Dergiler / Doğu Araştırmaları / 2023 / Cilt: 2 Sayı: 28

FARSÇA ARUZ ÖĞRETİMİNDE USÛL VE ÖRNEKLER

METHODS AND EXAMPLES IN TEACHING PERSIAN ARUZ (PROSODY)

Yakup Şafak(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6940-3893
Sayfa
1–20
Yayın Tarihi
2023-12-26
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalede aruzun kısa tarihçesi, önemi, aruz öğretiminde usûl gibi konular ele alınmış; Fars şiirinde kullanılan başlıca vezinler, örnekleriyle beraber verilmiş, gerekli açıklamalar yapılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Klâsik Fars şiirinde yegâne vezin sistemi olan aruz, müslüman Araplar tarafından bulunmuş; büyük ölçüde Halîl bin Ahmed (ö.175/791) tarafından sisteme bağlanmış ve bazı değişikliklerle oradan Fars edebiyatına geçmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fars aruzu, başta Türk edebiyatı olmak üzere İslâm Medeniyeti dairesindeki diğer edebiyatlarda da benimsenmiş; nice değerli eser, bu vezin sistemiyle kaleme alınmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Makalede aruzun kısa tarihçesi, önemi, aruz öğretiminde usûl gibi konular ele alınmış; Fars şiirinde kullanılan başlıca vezinler, örnekleriyle beraber verilmiş, gerekli açıklamalar yapılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Aruz · Fars Edebiyatı · Vezinler

Özet

Klâsik Fars şiirinde yegâne vezin sistemi olan aruz, müslüman Araplar tarafından bulunmuş; büyük ölçüde Halîl bin Ahmed (ö.175/791) tarafından sisteme bağlanmış ve bazı değişikliklerle oradan Fars edebiyatına geçmiştir. Fars aruzu, başta Türk edebiyatı olmak üzere İslâm Medeniyeti dairesindeki diğer edebiyatlarda da benimsenmiş; nice değerli eser, bu vezin sistemiyle kaleme alınmıştır. Aruz öğretimi için geçmişte birçok kıymetli çalışma yapılmış, pratik için yöntemler geliştirilmiştir. Asırlarca süren bu faaliyetler, bugün önemini kısmen de olsa yitirmiş olmakla birlikte söz konusu milletlerin kültürel miraslarına sahip çıkabilmeleri için onu bir şekilde yaşatmaları kaçınılmazdır. Bu çalışma arzedilen gerekçelerle Fars edebiyatı araştırmacılarına ve öğrencilere yol göstermek amacıyla, güvenilir kaynaklar ışığında, ilmî usûller takip edilerek hazırlanmıştır. Makalede aruzun kısa tarihçesi, önemi, aruz öğretiminde usûl gibi konular ele alınmış; Fars şiirinde kullanılan başlıca vezinler, örnekleriyle beraber verilmiş, gerekli açıklamalar yapılmıştır.

Abstract

In classical Persian poetry, the only prosodic system known as "aruz" was discovered by Muslim Arabs and was primarily systemized by Halil bin Ahmed (d. 175/791) and introduced into Persian literature with some modifications. Persian aruz, was adopted in literatures within the sphere of Islamic civilization, including especially the Turkish literature. Many valuable works have been composed using this prosodic system. In the past, numerous valuable works were dedicated to teaching aruz, and practical methods were developed for its application. Although the significance of these activities has decreased to some extent today, it is inevitable for these nations to somehow preserve this cultural heritage to safeguard it. This work has been prepared in accordance with scientific methods and with reliable sources to guide researchers and students of Persian literature, in light of the reasons presented. The article discusses a brief history of aruz, its significance, and instructional methods for aruz. It also provides information on the primary meters used in Persian poetry along with examples and necessary explanations.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şafak, Y. (2023). FARSÇA ARUZ ÖĞRETİMİNDE USÛL VE ÖRNEKLER. Doğu Araştırmaları, Cilt: 2 Sayı: 28, 1–20. https://ajindex.com/articles/1473877

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Belenkuyu, Bekir, “Aruz Veznine Göre Mısraın Son Hecesi”, New Era International Journal of Interdisciplinary Social Researches, S.16 (2022), s. 61-71.
  2. Çetin, M. Nihad, “Aruz”, TDV İslâm Ansiklopedisi (DİA), İstanbul, 1991, C.III, s. 424-437.
  3. Değirmençay, Veyis, Farsça Aruz ve Kafiye, Atatürk Üniversitesi Ofset.T., Erzurum, 2012.
  4. Hânlerî, Pervîz N., Tahkîk-i intikâdî der arûz-i Fârsî, Tahran, 1327 hş. İlaydın, Hikmet, Türk Edebiyatında Nazım, 4. bs., İstanbul, 1964.
  5. Köprülü, M. Fuad, “Aruz”, İslâm Ansiklopedisi, Milli Eğitim Bakanlığı Yay., İstanbul, 1940, C. I, s. 625-653.
  6. Mehmed Lütfi, Menbau’l-bahreyn ve mecmau’l-arûzeyn, İstanbul 1330. Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, Külliyyât-ı Şems yâ Dîvân-ı Kebîr, I-IX, nşr. Bedîuzzaman Furûzanfer, Emîr-i Kebîr Yayınları, Tahran, 1336-1346 hş.
  7. Nasîrüddîn-i Tûsî, Mi‘yaru’l-eş‘âr, Tahran, 1325 hş.
  8. Öz, Yusuf, Tarih Boyunca Farsça-Türkçe Sözlükler, Türk Dil Kurumu Yay., Ankara, 2010.
  9. Reşîd, Nazariyyât-ı edebiyye, İstanbul, 1328.
  10. Reşîdüddîn-i Vatvât, Muhtasarî der ilm-i arûz, nşr. A.Ateş-A.Tarzî, (Farsça Grameri içinde), İstanbul, 1954, s. 252-263.
  11. Seyfî-i Buhârâyî, Arûz-i Seyfî, nşr. H. Blochmann (The Prosody of The Persians isimli eserin sonunda), Amsterdam, 1970.
  12. Sürûrî, Mustafa b. Şa’bân, Bahrü’l-maârif, haz. Yakup Şafak (Sürûrî’nin Bahrü’l-maârif’i ve Enisü’l-uşşâk ile Mukayesesi, Atatürk Üni. Sosyal Bilimler Enstitüsü, basılmamış doktora tezi), Erzurum 1991.
  13. Şemîsâ, Sîrûs, Arûz ve Kâfiye, 4.bs., İntişârât-i Dânişgâh-i Peyâm-i Nûr, 1383 hş.
  14. Şemsüddîn Muhammed b. Kays er-Râzî el-Mu’cem fî meâyîri eş’âri’l-Acem, nşr. Sîrûs Şemîs, İntişârât-i Firdevs, 1373 hş.
  15. Şafak, Yakup, “Aruzda Taktî Usûlü’ne Dair”, Yedi İklim, S.65 (Ağ.1995), s. 12-13.
  16. Şafak, Yakup, “Fars ve Türk Edebiyatlarındaki Aruz Vezinlerinin Ritmik Yapıları Üzerine Düşünceler”, Yedi İklim, S.70 (Ocak-1996), s. 31-34.
  17. Şafak, Yakup, Aruz Terimleri, Saye Basımevi, Konya, 2003.
  18. Tâhirü’l-Mevlevî, Edebiyat Lügati, nşr. Kemal Edip Kürkçüoğlu, Enderun Kitabevi, İstanbul, 1973.
  19. https://ganjoor.net/amar, 14 Şehrîver 1402 hş. (5.9.2023).
  20. Şafak, Yakup, “Aruzda Taktî Usûlü’ne Dair”, Yedi İklim, S.65 (Ağ.1995), s. 12-13.