Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 2

Kûtü’l Amâre Esiri Bir İngiliz Subayın Anıları ve Anadolu’ya Dair Gözlemleri

Memorıes of A Brıtısh Offıcer Who is A Prisoner of Kûtü’l-Amâre War and Observations of Him About Anatolia

Sayfa
433–472
Yayın Tarihi
2019-07-05
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böylece belirtilen konularda bu zamana kadar yapılan çalışmalar da dikkate alınarak bazı mukayeseli değerlendirmeler yapılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dünya Savaşı’nda, bilhassa Kûtü’l-Amâre Zaferi sonrasında ele geçirilen çok sayıdaki İngiliz askerinin durumları araştırmacıların merak konusu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada bahse konu olan hatırat, İngiliz ordusunda büyük kısmı Hintli askerlerden oluşan ve 7.
💡
Sonuç & Katkı:Böylece belirtilen konularda bu zamana kadar yapılan çalışmalar da dikkate alınarak bazı mukayeseli değerlendirmeler yapılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı Devleti · I. Dünya Savaşı · Kûtü’l-Amâre

Özet

I. Dünya Savaşı’nda, bilhassa Kûtü’l-Amâre Zaferi sonrasında ele geçirilen çok sayıdaki İngiliz askerinin durumları araştırmacıların merak konusu olmuştur. Konu üzerinde yapılan çalışmalarda, arşiv belgelerinin yanı sıra zaman zaman hatıratlardan da yararlanılmıştır. Hatıratlar tarih ilmi açısından güvenilir kaynak addedilmemiş olsalar da bazı bilgilerin teyit edilmesi ve yeni bakış açıları geliştirmek bakımından önem arz etmektedirler. Bu çalışmada bahse konu olan hatırat, İngiliz ordusunda büyük kısmı Hintli askerlerden oluşan ve 7. Hariana Lancers adını taşıyan süvari bölüğü ile Selmanpak Savaşı’nda ve Kûtü’l-Amâre’nin savunmasında General Townshend ile birlikte mücadele vermiş olan İngiliz subayı Yüzbaşı Forbes Adam’a aittir. Bu çalışmada Yüzbaşı Forbes’ın kaleminden yukarıda belirtilen savaşlara dair detaylar aktarılmış, Forbes Adam’ın Irak’tan Anadolu’ya uzanan yolculuğu ve yaklaşık otuz ay kadar kaldığı Çankırı, Kastamonu ve Yozgat’taki esir kamplarında yaşadıkları, İngiliz subay ve askerlerinin bu kamplardan kaçma girişimleri, Osmanlı toplumuna, kültürüne ve Osmanlı subaylarına dair tespit ve tahlilleri ile Anadolu’ya dair gözlemleri yer almıştır. Böylece belirtilen konularda bu zamana kadar yapılan çalışmalar da dikkate alınarak bazı mukayeseli değerlendirmeler yapılmıştır.

Abstract

In World War I, especially in the aftermath of the Kûtü’l-Amâre Victory, the situation of many British soldiers who were captured was the subject of curiosity. In the studies on the subject, in addition to archival documents, memories sometimes were used.Although they are not accepted as reliable sources in terms of history,The memories sometimes were used are important for confirming some information and developing new perspectives. The memoirs the subject of this work, belongs to the British officer Captain Forbes Adam.  Adam fought together General     T ownshend in the defense of the Selmanpak War and Kûtül-Amâre, with the troops, largely composed of Indian soldiers and known as the 7th Hariana Lancers. In this study, the details of the above-mentioned battles will be explained by the captain Forbes, and Forbes Adam's journey from Iraq to Anatolia and his experiences in prison camps in Çankırı, Kastamonu and Yozgat where he stayed for nearly thirty months, and British officers and soldiers’attempts to escape from these camps, their observations and analyzes about the Ottoman society, culture and Ottoman officers and observations on Anatolia took place. Thus, some comparative evaluations were made on the subject by taking into consideration the studies so far.  

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Belge, H., Erbaş, S. (2019). Kûtü’l Amâre Esiri Bir İngiliz Subayın Anıları ve Anadolu’ya Dair Gözlemleri. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 6 Sayı: 2, 433–472. https://ajindex.com/articles/1445101

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Arşiv Kaynakları
  2. Başbakanlık Osmanlı Arşivi (BOA)
  3. Dahiliye, Emniyet-i Umumiye, 5. Şube (DH.EUM.5.ŞB). D:76, G:12.
  4. Dahiliye, Emniyet-i Umumiye, 6. Şube (DH.EUM.6.ŞB). D:20, G:24. D:21, G:18.
  5. Dahiliye, Şifre Kalemi (DH.ŞFR). D:576, G:78. D:584, G:50. D:63, G:147. D:64, G:185. D:71, G:120. D:90, G:132.
  6. Hariciye Nezareti, Siyasi (HR.SYS). D:2203, G:6. D:2223, G:46. D:2226, G:65.
  7. D:2228, G:30. D:2228, G:5. D:2236, G:2.
  8. Gazeteler
  9. FORBES Adam, C. A., “Thirty Months In The Hands Of The Turks”, The Sunday Post, 12 January 1919, 18.
  10. FORBES Adam, C. A., “Thirty Months In The Hands Of The Turks”, The Sunday Post, 19 January 1919, 12.
  11. FORBES Adam, C. A., “Thirty Months In The Hands Of The Turks”, The Sunday Post, 26 January 1919, 13.
  12. FORBES Adam, C. A., “Tewfik Bey The Turkish Profiteer”, The Sunday Post, 2 Fabruary1919, 12.
  13. FORBES Adam, C. A., “The Downfall of Tewfik Bey”, The Sunday Post, 9 Fabruary1919, p.12.
  14. FORBES Adam, C. A., “Brigands Rescue British Officers”, The Sunday Post, 16 Fabruary1919, 12. FORBES Adam, C. A., “Captain Forbes Amazing Advantures”, The Sunday Post, 23 Fabruary1919, 12.
  15. FORBES Adam, C. A., “The Seven Wives Of Sami Bey”, The Sunday Post, 2 March1919, 12.
  16. FORBES Adam, C. A., “Turkish Miser’s Amusing Cantrips”, The Sunday Post, 9 March1919, 12.
  17. FORBES Adam, C. A., “Twenty-six Officers Espace From Turkish Prison”, The Sunday Post, 16 March1919, 12.
  18. Kitap ve Makaleler
  19. AKKOR, M., “I. Dünya Savaşı’nda Anadolu’daki İngiliz Esirleri ve Esir Kampları”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2013.
  20. AKKOR, M., “I. Dünya Savaşı Döneminde Bir İngiliz Esir Gazetesi: Afyonkarahisar”, Social Science Studies, 5, sy. IV, (2017): 435-448.
  21. ARI, K., “Kutü’l-Amâre Kuşatmasında İngiliz Ordusu’nda İaşe Sıkıntısı ve Alınan Önlemler”, Kûtü’l-Amâre Zaferi’nin 100. Yılı Münasebetiyle Nisan 2016’da Mardin’de Düzenlenen, I. Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi Uluslararası Sempozyumu-Bildiri Kitabı (Yay. Haz. Orhan Neçare), Ankara: Sarıyıldız Ofset Yayını, 2016, 321-336. ASLAN, M. Y., “Savaş Hukukunun Temel Prensipleri”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, sy.79 (2008): 235-274.
  22. BAYUR, Y. H., Türk İnkılabı Tarihi, C. III, Ks. 3, Ankara: Türk Tarih Kuru¬mu Yayını, 1983.
  23. DEMİR, E., “Kutü’l-Amâre’de Esir Alınan İngiliz Birlikleri ve Esirlerin Durumları”, Kûtü’l-Amâre Zaferi’nin 100. Yılı Münasebetiyle Nisan 2016’da Mardin’de Düzenlenen, I. Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi Uluslararası Sempozyumu-Bildiri Kitabı (Yay. Haz. Orhan Neçare), Ankara: Sarıyıldız Ofset Yayını, 2016, 127-153.
  24. ERDEM, U., “Birinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’deki İngiliz Esirler: İki Esir Kampı (Afyon ve Gediz) ve İki Esir Gazetesi (Afyonkarahisar ve Gediz Gazeteleri)”, Journal Of Social And Humanities Sciences Research, 4, sy.14 (2017): 1696-1709. KAŞIYUĞUN, A., “I. Dünya Savaşı’nda Esirler Meselesi Üzerine Bazı Değerlendirmeler”, Journal of History and Future, 4, sy.1 (2018): 74-98.
  25. KÜÇÜKVATAN, M., “İngiliz Basınında Osmanlının Kutü’l- Amare Zaferi,” Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi-Journal Of Modern Turkish History Studies, XIII, sy.26 (2013): 55-85.
  26. METİN, B., “Türk Basınına Göre Birinci Dünya Savaşı’nda Kutü’l-Amâre Zaferi”, Kûtü’l-Amâre Zaferi’nin 100. Yılı Münasebetiyle Nisan 2016’da Mardin’de Düzenlenen, I. Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi Uluslararası Sempozyumu-Bildiri Kitabı (Yay. Haz. Orhan Neçare), Ankara: Sarıyıldız Ofset Yayını, 2016, 97-126.
  27. SAKA, A., “Irak Cephesinde Türk-İngiliz Mücadelesi ve Kutü’l-Amare’den Aksaray’a İngiliz Esirleri”, The Journal of Academic Social Science, 4, sy.35 (2016): 688-697.
  28. ŞAHİN, H., “Bir İngiliz-Türk Savaşında Hintli Askerler: Kût’ül-Amâre’de Sosyal Bir Dram”, Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, IV, sy. XIII, (2017): 1-23.
  29. ŞAHİN, K. F., “İngiliz Arşiv Belgelerine Göre I. Dünya Savaşı Yıllarında Afyonkarahisar Üsera Garnizonu’ndaki İngiliz Esirler”, Atatürk Ü., Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, sy. 56 (2016): 1255-1307.
  30. ÖZÇELİK, M., “Birinci Dünya Savaşı’nda Türkiye’deki Yabancı Esirler”, Yayınlanmamış Doktora Tezi Gazi Üniversitesi, 2010.
  31. ÖZEL A., “Esir”, İslâm Ansiklopedisi, 382-389, Ankara: Türk Diyanet Vakfı Yayını, 1995.
  32. TOWNSHEND, V. F. C., Mezopotamya Seferim: Kurna, Kutü’l-Amare ve Selmanıpak Muharebeleri (Çev. Gürol Koca), İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayını, 2012.
  33. TÜRKMEN, Z., “Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi ve 101. Yılında Kutü’l-Amare Zaferi”, Türk Dünyası Araştırmaları, 116, sy. 228 (2017): 63-98.
  34. UCA, A., “1915 Yılında Yayımlanan Bir Üsera Talimatnamesi ve Düşündürdükleri”, Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Dergisi, sy.3 (2003): 169-184. ÜZEN, İ., “Türklerin Kut’ül-Amare Kuşatması Sırasında İngiliz Ordusunda Bulunan Hintli Askerlerin Tutumu (Aralık 1915 - Nisan 1916)”, Akademik Bakış, 2, sy. 3 (2008): 81-102.
  35. ÜZEN, İ., ve ÖZCAN Ş. M., “Bir Kut’ül- Amare Esirinin (Binbaşı E.W.C. Sandes) Yozgat Günleri (1916-1917)”, Uluslararası Bozok Sempozyumu (5-7 Mayıs 2016), 2016, 2: 132-144.