Dergiler / Etnomüzikoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 8 Sayı: 1

Şehir Kimliği İnşasında Soundscape’in Rolü ve Trabzon’un Musicscape’si

The Role of Soundscape in the Construction of Urban Identity and the Musicscape of Trabzon

Aycan Turaman(Trabzon Üniversitesi Devlet Konservatuvarı)0009-0007-2617-5932
Uğur Aslan(TRABZON ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4421-3687
Sayfa
109–141
Yayın Tarihi
2025-07-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Müzikal sesler tıpkı yerel ağızla konuşma, sözlü ifadeler gibi birer kimlik inşa etme aracı olmanın yanı sıra, Trabzon’un soundscape’ini şekillendiren, “o yere ait” hissiyatı oluşturan işlevsel bir kullanım metodudur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı, Trabzon şehir merkezi ve turistik mekânlarının soundscape (ses alanı) işitsel özelliklerinin neler olduğunu ortaya çıkarmak ve bu alan içerisinde müzikal seslerin oluşturmuş olduğu musicscape’in (müzik alanı) şehir kimliği inşasındaki rolünü ortaya çıkarmaktır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu anlamda, bu çalışma Trabzon soundscape’inin sahip olduğu jeofoni, biyofoni ve antrofoni kategorilerinin birbirleri ile ilişkili olarak nasıl deneyimlendiğini ortaya çıkarmanın yanı sıra, insanlar tarafından üretilen müzikal seslerin bir soundscape içerisinde ne tür amaçlar doğrultusunda üretildiğini inceler.
💡
Sonuç & Katkı:Müzikal sesler tıpkı yerel ağızla konuşma, sözlü ifadeler gibi birer kimlik inşa etme aracı olmanın yanı sıra, Trabzon’un soundscape’ini şekillendiren, “o yere ait” hissiyatı oluşturan işlevsel bir kullanım metodudur.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Soundscape · Musicscape · Trabzon

Özet

Bu çalışmanın amacı, Trabzon şehir merkezi ve turistik mekânlarının soundscape (ses alanı) işitsel özelliklerinin neler olduğunu ortaya çıkarmak ve bu alan içerisinde müzikal seslerin oluşturmuş olduğu musicscape’in (müzik alanı) şehir kimliği inşasındaki rolünü ortaya çıkarmaktır. Bu anlamda, bu çalışma Trabzon soundscape’inin sahip olduğu jeofoni, biyofoni ve antrofoni kategorilerinin birbirleri ile ilişkili olarak nasıl deneyimlendiğini ortaya çıkarmanın yanı sıra, insanlar tarafından üretilen müzikal seslerin bir soundscape içerisinde ne tür amaçlar doğrultusunda üretildiğini inceler. Bu çalışma ayrıca Trabzon şehrinin kendine özgü soundscape’inin ve bu alan içerisinde müziğin nasıl bir rol üstlendiğini ele alırken, şehir kimliğinin insanlar tarafından nasıl inşa edildiğini ele alır. Bu bağlamda, bu araştırmada Trabzon işitsel alanının kendine has unsurları incelenirken ayrıca müziğin bu alan içerisindeki yeri açıklanacaktır. Araştırmanın veri toplama sürecinde Trabzon’da belirlenmiş turistik ve merkezi alanlardan görsel-işitsel kayıtlar alınmıştır. Toplanan görsel-işitsel kayıtlar literatür taraması aracılığıyla çalışma için ele alınan kavramsal ve teorik çerçeve dahilinde analiz edilip kategorilendirilmiştir. Belirlenen sınıflandırmalar dâhilinde Trabzon’un ses ve müzik alanlarının işitsel unsurları antrofoni ile ilişkili olduğunda en ön plana çıkan seslerden biri müzikal seslerdir. Müzikal sesler tıpkı yerel ağızla konuşma, sözlü ifadeler gibi birer kimlik inşa etme aracı olmanın yanı sıra, Trabzon’un soundscape’ini şekillendiren, “o yere ait” hissiyatı oluşturan işlevsel bir kullanım metodudur.

Abstract

The aim of this study is to explore the auditory characteristics of the soundscape in Trabzon’s city center and its touristic areas, and to reveal the role of the musicscape—comprising musical sounds—within this soundscape in the construction of urban identity. In this regard, the study not only examines how the categories of geophony, biophony, and anthrophony are interrelated and experienced in Trabzon’s soundscape, but also investigates the purposes for which musically produced sounds are created within this acoustic environment. Furthermore, the research addresses how the city’s distinctive soundscape and the role of music within it contribute to the construction of urban identity by its inhabitants. The study analyzes the unique elements of Trabzon’s auditory environment and explains the place of music within this context. During the data collection phase, audiovisual recordings were made in selected central and touristic locations in Trabzon. These recordings were analyzed and categorized according to the conceptual and theoretical framework established through a literature review. Among the auditory elements associated with anthrophony, musical sounds emerge as one of the most prominent components in Trabzon’s sound and musicscape. These musical sounds, like local dialects or oral expressions, serve as tools for constructing identity and function as integral elements that shape the soundscape and evoke a sense of place.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Turaman, A., Aslan, U. (2025). Şehir Kimliği İnşasında Soundscape’in Rolü ve Trabzon’un Musicscape’si. Etnomüzikoloji Dergisi, Cilt: 8 Sayı: 1, 109–141. https://ajindex.com/articles/1481341

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (6)

  1. Blacking, John (1973). How Musical Is Man, Seattle, WA: University of Washington Press.
  2. Dumnić, Marija. (2016). “Defining Nostalgic Musicscape: Starogradska muzika in Skadarlija (Belgrade) as Sound Environment”. Muzikologija. 52(2): 55-70. DOI: 10.4312/mz.52.2.55-70
  3. Durmuş, Adnan, (2016). Meryem Ana Manastırı, Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi, 5 (1), 93-117.
  4. Farina, Almo. (2014). Soundscape Ecology: Principles, Patterns, Methods and Application. New York: Springer.
  5. Feld, Steven. (2012). Sound and Sentiment: Birds, Weeping, Poetics, and Song in Kaluli Expression. Durham: Duke University.
  6. Gallaugher, Annemarie. (1999). “Articulations of Locality: Portraits and Narratives from the Toronto-Cuban Musicscape”. Canadian University Music Review / Revue de musique des universités canadiennes, 19(2):102–114.