Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Azerbaycan Muğam İcrasında Form ve İçeriğin Pan-Doğu Birliği

The Pan-Eastern Unity of Form and Content in Azerbaijani Mugham Performance

Fahreddin Bahşaliyev(Azerbaijan National Conservatory)0009-0001-3160-1963
Sayfa
1–10
Yayın Tarihi
2026-05-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Böyle bir yaklaşımın, çağdaş icra pratiğinin daha bilinçli ve içsel olarak tutarlı bir zemine oturmasına da katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Yakın ve Orta Doğu’nun ortak kültürel ifade biçimlerinden biri olan muğam–makam sanatının felsefi ve sanatsal boyutlarını ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çerçevede çalışma, Azerbaycan muğamlarının anlamsal ve kavramsal derinliğinin daha incelikli ve yöntemsel olarak temellendirilmiş bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Böyle bir yaklaşımın, çağdaş icra pratiğinin daha bilinçli ve içsel olarak tutarlı bir zemine oturmasına da katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Eastern mughams · Azerbaijani mugham · Sufi philosophy

Özet

Bu çalışma, Yakın ve Orta Doğu’nun ortak kültürel ifade biçimlerinden biri olan muğam–makam sanatının felsefi ve sanatsal boyutlarını ele almaktadır. Azerbaycan muğamlarının, bu geniş geleneğin ayrılmaz bir parçası olarak form ile içerik arasındaki güçlü uyum temelinde şekillendiği ileri sürülmektedir. Aradan geçen yüzyıllara rağmen muğam, sanatsal canlılığını korumuş ve yaşayan bir gelenek olarak varlığını sürdürmüştür. Bununla birlikte, diğer post-Sovyet toplumlarda gözlemlenen dönüşümlere paralel biçimde, Azerbaycan’da muğamın felsefi boyutu—özellikle ezoterik bilgiyle ilişkisi ve sakral niteliği—zamanla önceki belirleyici konumunu kısmen yitirmiştir. Müzikal yapının doğrusal olmayan örgütlenişi ile şiirsel metnin düşünsel ve ideolojik bir ifade aracı olarak üstlendiği rol, bu nedenle yeniden ve daha dikkatli biçimde ele alınmayı gerektirmektedir. Bu çerçevede çalışma, Azerbaycan muğamlarının anlamsal ve kavramsal derinliğinin daha incelikli ve yöntemsel olarak temellendirilmiş bir yaklaşımla değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Böyle bir yaklaşımın, çağdaş icra pratiğinin daha bilinçli ve içsel olarak tutarlı bir zemine oturmasına da katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Abstract

This study examines the philosophical and artistic dimensions of mugham–maqam art as one of the shared cultural expressions of the Near and Middle East. It argues that Azerbaijani mughams, as an integral part of this broader tradition, are shaped by a fundamental coherence between form and content. Despite the passage of centuries, mugham has maintained its artistic vitality and continues to be transmitted as a living tradition. At the same time, in parallel with developments observed in other post-Soviet contexts, the philosophical dimension of mugham in Azerbaijan—particularly its association with esoteric knowledge and its sacral character—has gradually lost its former centrality. The non-linear organization of musical material and the role of poetic text as a vehicle of philosophical and ideological expression therefore call for renewed scholarly attention. In this context, the article suggests that future research should aim at a more nuanced and methodologically grounded understanding of the semantic and conceptual depth of Azerbaijani mughams. Such an approach would also contribute to a more informed and internally coherent contemporary performance practice.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bahşaliyev, F. (2026). Azerbaycan Muğam İcrasında Form ve İçeriğin Pan-Doğu Birliği. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 2, 1–10. https://ajindex.com/articles/1443524

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (3)

  1. Babayeva-Rashidova, A. E. (2017). The “Als-Far” philosophical model in medieval music treatises. In Music traditions in a globalizing world: Materials of the 1st international scientific-practical conference (pp. 14–17). Ecoprint.
  2. Nəcəfzadə, A. İ., & Məmmədəliyev, Y. M. (2017). Muğam: Ali musiqi məktəbləri üçün dərs vəsaiti. Ecoprint.
  3. Taghisoy, K. G. (2018). Azerbaijani artistic culture in the context of common cultural values of Turkic peoples. In Problems of researching the musical culture of Turkic peoples: Materials of the 17th international scientific-practical conference (pp. 126–129). ADMIU Publishing House.