Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightMakalemiz, Tefsir, Hadis, Kelâm, Fıkıh, Mezhepler Tarihi ve Tasavvuf gibi temel disiplinlerde bu aracın uygulanabilirliğini somut örnekler üzerinden göstermeye matuftur.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Dijital teknolojilerin hızla gelişmesi, İslâm araştırmalarında kullanılan yöntemlerin de yeniden düşünülmesini zorunlu kılmaktadır. Bu makale, yapay zekânın (YZ) İslâm araştırmalarına entegrasyonu sürecinde ortaya çıkan imkân ve ihlâlleri eleştirel bir perspektifle incelemekte; özellikle güvenilir ve kaynak merkezli bir YZ aracı olarak Google NotebookLM’in potansiyelini değerlendirmektedir. Üretken YZ modellerinin olasılık temelli ve bağlamdan bağımsız çalışma biçimi; isnad, meleke ve tahkik ilkesi üzerine kurulu İslâmî ilimlerle yapısal bir uyumsuzluk arz etmektedir. Halüsinasyon, algoritmik oryantalizm, metinsel tahrifat ile hükümlerin tenkîs ve teshîle uğraması gibi problemler ise YZ’nin ölçüsüz kullanımının ilmî sıhhate halel getirme ihtimalini artırmaktadır. Buna karşılık NotebookLM, kapalı devre yapısı, yalnızca kullanıcının yüklediği kaynaklara dayanması, doğrulanabilir alıntılar sunması ve veriyi isabetli biçimde ilişkilendirme becerisi sayesinde İslâm araştırmalarında güvenilir bir yardımcı asistan olarak öne çıkmaktadır. Makalemiz, Tefsir, Hadis, Kelâm, Fıkıh, Mezhepler Tarihi ve Tasavvuf gibi temel disiplinlerde bu aracın uygulanabilirliğini somut örnekler üzerinden göstermeye matuftur.
Abstract
The rapid advancement of digital technologies necessitates a re-evaluation of the methodologies employed in Islamic studies. This article critically examines the possibilities and disruptions that emerge with the integration of artificial intelligence (AI) into Islamic scholarship, with particular attention to the potential of Google NotebookLM as a reliable and source-centered AI tool. The probabilistic and context-independent functioning of generative AI models presents a structural incompatibility with the principles upon which Islamic sciences are built, such as isnād, scholarly competence (malaka), and the discipline of taḥqīq. Issues such as hallucination, algorithmic Orientalism, textual distortion, and the reduction or oversimplification of legal and normative judgments increase the risk of compromising the scholarly soundness of research when AI is used without adequate oversight. In contrast, NotebookLM, through its closed-loop structure, reliance solely on user-uploaded sources, ability to provide verifiable citations, and capacity to establish accurate intertextual connections, emerges as a more dependable auxiliary assistant in Islamic studies. This study aims to demonstrate the applicability of this tool through concrete examples drawn from major disciplines such as Tafsīr, Ḥadīth, Kalām, Fiqh, the History of Islamic Sects, and Sufism.