Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, seçilmiş aday kümede özellikle gündelik yaşam, tarım, hayvancılık, akrabalık ve maddi kültür alanlarında belirgin ortaklık bulunduğunu göstermektedir . q/k, x/h, ə/e ve y/ğ görünümleri tarihsel ses denkliğinin veya doğrudan temasın kanıtı değil, yazılı biçim karşılıkları olarak değerlendirilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Devrek ağzında kaydedilen söz varlığı ile Azerbaycan Türkçesinin ölçünlü ve bölgesel değişkelerindeki karşılıkları karşılaştırmaktadır. Tığ’ın derlemesinden seçilen ve Azerbaycan sözlüklerinde kaynak ve anlam bilgisi doğrulanan 117 aday birim incelenmiştir. Biçimsel ortaklık göstermeyen bir eşdeğer nicel sınıflandırma dışında tutulmuş; çözümleme 116 birim üzerinden yürütülmüştür. Ek anlamların varlığı tek başına örtüşme düzeyini düşürmemiş; birimler çekirdek anlam, kapsam, gönderge ve kullanım değeri ölçütleriyle yüksek örtüşme (n=72), kısmi örtüşme (n=30) ve anlam ayrışması (n=14) olarak sınıflandırılmıştır. Bulgular, seçilmiş aday kümede özellikle gündelik yaşam, tarım, hayvancılık, akrabalık ve maddi kültür alanlarında belirgin ortaklık bulunduğunu göstermektedir . q/k, x/h, ə/e ve y/ğ görünümleri tarihsel ses denkliğinin veya doğrudan temasın kanıtı değil, yazılı biçim karşılıkları olarak değerlendirilmiştir. Boyunduruk/boyunduruq ve göğ/göy ortak anlam çekirdeğinin farklı çok anlamlılık yapılarında korunabildiğini kalan, y adırgamak/yadırğamaq, don ve təqaüd ise biçim benzerliğine rağmen ayrışma olabileceğini göstermektedir. Oranlar bütün Devrek ağzını değil, karşılaştırılan aday kümesini temsil etmektedir; tarihsel yorumlar bağlamlı örnek, fonetik kayıt ve etimolojik veri gerektirir. Bu yönüyle çalışma, Devrek ağzı ile Azerbaycan Türkçesi arasındaki söz varlığı ilişkisini sadece biçimsel benzerlik üzerinden değil çekirdek anlam, anlam kapsamı, gönderge ve kullanım değeri ölçütlerini birlikte işleterek nicel ve denetlenebilir bir sınıflandırma içinde ortaya koymaktadır. Böylece seçilmiş aday kümede görülen ortaklığın düzeyi ile anlamsal ayrışmanın sınırları aynı veri düzeni içinde gösterilmekte ve Devrek sahasına ilişkin karşılaştırmalı ağız araştırmaları için izlenebilir bir temel sunulmaktadır.
Abstract
This study compares vocabulary recorded in the Devrek dialect with counterparts in standard and regional varieties of Azerbaijani Turkish. It examines 117 candidate items selected from Tığ’s compilation and verified in Azerbaijani dictionaries. One semantic equivalent lacking formal similarity was excluded from quantitative classification; the analysis was therefore conducted on 116 items. Additional senses did not by themselves lower the degree of overlap. Items were classified by core meaning, scope, referent, and usage value as high overlap (n=72), partial overlap (n=30), or semantic divergence (n=14). The selected candidate set shows notable commonality in daily life, agriculture, animal husbandry, kinship, and material culture. Correspondences such as q/k, x/h, ə/e, and y/ğ were treated as written-form correspondences rather than evidence of historical sound correspondences or direct contact. Boyunduruk/boyunduruq and göğ/göy show that a shared semantic core may survive within different polysemous structures, whereas kalan, yadırgamak/yadırğamaq, don, and təqaüd illustrate divergence despite formal similarity. The percentages represent the selected set, not the entire Devrek dialect; historical interpretation requires contextual examples, phonetic records, and etymological evidence. In this respect, the study contributes a traceable comparative framework by classifying the relationship not only through formal resemblance but also through core meaning, semantic scope, referent, and usage value, while quantifying the distribution of overlap and divergence within the selected candidate set.