KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Journal of Continuous Vocational Education and Training / 2025 / Cilt: 8 Sayı: 1

Kadın Öğretmenlerin Cam Tavan Algısı ve Kariyer Endişeleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Examination of the Relationship Between Female Teachers' Perception of the Glass Ceiling and Career Anxiety

Suzan Ceyran(MERSİN ÜNİVERSİTESİ)0009-0002-0354-0216
Tuğba Alagöz(MERSIN UNIVERSITY, FACULTY OF EDUCATION)0000-0003-4300-2076
Yusuf İnandı(Mersin Üniversitesi)0000-0003-2760-0957
Sayfa
24–55
Yayın Tarihi
2025-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, kadın öğretmenlerin cam tavan algısının genel düzeyde orta, örgütsel engeller boyutunda ise yüksek olduğunu göstermiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, kadın öğretmenlerin cam tavan algıları ile kariyer endişeleri arasındaki ilişkiyi incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Mersin ilinde görev yapan 250 kadın öğretmen çalışmanın örneklemini oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, kadın öğretmenlerin cam tavan algısının genel düzeyde orta, örgütsel engeller boyutunda ise yüksek olduğunu göstermiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kariyer endişesi · Kadın öğretmenler · Cinsiyet eşitsizliği

Özet

Bu araştırmanın amacı, kadın öğretmenlerin cam tavan algıları ile kariyer endişeleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Mersin ilinde görev yapan 250 kadın öğretmen çalışmanın örneklemini oluşturmuştur. Veriler, “Kadın Öğretmenlerin Karşılaştıkları Cam Tavan Engelleri Ölçeği” ve “Öğretmenlerin Kariyer Endişesi Ölçeği” ile toplanmıştır. Verilerin analizinde Pearson korelasyon katsayısı, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü ANOVA ve çoklu doğrusal regresyon teknikleri kullanılmıştır. Bulgular, kadın öğretmenlerin cam tavan algısının genel düzeyde orta, örgütsel engeller boyutunda ise yüksek olduğunu göstermiştir. Kariyer endişesi düzeyinin ise genel olarak orta, ancak örgüt kaynaklı endişe boyutunda yüksek olduğu belirlenmiştir. Cam tavan algısı ile kariyer endişesi arasında pozitif ve anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Regresyon analizleri, cam tavanın örgütsel, bireysel ve toplumsal alt boyutlarının birlikte kariyer endişesinin anlamlı yordayıcıları olduğunu göstermiştir. Özellikle örgütsel engeller, örgüt kaynaklı endişeyi; bireysel engeller, iş yaşam dengesi endişesini en güçlü biçimde açıklamaktadır. Sonuçlar, kadın öğretmenlerin kariyer endişesinin çok düzeyli bir yapıya sahip olduğunu ve bu kaygının hem bireysel hem de örgütsel faktörlerden beslendiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

The purpose of this study is to examine the relationship between female teachers’ perceptions of the glass ceiling and their career anxiety levels. The study employed a correlational survey design, one of the quantitative research methods. The sample consisted of 250 female teachers working in public schools in Mersin, Türkiye. Data were collected through the Glass Ceiling Barriers Scale for Female Teachers and the Teacher Career Anxiety Scale. Data were analyzed using Pearson correlation coefficients, independent samples t-test, one-way ANOVA, and multiple linear regression analyses. The findings revealed that female teachers’ glass ceiling perceptions were moderate overall but high in the organizational barriers dimension. Similarly, their career anxiety levels were moderate overall yet higher in the organization-related subdimension. A positive and significant correlation was found between glass ceiling perception and career anxiety. Regression analyses showed that the organizational, individual, and social subdimensions of the glass ceiling jointly predicted career anxiety significantly. Among these, organizational barriers most strongly predicted organization based anxiety, while individual barriers most strongly predicted work life balance anxiety. These results indicate that female teachers’ career anxiety is a multidimensional phenomenon shaped by both organizational and individual factors, emphasizing the importance of structural equality and supportive institutional practices in educational settings.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ceyran, S., Alagöz, T., İnandı, Y. (2025). Kadın Öğretmenlerin Cam Tavan Algısı ve Kariyer Endişeleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Journal of Continuous Vocational Education and Training, Cilt: 8 Sayı: 1, 24–55. https://ajindex.com/articles/1506934

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (50)

  1. Acker, J. (1990). Hierarchies, jobs, bodies: A theory of gendered organizations. Gender & Society, 4(2), 139–158. https://doi.org/10.1177/089124390004002002
  2. Alagöz, T., Fakiroğlu Sarı, M., & İnandı, Y. (2024). Öğretmenlerin kariyer endişesi ölçeğinin geliştirilmesi. International Journal of Active Learning, 8(1), 21–41. https://doi.org/10.48067/ijal.1405582
  3. Alagöz, T., İnandı, Y., & Gündüz, Y. (2025). The relationship between teachers' organizational commitment and career anxiety. International Journal of Assessment Tools in Education, 12(2). https://doi.org/10.21449/ijate.1472350
  4. Alberalar, L. (2015). Kadın yöneticilerin kariyer engellerinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Aydın Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/TezGoster?key=X-M9ZoIuIoNTj2P7iY13hUv0sNOxZLrgZ1zsrt-dZxufi1yESyIydHZ7buZX7-bE
  5. Altan, S. (2018). Örgütsel yapıya bağlı stres kaynakları ve örgütsel stresin neden olduğu başlıca sorunlar. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(3), 137–158. https://doi.org/10.30692/sisad.470420
  6. Arslan, G., & Kaya, M. (2024). Eğitimde cinsiyet eşitliği ve yöneticilik pozisyonları. Akademi Yayıncılık.
  7. Aytaç, S. (2020). Kadın öğretmenlerin kariyer engelleri: Cam tavan sendromu örneği. Beta Yayıncılık.
  8. Babic, A., & Hansez, I. (2021). The glass ceiling for women managers: Antecedents and consequences. Frontiers in Psychology, 12, 618250. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.618250
  9. Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. BEÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 231–274. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/497090
  10. Baxter, J., & Wright, E. O. (2000). The glass ceiling hypothesis: A comparative study of the United States and Sweden. Gender & Society, 14(2), 275–294. https://doi.org/10.1177/089124300014002004
  11. Bozionelos, N. (2005). When the inferior candidate is offered the job: The selection interview as a political and power game. Human Resource Management Journal, 15(1), 51–69. https://doi.org/10.1111/j.1748-8583.2005.tb00145.x
  12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri (Geliştirilmiş 14. baskı). Pegem Akademi.
  13. Cinamon, R. G., & Rich, Y. (2005). Work–family conflict among female teachers. Teaching and Teacher Education, 21(4), 365–378. https://doi.org/10.1016/j.tate.2004.06.009
  14. Cisler, J. M., & Koster, E. H. W. (2010). Mechanisms of attentional biases toward threat in anxiety disorders. Clinical Psychology Review, 30(2), 203–216. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.11.003
  15. Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2007). Research methods in education (6th ed.). Taylor & Francis Group. Creswell, J. W. (2012). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4th ed.). Pearson Education.
  16. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2014). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları (3. baskı). Pegem Akademi.
  17. Du, Y., Nordell, J., & Joseph, K. (2022). Insidious nonetheless: How small effects and hierarchical norms create and maintain gender disparities in organizations. Socius: Sociological Research for a Dynamic World, 8, 1–13. https://doi.org/10.1177/23780231221117888
  18. Duru, H., Bayraktar, M., & Gültekin, F. (2020). Öğretmen adaylarının kariyer kararlarının algılanan kariyer engelleri ve kariyer geleceği açısından incelenmesi. Kastamonu Education Journal, 28(2), 613–629. https://doi.org/10.24106/kefdergi.4007
  19. Eagly, A. H., & Karau, S. J. (2002). Role congruity theory of prejudice toward female leaders. Psychological Review, 109(3), 573–598. https://doi.org/10.1037/0033-295X.109.3.573
  20. Eagly, A. H., & Carli, L. L. (2007). Through the labyrinth: The truth about how women become leaders. Harvard Business Press.
  21. Fakiroğlu Sarı, M., & İnandı, Y. (2025). Öğretmenlerin kariyer endişesi ve mesleki tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(4). (Yayım aşamasında).
  22. French, K. A., Dumani, S., Allen, T. D., & Shockley, K. M. (2018). A meta-analysis of work-family conflict and social support. Psychological Bulletin, 144(3), 284–314. https://doi.org/10.1037/bul0000120
  23. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for Windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10th ed.). Pearson.
  24. Glass Ceiling Commission. (1995). Good for business: Making full use of the nation’s human capital. U.S. Government Printing Office.
  25. Greenhaus, J. H., & Beutell, N. J. (1985). Sources of conflict between work and family roles. Academy of Management Review, 10(1), 76–88. https://doi.org/10.5465/amr.1985.4277352
  26. Greenhaus, J. H., Callanan, G. A., & Godshalk, V. M. (2010). Career management. Sage Publications.
  27. Güney, B. H., Aksu, A., & Yurdabakan, İ. (2018). Kadın öğretmenlerin yöneticilikle ilgili karşılaştıkları cam tavan engelleri ölçeği. In X. Uluslararası Eğitim Denetimi Kongresi. Belek, Antalya: Tüm Eğitimciler ve Eğitim Müfettişleri Sendikası.
  28. Heilman, M. E. (2001). Description and prescription: How gender stereotypes prevent women’s ascent up the organizational ladder. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 86(1), 2–32. https://doi.org/10.1006/obhd.2001.2977
  29. İmamoğlu Akman, G., & Akman, Y. (2016). Kraliçe arı sendromu bağlamında kadın öğretmenlerin kadın yöneticilere ilişkin görüşleri. Bartın University Journal of Faculty of Education, 5(3), 748–763. https://doi.org/10.14686/buefad.v5i3.5000195251
  30. İnandı, Y., & Gılıç, F. (2020). Öğretmenlerin kariyer engelleri ölçeğinin geliştirilmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 15–31. https://doi.org/10.17860/mersinefd.669825
  31. İnandı, Y., Özkan, S., Peker, S., & Atik, Ü. (2009). Kadın öğretmenlerin kariyer geliştirme engelleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 109–123.
  32. İnandı, Y., & Tunç, B. (2012). Kadın öğretmenlerin kariyer engelleri ile iş doyum düzeyleri arasındaki ilişki. Eğitim Bilimleri Araştırma Dergisi, 2(2), 204–222. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ebader/issue/44693/555263
  33. Kılıç, Z. (2021). Eğitim kurumlarında kadın liderlerin cam tavan algısı. Kadın Araştırmaları Dergisi, 15(3), 45–63. Kirişci, G., & Can, N. (2020). Eğitim ve okul yöneticilerinin cam tavan sendromuna ilişkin görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2), 618–636.
  34. Klassen, R., & Chiu, M. M. (2010). Effects of teachers’ self-efficacy and job satisfaction: Teacher gender, years of experience, and job stress. Journal of Educational Psychology, 102(3), 741–756. https://doi.org/10.1037/a0019237
  35. Koçak, B., & Yıldırım, H. (2023). Kariyer endişesi ve mesleki ilerleme: Kadın öğretmenler örneği. Eğitim ve Toplum Dergisi, 41(2), 87–102.
  36. Koenig, A. M., Eagly, A. H., Mitchell, A. A., & Ristikari, T. (2011). Are leader stereotypes masculine? A meta-analysis of three research paradigms. Psychological Bulletin, 137(4), 616–642. https://doi.org/10.1037/a0023557
  37. Lent, R. W. (2019). Social cognitive career theory at 25. Journal of Vocational Behavior, 115, 103316. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2019.103316
  38. Lent, R. W., Brown, S. D., & Hackett, G. (1994). Toward a unifying social cognitive theory of career and academic interest, choice, and performance. Journal of Vocational Behavior, 45(1), 79–122. https://doi.org/10.1006/jvbe.1994.1027
  39. Li, X., Zhang, X., & Liu, L. (2021). Playing roles in work and family: Effects of work/family conflicts on job and life satisfaction among junior high school teachers. Frontiers in Psychology, 12, 772025. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.772025
  40. MEB. (2024). Millî Eğitim istatistikleri 2023–2024 (Örgün eğitim). Millî Eğitim Bakanlığı. https://sgb.meb.gov.tr/www/2023-2024-egitim-ogretim-istatistikleri-aciklandi/icerik/633
  41. Morrison, A. M., White, R. P., & Van Velsor, E. (1987). Breaking the glass ceiling: Can women reach the top of America's largest corporations? Addison-Wesley.
  42. OECD. (2025). TALIS 2024 Türkiye ülke notu (taslak/ön bulgular). OECD Publishing.
  43. Orhan, U., & Özden, N. B. (2023). Cam tavan sendromunda yeni temaların keşfedilmesi: Öğretmenler üzerine nitel bir araştırma. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 25–35. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3626646
  44. Özbilgin, M. F., & Healy, G. (2004). The gendered nature of career development of university professors: The case of Turkey. Journal of Vocational Behavior, 64(2), 358–371. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2002.09.001
  45. Paustian-Underdahl, S. C., Walker, L. S., & Woehr, D. J. (2014). Gender and perceptions of leadership effectiveness: A meta-analysis of contextual moderators. Journal of Applied Psychology, 99(6), 1129–1145. https://doi.org/10.1037/a0036751
  46. Skaalvik, E. M., & Skaalvik, S. (2017). Teacher stress and job satisfaction: Relations to school context, feeling of belonging, and emotional exhaustion. Frontiers in Psychology, 8, 1065. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2017.01065
  47. TÜİK. (2025). İstatistiklerle kadın 2024. Türkiye İstatistik Kurumu. https://data.tuik.gov.tr
  48. Vezzoli, M., Valtorta, R. R., Mari, S., Durante, F., & Volpato, C. (2022). Effects of objective and subjective indicators of economic inequality on subjective well‐being: Underlying mechanisms. Journal of Applied Social Psychology, 53(2), 85–100. https://doi.org/10.1111/jasp.12928
  49. Weyer, B. (2007). Twenty years later: Explaining the persistence of the glass ceiling for women leaders. Women in Management Review, 22(6), 482–496. https://doi.org/10.1108/09649420710778718
  50. Yılmaz, E., & Demir, F. (2022). Cam tavan sendromunun eğitimdeki etkileri. Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(4), 112–129.