16949:2016 Kalite Yönetim Sistemi Standardının Balanced Scorecard Modeli Ile Performans Değerlendirmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 36(2), 203–214.
  18. Kılıç, P. (2019). Finansal Performans Ve Hisse Senedi Getirileri Arasındaki Ilişki: BIST’te Enerji Sektöründe Faaliyet Gösteren Firmalar Üzerine Bir Uygulama (Yüksek lisans tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Niğde.
  19. Korkmaz, S., & Gökçen, G. (2025). Borsa İstanbul’da Otomotiv Sektöründe Işlem Gören Şirketlerin Finansal Rasyolarının Piyasa Değeri Üzerindeki Etkisi: Ekonometrik Bir Analiz. Disiplinlerarası Yenilik Araştırmaları Dergisi, 5(1), 40–52.
  20. Kozelský, T., & Novák, R. (2015). Automotive Industry: Future Trends. Special Analysis, ERSTE Corporate Banking. KPMG. (2018). Sektörel Bakış – Otomotiv. Available:https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/tr/pdf/2018/01/sektorel-bakis-2018-otomotiv.pdf
  21. Mandic, K., & Delibasic, B. (2014). Analysis of the financial parameters of Serbian banks through the application of the fuzzy AHP and TOPSIS methods. Economic Modelling, 43, 37–43.
  22. Martani, D., & Khairurizka, R. (2009). The Effect Of Financial Ratios, Firm Size, And Cash Flow From Operating Activities In The Interim Report To The Stock Return. Chinese Business Review, 8(6), 44–55.
  23. Muftuoglu, E. O. (2024). Büyümenin Performans Üzerindeki Etkisi: Otomotiv Sektörü Örneği (Yüksek lisans tezi). Karadeniz Teknik Üniversitesi.
  24. Oflaz, E., Çam, F. B., & Koç, A. G. (2024). İnovasyon Stratejilerinin Firma Performansına Etkisi: Otomotiv Sektöründe Bir Araştırma. International Business Congressuik, 2024, 306.
  25. Ömürbek, N., Karaatlı, M., & Balcı, H. F. (2016). Entropi Temelli MAUT ve SAW Yöntemleri Ile Otomotiv Firmalarının Performans Değerlemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 31(1), 227–255.
  26. Özari, Ç., & Çanakçıoğlu, M. (2025). Borsa İstanbul'daki Araç Üretici Firmaların Finansal Performanslarının Analizi. Mali Çözüm Dergisi, 35, 109–135. https://www.proquest.com/scholarly-journals/borsa-i̇stanbuldaki̇-araç-üreti̇ci̇-fi̇rmalarin/docview/3164438228/se-2
  27. Pişkin, S. (2017). Türkiye Otomotiv Sanayii Rekabet Gücü Ve Talep Dinamikleri Perspektifinde 2020 Iç Pazar Beklentileri. Otomotiv Sektör Raporu. http://www.taysad.org.tr/uploads/dosyalar/06-02-2017-09-59170206_Otomotiv_Sektor_Raporu_TSKB-2208.pdf
  28. Sakınç, İ. (2014). Using Grey Relational Analysis To Determine The Financial Performance Of Turkish Football Clubs. Journal of Economics Library, 1, 22–33.
  29. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı. (2021). Türkiye’de Otomotiv Sanayi ve Gelişimi Raporu. Available: https://www.sanayivearaclar.gov.tr
  30. Sargut, F. (2018). Measuring Financial Performances via TOPSIS and Grey Analysis: Iron & Steel Sector Examples (Yüksek lisans tezi). İstanbul Aydın Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  31. Tezer, E. (1999). Dünya Otomotiv Sanayii’ne Bir Bakış. Beşinci Otomotiv ve Yan Sanayi Sempozyumu Bildiriler Kitabı. TMMOB Yayınları, Ankara.
  32. TOBB. (2014). Otomotiv Sanayi Çalışma Grubu Raporu (Yayın No: 2014/210). T.C. Kalkınma Bakanlığı, Ankara.
  33. Toprak, B., Katmiş, Ş. Z., Bektaş, D., Çakmak, D., & Nebati, E. E. (2024). Otomotiv Sektöründe Sürdürülebilir Tedarik Zinciri Yönetiminin Bibliyometrik Analiz Ile Incelenmesi. Sürdürülebilir Çevre Dergisi, 4(1), 1–18.
  34. Yanık, L., & Eren, T. (2017). Borsa İstanbul’da Işlem Gören Otomotiv Imalat Sektörü Firmalarının Finansal Performanslarının AHP, TOPSIS, ELECTRE ve VIKOR Yöntemleri Ile Analizi. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 13, 165–188.