Dergiler / Gazi University Journal of Science Part B: Art Humanities Design and Planning / 2025 / Cilt: 13 Sayı: 4

GELENEKSEL YAPILARIN nZEB POTANSİYELİNE ULAŞABİLİRLİK ANALİZİ: MİHRALİ BEY KONAĞI

Accessibility Analysis of nZEB Potential in Traditional Buildings: The Mihrali Bey Mansion

Hikmet Alim(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ, SİVAS TEKNİK BİLİMLER MESLEK YÜKSEKOKULU, MİMARLIK VE ŞEHİR PLANLAMA BÖLÜMÜ)0000-0002-5524-0015
Figen Beyhan(GAZI UNIVERSITY, FACULTY OF ARCHITECTURE, DEPARTMENT OF ARCHITECTURE)0000-0002-4287-1037
Sayfa
669–684
Yayın Tarihi
2025-12-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmanın sonucunda, tarihsel değeri yüksek yapılarda koruma bilinciyle uyumlu enerji iyileştirmelerinin teknik ve kültürel sürdürülebilirlik açısından mümkün ve uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırma, Sivas’ın Ulaş ilçesine bağlı Acıyurt Köyü’nde yer alan tescilli Mihrali Bey Konağı’nı örnek alarak, kültürel miras kapsamındaki yapıların enerji kullanım performanslarının iyileştirilerek neredeyse sıfır enerjili bina standardına ulaşabilirlik potansiyelini çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirmeyi hedeflemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma kapsamında hazırlanan her iki senaryo, bina enerji simülasyonu yazılımlarından DesignBuilder aracılığıyla test edilerek yıllık enerji tüketimi ve ısıtma/soğutma gereksinimleri gibi ölçütler üzerinden değerlendirilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmanın sonucunda, tarihsel değeri yüksek yapılarda koruma bilinciyle uyumlu enerji iyileştirmelerinin teknik ve kültürel sürdürülebilirlik açısından mümkün ve uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Geleneksel Yapı · Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (nZEB) · Historic England

Özet

Bu araştırma, Sivas’ın Ulaş ilçesine bağlı Acıyurt Köyü’nde yer alan tescilli Mihrali Bey Konağı’nı örnek alarak, kültürel miras kapsamındaki yapıların enerji kullanım performanslarının iyileştirilerek neredeyse sıfır enerjili bina standardına ulaşabilirlik potansiyelini çok boyutlu bir yaklaşımla değerlendirmeyi hedeflemektedir. Yapılı çevrede enerji tüketiminin azaltılması yönündeki çabalar, yalnızca teknik müdahalelerle sınırlı kalmamalı; aynı zamanda yapının kültürel miras niteliğini, dokusunu ve kimliğini korumayı esas alan uluslararası ilkelerle uyum içinde yürütülmelidir. Uygulamada, İngiltere merkezli Historic England tarafından geliştirilen dört kademeli müdahale ölçeği temel alınmış; konağın mevcut durumu ile enerji performansını artırmaya yönelik tasarım önerileri karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Çalışma kapsamında hazırlanan her iki senaryo, bina enerji simülasyonu yazılımlarından DesignBuilder aracılığıyla test edilerek yıllık enerji tüketimi ve ısıtma/soğutma gereksinimleri gibi ölçütler üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca, öneri senaryosunda konağın ihtiyaç duyduğu enerjinin büyük oranda yenilenebilir enerji kaynaklarından elde edilmesi amacıyla çatı yüzeyi fotovoltaik (PV) paneller ile kaplanarak, neredeyse sıfır enerjili bina (nZEB) statüsüne ulaşma potansiyeli incelenmiştir. Araştırmanın sonucunda, tarihsel değeri yüksek yapılarda koruma bilinciyle uyumlu enerji iyileştirmelerinin teknik ve kültürel sürdürülebilirlik açısından mümkün ve uygulanabilir olduğu gösterilmiştir.

Abstract

This research aims to evaluate the potential for cultural heritage buildings to achieve the nearly zero-energy building standard by improving their energy performance, using a multidimensional approach and taking the registered Mihrali Bey Mansion, located in Acıyurt Village of Ulaş District, Sivas Province, as a case study. Efforts to reduce energy consumption in the built environment should not be limited solely to technical interventions; they must also be carried out in compliance with international principles that prioritize the preservation of the building's cultural heritage quality, fabric, and identity. In practice, the four-tier intervention scale developed by the UK-based Historic England was adopted, and the mansion's current condition was comparatively analyzed against design proposals aimed at enhancing its energy performance. Both scenarios prepared within the scope of the study were tested using the DesignBuilder building energy simulation software and evaluated based on criteria such as annual energy consumption and heating/cooling requirements. Furthermore, in the proposed scenario, the roof surface was covered with photovoltaic (PV) panels to largely obtain the energy required by the mansion from renewable energy sources, thereby examining its potential to achieve nearly zero-energy building (nZEB) status. The results of the research demonstrated that energy improvements compatible with conservation awareness are feasible and applicable for high historical value buildings in terms of technical and cultural sustainability.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Alim, H., Beyhan, F. (2025). GELENEKSEL YAPILARIN nZEB POTANSİYELİNE ULAŞABİLİRLİK ANALİZİ: MİHRALİ BEY KONAĞI. Gazi University Journal of Science Part B: Art Humanities Design and Planning, Cilt: 13 Sayı: 4, 669–684. https://ajindex.com/articles/1486769

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Çakaloğlu, C. (2011). Yemen’den Dönemeyen Bir Karapapak: 40. Hamidiye Süvari Alayı Komutanı. İstanbul Kitabevi.
  2. Ölçer, S. (1998). Mihrali Bey. [Yüksek lisans tezi]. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
  3. ICOMOS. (2011). Guidance on energy efficiency in traditional buildings. International Council on Monuments and Sites. Erişim Tarihi: 20.06.2025, https://www.icomos.org/en/what-we-do/focus/energy-efficiency
  4. ICOMOS. (1964). International Charter for the Conservation and Restoration of Monuments and Sites (The Venice Charter). Erişim Tarihi: 20.06.2025, https://www.icomos.org/charters/venice_e.pdf
  5. ICOMOS Australia. (2013). The Burra Charter: The Australia ICOMOS charter for places of cultural significance. Erişim Tarihi: 20.06.2025, https://australia.icomos.org/publications/burra-charter-practice-notes/
  6. Europa Nostra. (2019). Cultural heritage for the future of Europe: Europa Nostra's contribution to the European Summit. Erişim Tarihi: 20.06.2025, https://www.europanostra.org/publications/
  7. Council of Europe. (2017). European heritage strategy for the 21st century. Strasbourg: Council of Europe Publishing. Erişim Tarihi: 20.06.2025, https://www.coe.int/en/web/culture-and-heritage/strategy-21
  8. Heritage Counts. (2019). Heritage and the environment. Historic England. Erişim Tarihi: 20.06.2025, https://historicengland.org.uk/research/heritage-counts/ [9] Dalla Mora, T., Cappelletti, F., Peron, F., Romagnoni, P., & Bauman, F. (2015). Retrofit of an historical building toward nZEB. Energy Procedia, 78, 1359–1364. https://doi.org/10.1016/j.egypro.2015.11.145
  9. Genç, G. & Beyhan, F. (2021). Tarihi Binaların Enerji Verimli İyileştirilmesi: Sinop İli Örnek Çalışması, Euroasia Matematik, Mühendislik, Doğa Ve Tıp Bilimleri Dergisi Medical Sciences, 8(18), 11–25. https://doi.org/10.38065/euroasiaorg.730
  10. Gremmelspacher, J. M., Campamà Pizarro, R., van Jaarsveld, M., Davidsson, H., & Johansson, D. (2021). Historical building renovation and PV optimisation towards NetZEB in Sweden. Solar Energy, 223, 248–260. https://doi.org/10.1016/j.solener.2021.02.067
  11. Romano, G., & Mancini, F. (2022). Transformation of a historical building into a Nearly Zero Energy Building (nZEB). Journal of Physics: Conference Series, 2385(1), 012008. https://doi.org/10.1088/1742-6596/2385/1/012008
  12. Genç, G., & Beyhan, F. (2023). Tarihi binalardaki farklı uygulama yaklaşımları ve enerji verimliliği ilişkisi. Journal of Turkish Studies, 18(2), 515–527. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.64443
  13. Franco, G., & Mauri, S. (2024). Reconciling Heritage Buildings’ Preservation with Energy Transition Goals: Insights from an Italian Case Study. Sustainability, 16(2), 712. https://doi.org/10.3390/su16020712
  14. Historic England. (2024). Adapting Historic Buildings for Energy and Carbon Efficiency: Historic England Advice Note 18. Historic England. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/images-books/publications/adapting-historic-buildings-energy-carbon-efficiency-advice-note-18/
  15. Historic England. (2016). Energy Efficiency and Historic Buildings: Draught-proofing Windows and Doors. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/images-books/publications/eehb-draught-proofing-windows-doors/heag084-draughtproofing/
  16. Historic England. (2021). Overheating in Historic Buildings: Thermal comfort and summertime overheating, Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/advice/technical-advice/retrofit-and-energy-efficiency-in-historic-buildings/upgrading-thermal-elements-installing-insulation/overheating-historic-buldings/
  17. Historic England. (2016). Energy Efficiency and Historic Buildings: Insulating pitched roofs at ceiling level-cold roofs. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/images-books/publications/eehb-insulating-pitched-roofs-ceiling-level-cold-roofs/heag077-cold-roofs/
  18. Historic England. (2016). Energy Efficiency and Historic Buildings: Insulation of suspended timber floors. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/images-books/publications/eehb-insulation-suspended-timber-floors/heag086-suspended-timber-floors/
  19. Historic England. (2016). Energy Efficiency and Historic Buildings: Insulating solid walls. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/images-books/publications/eehb-insulating-solid-walls/heag081-solid-walls/
  20. Historic England. (2016). Energy Efficiency and Historic Buildings: Secondary glazing for windows. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/images-books/publications/eehb-secondary-glazing-windows/heag085-secondary-glazing/
  21. Historic England. (2023). Installing Heat Pumps and Heating Systems. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/advice/technical-advice/building-services-engineering/installing-heat-pumps-in-historic-buildings/
  22. Historic England. (2024). Installing Solar Panels. Erişim Tarihi: 05.08.2025, https://historicengland.org.uk/advice/technical-advice/building-services-engineering/installing-photovoltaics/
  23. Ulaş İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü. (t.y.). İlçemiz hakkında,. Erişim Tarihi: 10.08.2025, https://ulas.meb.gov.tr/www/ilcemiz-hakkinda/icerik/13
  24. İZODER. (t.y.). TS 825:2024 standardı ve sektörümüze etkileri, Erişim Tarihi: 10.08.2025. https://www.izoder.org.tr/dosyalar/IZODER%20TS%20825%20Sektorel%20Bilgilendirme.pdf
  25. Energy Performance of Buildings Directive (2010). EPBD- Recast (2010/31/EU). Last Accessed: 11.08.2025 https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2010/31/oj
  26. BPIE (Buildings Performance Institute Europe) (2021). Nearly Zero: A review of EU Member State implementation of new build requirements. Erişim Tarihi: 10.08.2025 https://www.bpie.eu/publication/nearly-zero-a-review-of-eu- member-state-implementation-of-new-build-requirements/
  27. Resmi Gazete. (2025). Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği, Erişim Tarihi: 11.08.2025. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=13594&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5