Dergiler / Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 1 Özel Sayı

KADIN KOOPERATİFLERİNİN SOSYAL, EKONOMİK VE YEREL KALKINMADAKİ ROLÜ– GÜNEY MARMARA AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME

THE ROLE OF WOMEN'S COOPERATIVES IN LOCAL DEVELOPMENT – AN ASSESSMENT FROM THE PERSPECTIVE OF SOUTH MARMARA

Zerrin Fırat(Bursa Uludağ Üniversitesi)0000-0001-6849-6813
Nuray Akbudak(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2669-5667
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-08-18
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, bu kooperatiflerin kadınları üretim ve yönetim süreçlerine dahil ederek yoksullukla mücadelede stratejik bir rol oynadığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kadın kooperatifleri, Türkiye’de kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımını artırmak ve yerel kalkınmaya katkı sağlamak üzere ortaya çıkan önemli oluşumlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye’de 1999’dan itibaren ivme kazanan kadın kooperatifleri; sermaye birikimi yetersiz, deneyimi olmayan ve istihdama girmekte zorlanan; kadınlar için "insan odaklı" en uygun girişimcilik modelidir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, bu kooperatiflerin kadınları üretim ve yönetim süreçlerine dahil ederek yoksullukla mücadelede stratejik bir rol oynadığını göstermektedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:2024 Verileri
⚙️Değişkenler:Dayanışma Ekonomisi · Kadın Girişimciliği · Sosyal etki

Özet

Kadın kooperatifleri, Türkiye’de kadınların ekonomik ve sosyal hayata katılımını artırmak ve yerel kalkınmaya katkı sağlamak üzere ortaya çıkan önemli oluşumlardır. Türkiye’de 1999’dan itibaren ivme kazanan kadın kooperatifleri; sermaye birikimi yetersiz, deneyimi olmayan ve istihdama girmekte zorlanan; kadınlar için "insan odaklı" en uygun girişimcilik modelidir. Bu oluşumlar; çevreye saygılı ve sürdürülebilir politikalarla ortaklarının ekonomik, kültürel ve sosyal ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlar. Bu çalışma; kadın kooperatiflerinin istihdam, karar alma süreçleri ve yerel kalkınmadaki rolünü, özellikle Bursa ve Balıkesir illeri odağında incelemektedir. Güncel verilere göre, 2024 yılı itibarıyla Türkiye’de 1090’ı faal olmak üzere toplam 1178 kadın kooperatifi bulunmaktadır. Bulgular, bu kooperatiflerin kadınları üretim ve yönetim süreçlerine dahil ederek yoksullukla mücadelede stratejik bir rol oynadığını göstermektedir. Böylece kırsalda yaşayan kadınlar tarımsal üretimde olduğu kadar kentsel alanlarda da söz sahibi olup gelirlerini artırmakta, bazen yöresel ürünlere bazen de el emeği başta olmak üzere kendi becerilerine marka değeri kazandırarak yerel ve bölgesel kalkınmaya katkı sağlamaktadır. Kadın emeğinin markalaşması yoluyla hane halkı geliri artmakta, sosyal sermaye güçlenmektedir. Sonuç olarak Güney Marmara örneği, kadın kooperatifçiliğinin yerel kalkınma için bütüncül ve ekonomik bir model sunduğunu kanıtlamaktadır.

Abstract

Women’s cooperatives are important organizations that have emerged in Turkey to increase women’s participation in economic and social life and to contribute to local development. Gaining momentum in Turkey since 1999, women’s cooperatives represent the most suitable “people-centered” entrepreneurship model for women who lack capital, have limited experience, and face difficulties entering the workforce. These organizations aim to meet the economic, cultural, and social needs of their members through environmentally responsible and sustainable policies. This study examines the role of women’s cooperatives in employment, decision-making processes, and local development, with a particular focus on the provinces of Bursa and Balıkesir. According to current data, as of 2024, there are a total of 1,178 women’s cooperatives in Turkey, 1,090 of which are active. The findings indicate that these cooperatives play a strategic role in the fight against poverty by involving women in production and management processes. Thus, women living in rural areas gain a voice not only in agricultural production but also in urban areas, increasing their incomes; sometimes by adding brand value to local products and other times by leveraging their own skills—particularly in handicrafts—to contribute to local and regional development. Through the branding of women’s labor, household income is increasing and social capital is being strengthened.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Fırat, Z., Akbudak, N. (2026). KADIN KOOPERATİFLERİNİN SOSYAL, EKONOMİK VE YEREL KALKINMADAKİ ROLÜ– GÜNEY MARMARA AÇISINDAN BİR DEĞERLENDİRME. Erzincan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 1 Özel Sayı. https://doi.org/10.46790/erzisosbil.1938630

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI. (2023). Kadın Kooperatiflerinin Desteklenmesinde Güçlü İş Birliği. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: Erişim adresi: https://www.aile.gov.tr/haberler/kadin-kooperatiflerinin-desteklenmesinde-guclu-is-birligi/ adresinden alındı. Erişim tarihi:5 Eylül 2025
  2. AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI. (2024). Bursa İl Faaliyetleri. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı. Erişim adresi: https://www.aile.gov.tr/media/167076/bursa.pdf adresinden alındı. Erişim tarihi: Ekim 2025
  3. BALIKESİR VALİLİĞİ. (2022). Kadın Kooperatifleri Sayısında Başarılı Yükseliş. Balıkesir Valiliği: Erişim adresi: https://www.balikesir.gov.tr/kadin-kooperatifleri-sayisinda-basarili-yukselis adresinden alındı Erişim tarihi: Ekim 2025
  4. BALIKESİR BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ. (2024). Balıkesir’de Kadın Kooperatifleri Güçleniyor. Balıkesir Büyükşehir Belediyesi: Erişim adresi: https://balikesir.bel.tr/haberler/balikesirde-kadin-kooperatifleri-gucleniyor adresinden alındı Erişim tarihi: Eylül 2025
  5. BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ. (2025). Kadın Kooperatifleri Güçlendiriliyor. Bursa Büyükşehir Belediyesi: Erişim adresi: https://www.bursa.bel.tr/haber/kadin-kooperatifleri-guclendiriliyor-35156 adresinden alındı Erişim tarihi: Ağustos 2025
  6. CİNAR, K., AKYUZ, S., UGUR CİNAR, M. ve ONCULER-YAYALAR E. (2021). “Faces and Phases of Female Empowerment: Women’s Cooperatives in Turkey”, Social Politics, 28, 778-805 (2021).
  7. ÇINAR, K. ve ASIK AKDEMİR, K. (2025). Women’s Empowerment via Women’s Cooperatives: An Ethnographic Account from Turkey, Social Politics: International Studies in Gender, State & Society, jxaf031, 1-23, https://doi.org/10.1093/sp/jxaf031
  8. DUGUİD, F. D. (2015). Türkiye’de Kadın Kooperatiflerinin Mevcut Durumu. Ankara: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı / Dünya Bankası. Erişim tarihi: Eylül 2025
  9. GÖKÇE, N. ve YILDIZ, A. (2025). Communities of Practice and Rural Women's Empowerment: Insights From A Case Study of Grassroots Cooperative in Turkey. Journal of Rural Studies.119, 1-9, doi:10.1016/j.jrurstud.2025.103813.
  10. GÜNEY MARMARA KALKINMA AJANSI. (2025). SOGEP ile Kadın Kooperatifleri için Tek Çatı, Ortak Marka, Güçlü Gelecek. Güney Marmara Kalkınma Ajansı: Erişim Linki: https://www.gmka.gov.tr/haber/sogep-ile-kadin-kooperatifleri-icin-tek-cati-ortak-marka-guclu-gelecek Erişim tarihi: Ağustos 2025
  11. KABEER, N. (1999a). Resources, agency, achievements: Reflections on the measurement of women's empowerment. Development and Change, 30(3), 435–464. doi:10.1111/1467-7660.00125.
  12. KABEER, N. (1999). The Conditions and Consequences of Choice: Reflections on the Measurement of Women s Empowerment. UNRISD Discussion Paper No. 108, 33.
  13. KIZILDAĞ, D. (2019). Women’s Cooperatives as a Tool of Employment Policy in Turkey. Contemporary Studies in Economic and Financial Analysis, 101, 65–76, doi:10.1108/S1569-375920190000101006). içinde Emerald Publishing Limited.
  14. MAJEE, W. (2011). Cooperatives and Community Development: A Perspective on the Use of Cooperatives in Development. Journal of Community Practice. 19(1),158-160 DOI: 10.1080/10705422.2011.550260
  15. NUHOĞLU, E. ve EKİNCİ HAMAMCI, E. D. (2025). Kadın Kooperatiflerinin Yerel Ekonomik Kalkınmadaki Rolü. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 60(2), 1377–1403. doi:10.63556/tisej.2025.1455
  16. ÖZDEMİR, G. (2013). Women’s Cooperatives in Turkey. Procedia. Social And Behavioral Sciences, 13(1),300–305. doi:10.1016/j.sbspro.2013.06.432.
  17. ÖZCENGEL, G. N. (2025). Kadın Yoksulluğuyla Mücadelede Kadın Kooperatiflerinin Rolü Üzerine Mikro Bir Araştırma: Niğde Örneği. Politik Ekonomik Kuram, 9(1), 55-79. https://doi.org/10.30586/pek.155 5814.
  18. ŞAHANKAYA ADAR, A. D. (2023). Türkiye’de Kadın Kooperatifleri: Mevcut Durum Analizi, Kadın Güçlenmesi Ve İstihdam Yaratma Potansiyeli. Çalışma ve Toplum, 2, 1174–1208 doi:10.54752/ct.1280833.
  19. ŞAHANKAYA, A.A. ve DEDEOĞLU, S. (2023). “Türkiye’de Kadın Kooperatiflerinin Kadınların Güçlenmesine Etkisi”. Fe Dergi 15 (2): 8-49. https://doi.org/10.46655/federgi.1337375.
  20. TİCARET BAKANLIĞI ESNAF, SANATKÂRLAR VE KOOPERATİFÇİLİK GENEL MÜDÜRLÜĞÜ. (2024a). Ticaret Bakanlığı Bülteni Erişim adresi: https://ticaret.gov.tr/yayinlar
  21. TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU. (2025). Türkiye'de İstatistiklerle Kadın 2025. Ankara: TÜİK. Erişim Linki: https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/ist_kadin2025.pdf Erişim tarihi: Ağustos 2025
  22. UGUR-CİNAR, M., KURSAT, C., ONCULER-YAYALAR, E. ve AKYU, S. 2022. “The Political Economy of Women's Cooperatives in Turkey: A Social Reproduction Perspective.”Gender, Work & Organization 31(4): 1268–1289. https://doi.org/10.1111/gwao.12925.