Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 7 Sayı: 1

Trabzon Fırka Kumandanı Ferik Hamdi Paşa Cinayeti: Cinayet mi Suikast mı?

Trabzon Division Commander Ferik Hamdi Pasha Murder: Murder or Assassination?

Türkmen Töreli(Dokuz Eylül Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Tarih Bölümü)0000-0002-7486-523X
Sayfa
820–839
Yayın Tarihi
2020-03-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Eğer İttihatçıların bu iddiaları doğru ise olay basit bir cinayet değil, İttihatçıların ilk suikastı olacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:15 Mart 1907 tarihinde Trabzon Fırka kumandanı Ferik Hamdi Paşa cuma namazı çıkışında mülazım-ı evvel Naci tarafından öldürülmüş ve bu olayın sıradan bir cinayet mi yoksa suikast mı olduğu günümüze kadar tam olarak anlaşılamamıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Meşrutiyetin ilanından sonra İttihatçılar Mülazım-ı evvel Naci’ye sahip çıkmış onun İttihat ve Terakki Cemiyetinin Trabzon 7 numaralı üyesi olduğunu iddia etmiş ve cinayeti de II.
💡
Sonuç & Katkı:Eğer İttihatçıların bu iddiaları doğru ise olay basit bir cinayet değil, İttihatçıların ilk suikastı olacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Trabzon Fırka Kumandanı Ferik Hamdi Paşa · Mülazım-ı evvel Naci · İttihat ve Terakki Cemiyeti

Özet

15 Mart 1907 tarihinde Trabzon Fırka kumandanı Ferik Hamdi Paşa cuma namazı çıkışında mülazım-ı evvel Naci tarafından öldürülmüş ve bu olayın sıradan bir cinayet mi yoksa suikast mı olduğu günümüze kadar tam olarak anlaşılamamıştır. Katil Naci’nin ifadelerinde veya olay ile ilgili diğer belgelerde ittihatçı olduğuna dair bir emare yokken cinayetin akabinde özellikle de II. Meşrutiyetin ilanından sonra İttihatçılar Mülazım-ı evvel Naci’ye sahip çıkmış onun İttihat ve Terakki Cemiyetinin Trabzon 7 numaralı üyesi olduğunu iddia etmiş ve cinayeti de II. Abdülhamid’e yakın olması ve onun emirlerini zalimane şekilde yerine getirmesinden dolayı Ferik Hamdi Paşa’yı öldürdüklerini ileri sürmüşlerdir. Mahkemede verdiği ifadelerde ittihatçılığı ile ilgi bir şey söylemeyen Naci, İttihatçılara göre kahraman olmuş ve II. Meşrutiyetten sonra geride kalan aile fertlerine maaş bağlanması sağlanmıştır. Eğer İttihatçıların bu iddiaları doğru ise olay basit bir cinayet değil, İttihatçıların ilk suikastı olacaktır.

Abstract

On March 15, 1907, Trabzon Division commander Ferik Hamdi Pasha was killed by Lieutenant Naci at the exit of Friday prayer. Until today, it was not fully understood whether this incident was an ordinary murder or assassination. Neither in the testimonies of killer Naci nor the other related documents, there was no sign of his being a unionist. However, following the murder, especially after the announcement of the Second Constitutional Era, Unionists defended lieutenant Naci by claiming that he was a member (Trabzon number 7) of the Committee of Union and Progress and asserted that they killed Ferik Hamdi Pasha because he was close to Sultan Abdul Hamid II and carried out his orders in a cruel manner. Naci, who said nothing about being a unionist in his court testimonies, became a hero of the Unionists. After the Second Constitutional Era, a salary was provided to his remaining family members. If these allegations of the Unionists are correct, it will not be a simple murder, but the first assassination of the Unionists.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Töreli, T. (2020). Trabzon Fırka Kumandanı Ferik Hamdi Paşa Cinayeti: Cinayet mi Suikast mı?. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 1, 820–839. https://ajindex.com/articles/1445015

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (4)

  1. I-Başbakanlık Osmanlı Arşivi Belgeleri (BOA) BOA, BEO, 3451/258814. BOA, BEO, 3013/225925. BOA, DH. ŞFR; 377/18. BOA, İ.AZN. 72/4. BOA. İ.HUS. 154/99. BOA, Y. PRK. ASK., 229/102. BOA, 10 Numaralı Kısas Defteri. II. Kitaplar, Makaleler ve Tezler AKSIN, A., “31 Mart Yargılamaları üzerine Yeni Belgeler”, Sultan V. Mehmed ve Dönemi Sempozyumu Bildirileri, c.2, İstanbul: 2018.
  2. CEMİL, A., Bahaeddin Şakir Bey’in Bıraktığı Vesikalara Göre İttihat ve Terakki, yay. haz. Erdal Aydoğan-İsmail Eyyüpoğlu, İstanbul: Alternatif, 2004.
  3. ÜSTÜN, M., “Ferik Hamdi Paşa ve Yaveri”, Akçaabat Gazetesi, 15 Mayıs 1947.
  4. AKBAL, İ., “1919-1923 Yılları Arasında Muhalif Kimliğiyle Trabzon”, Yayınlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi, 2004. https://twitter.com/OttomanArchive/status/1232769345857761286/photo/1(18.03.2020).