Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightOsmanlı İmparatorluğu'nda Osmanlı köleliği, toplumsal cinsiyet tarihi ve hukuk uygulamaları üzerine yapılan çalışmalara katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Kölelik, savaşlar, akınlar ve ticaret gibi siyasi, sosyal ve ekonomik süreçler neticesinde ortaya çıkan ve bireyin özgürlüğünün sınırlandırılarak başka bir kişinin mülkiyetine tabi kılındığı bir kurumdur. İnsanlık tarihi boyunca farklı medeniyetler, kendi coğrafi koşulları, toplumsal ihtiyaçları ve hukuki gelenekleri çerçevesinde kölelik kurumunu farklı biçimlerde uygulamış ve düzenlemiştir. İslam hukuku ise köleliği bütünüyle ortadan kaldırmamakla birlikte, köle edinme yollarını sınırlandırmış ve kölelerin özgürlüğe kavuşmalarını teşvik eden bir yaklaşım benimsemiştir. Bu doğrultuda azatlık müessesesi, kölelik statüsünün sona erdirilmesini sağlayan başlıca mekanizmalardan biri olarak öne çıkmış ve kölelerin toplumsal hayata özgür bireyler olarak katılmalarına imkân tanımıştır. Osmanlıda kölelik sistemi, son dönem araştırmalarında hukuki düzenlemeler, ekonomik ilişkiler ve toplumsal dinamikler çerçevesinde giderek daha kapsamlı biçimde incelenmektedir. Bu sistem içerisinde cariyeler, kadınlık ve kölelik gibi iki farklı toplumsal kategoriyi aynı anda temsil etmeleri bakımından, Osmanlı sosyal yapısının kesişim noktalarından birini oluşturmaktadır. Bu çalışma, 17. yüzyıl başlarında İstanbul'da kadın kölelerin azat edilmesini, 1613-1620 yılları arasındaki Galata şer’iyye sicillerinden tespit edilen kayıtlar üzerinden incelemektedir. Kayıtlar, doğrudan azat etme (Allah rızası için), şartlı azat etme (tedbir), sözleşmeli azat etme (mukâtebe) ve ümmü’l-veled statüsü yoluyla azat etme gibi azat etme türlerine önem verilerek incelenmektedir. Çalışma hem cariyelerin hem de sahiplerinin sosyal profillerini analizi yoluyla Osmanlı bağlamında kölelikten özgürlüğe geçişin sosyal ve hukuki sonuçlarını araştırmaktadır. Osmanlı İmparatorluğu'nda Osmanlı köleliği, toplumsal cinsiyet tarihi ve hukuk uygulamaları üzerine yapılan çalışmalara katkıda bulunmayı hedeflemektedir.
Abstract
Slavery is an institution that arose as a result of political, social, and economic processes such as wars, raids, and trade, where an individual's freedom was restricted and they were subjected to the ownership of another. Throughout human history, different civilizations have applied and regulated the institution of slavery in different forms within the framework of their geographical conditions, social needs, and legal traditions. Islamic law, while not entirely abolishing slavery, restricted the ways of acquiring slaves and adopted an approach that encouraged the emancipation of slaves. In this context, the institution of emancipation emerged as one of the main mechanisms that ended the status of slavery and allowed slaves to participate in social life as free individuals. Concubines, by simultaneously representing two different social categories—womanhood and slavery—constitute one of the intersection points of the Ottoman social structure. This study examines the emancipation of female slaves in Istanbul in the early 17th century, based on records identified from the Galata Sharia court registers between 1613 and 1620. The records are examined with an emphasis on types of emancipation, such as direct emancipation (for the sake of God), conditional emancipation (tedbir), contractual emancipation (mukâtebe), and emancipation through the status of umm al-walad (mother of a child). The study investigates the social and legal consequences of the transition from slavery to freedom within the Ottoman context by analyzing the social profiles of both the female slaves and their owners. It aims to contribute to studies on Ottoman slavery, gender history, and legal practices in the Ottoman Empire.