KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi / 2026 / Sayı: 7

Tanzimattan Cumhuriyete Edebiyat Ders Kitapları

Course Books on Literature from the Tanzimat to the Republican Era

Celile Eren Argıt(Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Bölümü.)
Sayfa
257–290
Yayın Tarihi
2006-05-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Makalenin sonunda da Türk Edebiyatı ders kitaplarının bibliyografyasını verdik.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Tanzimat ile Cumhuriyet arasındaki dönemde (1839?1923) Türk edebiyatı eğitimi ve öğretiminin nasıl yapıldığını, nasıl geliştiğini edebiyat tarihimize ışık tutması açısından tespit etmek istedik.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu dönemde açılan okullarda okutulan Türk edebiyatı ile ilgili ders kitaplarını önce rüşdiye, idadi-sultânî, yüksek okul seviyelerine göre sınıflandırıp kendi içlerinde kronolojik şekilde düzenledik.
💡
Sonuç & Katkı:Makalenin sonunda da Türk Edebiyatı ders kitaplarının bibliyografyasını verdik.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Edebiyat · Dil · Eğitim

Özet

Tanzimat ile Cumhuriyet arasındaki dönemde (1839?1923) Türk edebiyatı eğitimi ve öğretiminin nasıl yapıldığını, nasıl geliştiğini edebiyat tarihimize ışık tutması açısından tespit etmek istedik. Bu dönemde açılan okullarda okutulan Türk edebiyatı ile ilgili ders kitaplarını önce rüşdiye, idadi-sultânî, yüksek okul seviyelerine göre sınıflandırıp kendi içlerinde kronolojik şekilde düzenledik. Sonra sırasıyla bu okullarda okutulan edebiyat kitaplarının içerikleri hakkında bilgi vermeye çalıştık. Bunu yaparken edebiyat tarihi başlığını taşıyan veya bu konuya değinen kitapları daha ayrıntılı incelemeye çalıştık. Rüşdiye, idadi-sultânî, yüksek okul bölümlerinin sonunda edebiyat öğretiminin genel programını özetledik. Bu çerçevede özellikle edebiyat tarihinin, Türk edebiyatı öğretimindeki gelişimini ele alıp kaynaklarını göstermeye çalıştık. Makalenin sonunda da Türk Edebiyatı ders kitaplarının bibliyografyasını verdik.

Abstract

In this study, we tried to examine the instruction of Turkish literature and its development between the Tanzimat and the Republican eras (1839-1923) in an effort to shed light on our history of literature. First, we classified the course books on Turkish Literature that were instructed in the schools of the period in terms of how they corresponded to the grade levels of rüşdiye, idadi-sultânî and yüksek okul. Then, we periodized them in a chronological order. Afterwards, we tried to give information about the contents in their respective order. In the meantime, we attempted to expand further on those books entitled as or specifically dealing with the history of literature. We also summarized the general curriculum of literature instruction at the end of the sections of rüşdiye, idadi and yüksek okul. In this framework, we tried to deal with the development of the history of literature within the instruction of Turkish literature in addition to pointing at its sources (1839-1923). Consequently, we provided the bibliography of course books of Turkish Literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Argıt, C. E. (2006). Tanzimattan Cumhuriyete Edebiyat Ders Kitapları. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, Sayı: 7, 257–290. https://ajindex.com/articles/145488

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (41)

  1. Abdurrahman Fehmi, Tedrisat-ı Edebiyye (1. kısım), 1302 (1885).
  2. Abdurrahman Süreyya, Mîzanü’l-Belâga, 1303 (1886).
  3. Abdurrahman Süreyya, Sefine-i Belâgat, 1305 (1888).
  4. Abdülhalim Memduh, Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniyye, 1306 (1889).
  5. Ahmet Cevdet Paşa, Belâgat-ı Osmaniyye, 1298 (1881).
  6. Ahmet Hamdi, Belâgat-ı Lisân-ı Osmaniyye, 1293 (1876).
  7. Ali Ekrem, Lisân-ı Edebiyat, 1914.
  8. Ali Ekrem, Nazariyyat-ı Edebiyye Dersleri Nazım ve Nesir, 1331–1334 (1915–1918).
  9. Ali Ekrem, Nazariyyat-ı Edebiyye Dersleri Mesâlik-i Edebiyye, 1917–1918.
  10. Ali Ekrem, Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniyye, 1910.
  11. Ali Nâzima, Muhtıra-i Belâgat, 1308 (1891).
  12. Elhac İbrahim, Edebiyat-ı Osmaniyye, 1305 (1888).
  13. Elhac İbrahim, Şerh-i Belâgat, 1889.
  14. Enver Kemal, Türkçe Edebiyat Dersleri, 1333 (1917).
  15. Faik Reşâd, Tarih-i Edebiyat-ı Osmaniyye, 1913.
  16. İbnü’l-Kâmil Mehmet Abdurrahman, Tertib-i Cedid Belâgat-ı Osmaniyye, 1309 (1892).
  17. İbrahim Necmi, Tarih-i Edebiyat Dersleri, c. I-II, 1338 (1922).
  18. İbrahim Rıfat, Sualli Cevaplı Tâlim-i Edebiyat-ı Osmaniyye, 1312 (1894).
  19. Köprülüzâde Mehmet Fuad ve Şahabettin Süleyman, Malumat-ı Edebiyye, c. I-II, –1331 (1914–1915).
  20. Köprülüzâde Mehmet Fuad ve Şahabettin Süleyman, Yeni Osmanlı Tarih-i Edebiyatı, c. I, 1332 (1916).
  21. Manastırlı Mehmet Rıfat, Külliyât-ı Kavâid, 1886.
  22. Manastırlı Mehmet Rıfat, Mecâmiü’l-Edeb, 1881.
  23. Mehmet Akif, “Kavâid-i Edebiyye”, Dârülfünun Dersleri, 16 Nisan 1329 (1913), c. II, sy. 5.
  24. Mehmet Hayrettin, Tarih-i Edebiyat Dersleri, 1914.
  25. Mehmet Nüzhet, Muğni’l- Küttâb, 1286 (1869).
  26. Menemenlizâde Mehmet Tahir, Osmanlı Edebiyatı, 1314 (1896).
  27. Midhat Cemal, Edebiyat Dersleri, 1326 (1910).
  28. Mihalicî Mustafa Efendi, Zübdetü’l-Beyan, 1297 (1880).
  29. Muhiddin, Yeni Edebiyat, 1330 (1914).
  30. Münif Paşa, İlm-i Belâgat-La Rhétorique, ts. Ömer Ferit Kam, Âsâr-ı Edebiyye Tedkikatı Dersleri, 1331–1332 (1915–1916).
  31. Râşit, Külliyât-ı Kavâid-i Lisân-ı Osmanî, 1899.
  32. Recâîzâde Mahmud Ekrem, Tâlim-i Edebiyat, 1882.
  33. Refet Avni, Süleyman Bahri, Resimli Müntahabat-ı Edebiyye, 1330 (1914).
  34. Reşid, Nazariyyat-ı Edebiyye, c. I-II, 1328 (1912).
  35. Ruscuklu M. Hayri, Belâgat, 1890.
  36. Selim Sâbit, Mi‘yarü’l-Kelâm, 1287 (1870).
  37. Süleyman Fehmi, Edebiyat, 1325 (1909).
  38. Süleyman Hüsnü, Mebâni’l-İnşâ, 1288–1289 (1871–1872).
  39. Şahabettin Süleyman, Sanat-ı Tahrir ve Edebiyat, 1329 (1913).
  40. Şahabettin Süleyman, Tarih-i Edebiyat-ı Osmanî, 1328 (1912).
  41. Tâhirü’l-Mevlevî, Tedrisat-ı Edebiyyeden Nazım ve Eşkâl-i Nazım, 1329 (1913).