Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, Allahsız dergisinin dinî inancı gericilikle özdeşleştirirken bilimi, ilerlemeyi ve Sovyet ideolojisini yücelten sistematik bir söylem inşa ettiğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Sovyetler Birliği döneminde yayımlanan Allahsız dergisini inceleyerek ateizm propagandasının kapsamını, yöntemlerini ve ideolojik yönelimlerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Sovyet ideolojisinin temel unsurlarından biri olan bilimsel ateizm, 1920’li yıllardan itibaren yalnızca felsefi bir yaklaşım olarak kalmamış, aynı zamanda devletin resmî politikası hâline gelmiştir. Bu süreçte basın, din karşıtı düşüncelerin yaygınlaştırılmasında en etkili araçlardan biri olarak işlev görmüştür. Allahsız dergisi, Mübariz Allahsızlar İttifakı’nın yayın organı olarak hem ideolojik hem de kurumsal bir rol üstlenmiştir. Çalışmada öncelikle propaganda kavramının tarihsel gelişimi ve basının bu süreçteki işlevi kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Ardından dergide yer alan yazılar, karikatürler, afişler ve diğer görsel materyaller içerik analizi yöntemiyle incelenmiş; tematik kodlama yaklaşımıyla sınıflandırılmış ve SPSS programı aracılığıyla nicel olarak değerlendirilmiştir. Bulgular, Allahsız dergisinin dinî inancı gericilikle özdeşleştirirken bilimi, ilerlemeyi ve Sovyet ideolojisini yücelten sistematik bir söylem inşa ettiğini göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, totaliter rejimlerde medya, ideoloji ve din karşıtı propagandanın nasıl kurumsallaştığını ve toplumsal dönüşüm aracı olarak nasıl kullanıldığını tarihsel bağlam içinde açıklamaktadır.
Abstract
This study aims to reveal the scope, methods, and ideological orientations of atheist propaganda by examining the Allahsız magazine published during the Soviet Union period. Scientific atheism, which was one of the fundamental elements of Soviet ideology, did not remain merely a philosophical approach from the 1920s onward, but also became an official policy of the state. In this process, the press functioned as one of the most effective tools in disseminating anti-religious ideas. The Allahsız magazine assumed both an ideological and institutional role as the publication organ of the League of Militant Atheists. In the study, first, the historical development of the concept of propaganda and the function of the press in this process were discussed within a theoretical framework. Subsequently, the articles, cartoons, posters, and other visual materials included in the magazine were examined through the method of content analysis; they were classified by means of a thematic coding approach and evaluated quantitatively through the SPSS program. The findings show that the Allahsız magazine constructed a systematic discourse that exalted science, progress, and Soviet ideology while identifying religious belief with backwardness. As a result, the study explains, within its historical context, how media, ideology, and anti-religious propaganda became institutionalized in totalitarian regimes and how they were used as instruments of social transformation.