Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, normatif-pedagojik işlevin 18 (%30,5), ilişkisel-ritüel aracılığın 17 (%28,8), karakter/kimlik konumlandırmanın 10 (%16,9), çatışma ve kolektif hükmün 7 (%11,9), mizah/ironinin ise 7 (%11,9) kayıtla temsil edildiğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Sovyet dönemi Azerbaycan sinemasında atasözlerinin hangi anlatısal ve pragmatik işlevlerle kullanıldığını sistematik biçimde belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın problemi, mevcut çalışmaların atasözlerini çoğunlukla kültürel miras göstergesi olarak betimlemesine karşın film içindeki işlevsel dağılımı karşılaştırmalı verilerle göstermemesidir. Amaçlı örneklem; Ögey Ana, Böyük Dayaq, Yeddi Oğul İstərəm, Alma Almaya Bənzər, Qanlı Zəmi, Bəyin Oğurlanması ve Kişi Sözü filmlerinden oluşmaktadır. Yedi filmde saptanan 59 paremiyolojik kayıt, nitel içerik çözümlemesi ve bağlamsal film okumasıyla incelenmiştir. Çözümleme için söz düzeyi, etkileşim düzeyi ve anlatı düzeyini birleştiren üç aşamalı bir model geliştirilmiş; her kayıt baskın işlevine göre normatif-pedagojik yönlendirme, ilişkisel-ritüel aracılık, karakter/kimlik konumlandırma, çatışma ve kolektif hüküm ya da mizah/ironi kategorilerinden birine kodlanmıştır. Bulgular, normatif-pedagojik işlevin 18 (%30,5), ilişkisel-ritüel aracılığın 17 (%28,8), karakter/kimlik konumlandırmanın 10 (%16,9), çatışma ve kolektif hükmün 7 (%11,9), mizah/ironinin ise 7 (%11,9) kayıtla temsil edildiğini göstermektedir. İşlev profilleri filmlere göre belirgin biçimde değişmektedir: Bəyin Oğurlanması’nda evlilik ritüeli, Kişi Sözü’nde onur ve erkeklik söylemi, Böyük Dayaq’ta ise öğüt ve kolektif yargı öne çıkmaktadır. Sonuçlar, atasözlerinin tek biçimli bir “millî kimlik taşıyıcısı” değil; sahnenin eylemini, karakter ilişkilerini ve anlatının tonunu düzenleyen çok işlevli söylem araçları olduğunu ortaya koymaktadır. Bu yaklaşım, film-folklor ilişkisini karşılaştırılabilir ve denetlenebilir bir analitik çerçevede yeniden değerlendirmektedir.
Abstract
This study systematically examines the narrative and pragmatic functions of proverbs in Soviet-era Azerbaijani cinema. It addresses a gap in prior scholarship, which has generally described proverbs as markers of cultural heritage without demonstrating their functional distribution within film narratives through comparative data. The purposive sample comprises Ögey Ana, Böyük Dayaq, Yeddi Oğul İstərəm, Alma Almaya Bənzər, Qanlı Zəmi, Bəyin Oğurlanması, and Kişi Sözü. Fifty-nine paremiological records identified in these seven films were examined through qualitative content analysis and contextual film reading. A three-stage analytical model combining utterance, interaction, and narrative levels was developed. Each record was assigned to one dominant category: normative-pedagogical guidance, relational-ritual mediation, character/identity positioning, conflict and collective judgment, or humor/irony. Normative-pedagogical guidance accounts for 18 records (30.5%), relational-ritual mediation for 17 (28.8%), character/identity positioning for 10 (16.9%), conflict and collective judgment for 7 (11.9%), and humor/irony for 7 (11.9%). Functional profiles vary substantially across films: marriage ritual dominates Bəyin Oğurlanması, honor and masculinity discourse dominates Kişi Sözü, while advice and collective judgment are prominent in Böyük Dayaq. The findings show that proverbs are not uniform vehicles of national identity; rather, they are multifunctional discourse devices that organize scene action, character relations, and narrative tone. This approach reframes the relationship between film and folklore within a comparable and auditable analytical framework.