KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Belge Biliminin Nesnesi Olarak Arşiv Çalışmaları

Archival Work as the Object of Documentology

Alemdar Bayramov(BAKU STATE UNIVERSITY)0000-0002-6599-5788
Irada Bayramova(BDU)0000-0001-7007-3318
Sayfa
1–17
Yayın Tarihi
2026-03-27
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, arşiv çalışmalarının yalnızca belge koruma işleviyle sınırlı kalmayıp; bilimsel araştırma, hukuki süreçler ve kamu yönetimine aktif katkı sağlayan çok boyutlu bir sisteme dönüştüğünü göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Arşiv çalışmaları, belge biliminin temel alanlarından birini oluşturarak tarihsel, hukuki, toplumsal, ekonomik ve kültürel bağlamlarda bilimsel araştırmayı destekleyen bütünleşik bir bilgi sistemi işlevi görmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çerçevede belgelerin hukuki ve etik statüsü değerlendirilmekte; özgünlük, hukuki geçerlilik, veri gizliliği ve kurumsal sorumluluk gibi temel sorun alanları öne çıkarılmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, arşiv çalışmalarının yalnızca belge koruma işleviyle sınırlı kalmayıp; bilimsel araştırma, hukuki süreçler ve kamu yönetimine aktif katkı sağlayan çok boyutlu bir sisteme dönüştüğünü göstermektedir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anahtar Kelimeler: Arşiv çalışmaları · belge bilimi · elektronik arşivler

Özet

Arşiv çalışmaları, belge biliminin temel alanlarından birini oluşturarak tarihsel, hukuki, toplumsal, ekonomik ve kültürel bağlamlarda bilimsel araştırmayı destekleyen bütünleşik bir bilgi sistemi işlevi görmektedir. Bu çalışma, arşiv çalışmalarının tarihsel gelişimini, hukuki ve örgütsel yapısını ve çağdaş teknolojik koşullar altında geçirdiği dönüşümü sistematik bir yaklaşımla incelemektedir. Araştırma, hem fiziksel hem de elektronik arşiv sistemlerini ele almakta; özellikle elektronik arşivlerin uygulanması, üstveri (metadata) altyapıları ve gelişmiş analitik teknolojiler gibi dijital dönüşüm süreçlerine odaklanmaktadır. Bu çerçevede belgelerin hukuki ve etik statüsü değerlendirilmekte; özgünlük, hukuki geçerlilik, veri gizliliği ve kurumsal sorumluluk gibi temel sorun alanları öne çıkarılmaktadır. Çalışmada ayrıca, geleneksel arşiv uygulamaları ile modern dijital çözümler arasındaki etkileşim bağlamında Azerbaycan arşiv sistemi özel olarak ele alınmaktadır. Ulusal arşiv yapılarının uluslararası standartlarla uyumu incelenmekte ve bu gelişmeler karşılaştırmalı bir perspektif içerisinde değerlendirilmektedir. Elde edilen bulgular, arşiv çalışmalarının yalnızca belge koruma işleviyle sınırlı kalmayıp; bilimsel araştırma, hukuki süreçler ve kamu yönetimine aktif katkı sağlayan çok boyutlu bir sisteme dönüştüğünü göstermektedir. Dijital teknolojilerin entegrasyonu, uluslararası iş birliği ve düzenleyici uyum süreçleri, arşiv sistemlerinin etkinliğini ve stratejik önemini önemli ölçüde artırmaktadır.

Abstract

Archival work constitutes a core domain within document science, functioning as an integrated information system that supports scholarly research across historical, legal, social, economic, and cultural contexts. This study provides a systematic analysis of the evolution of archival work, focusing on its historical development, legal and organizational structures, and its transformation under contemporary technological conditions. The research examines both physical and electronic archival systems, with particular emphasis on digital transformation processes, including the implementation of electronic archives, metadata infrastructures, and advanced analytical technologies. Within this framework, the legal and ethical status of documents is evaluated, highlighting key issues such as authenticity, legal validity, data confidentiality, and institutional accountability. Special attention is given to the Azerbaijani archival system, where the interaction between traditional archival practices and modern digital solutions is analyzed. The study also considers the alignment of national archival structures with international standards and situates these developments within a broader comparative context. The findings indicate that archival work has evolved beyond traditional preservation functions into a multidimensional system that contributes to scientific research, legal processes, and public administration. The integration of digital technologies, international cooperation, and regulatory harmonization significantly enhances the effectiveness and strategic relevance of archival systems.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bayramov, A., Bayramova, I. (2026). Belge Biliminin Nesnesi Olarak Arşiv Çalışmaları. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, Cilt: 13 Sayı: 2, 1–17. https://ajindex.com/articles/1443477

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (46)

  1. Aliyeva, G., Ismayilov, N., & Mahammadli, D. (2025a). The publication of Jack London’s works (1876–1916): Issues of history, literary form, and technical design. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(4), 960–974.
  2. Aliyeva, S. A., & Kazimi, P. F. O. (2022). Scientometric analysis of the academic activities of the Azerbaijan State University of Culture and Arts in 2021–2023. Technium Social Sciences Journal, 35, 224.
  3. Alizadeh, H., & Mahammadli, D. (2025). Problems of promoting multiculturalism ideas in libraries: Traditions, contemporary trends, perspectives. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(3), 808–823.
  4. Askerova, S. V., & Mammadov, E. E. (2025). Children in Azerbaijan at the beginning of the third millennium: Social analysis based on demographic and cultural indicators. Pakistan Journal of Life and Social Sciences, 23(1), 8304–8313.
  5. Bayramov, A. G. O., & Hasanova, A. V. K. (2022). Individual and non-differentiated library-information service to civil servants. Technium Social Sciences Journal, 37, 793.
  6. Bayramova, I. (2024). Konstytutsiino-pravovi osnovy arkhivnoi spravy v Azerbaijani. Naukovo-teoretychnyi almanakh Hrani, 27(2), 64–69. (in Ukrainian).
  7. Bayramova, I. (2025). Scientometric analysis of research in document management. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(2), 254–275.
  8. Bayramzadeh, S. Z. O., & Kazimi, P. F. O. (2020). Ethnogenesis of minor peoples or the search for eternal history (source study of the problem). American Scientific Journal, 42(2), 4–10.
  9. Bilovus, H., Mudrokha, V., Pavliuk, K., & Kazimi, P. (2020). Project and innovation activity of libraries. In ITPM Proceedings (pp. 58–70).
  10. Heydar, M. D. (2023). Library and information infrastructure of the regions of the Azerbaijan Republic: Development and modernization. Technium Social Sciences Journal, 39, 782.
  11. Ismayilov, K., Ismayilov, N., & Mammadova, V. (2019). Library information services in academic libraries of Azerbaijan: A comparative study. Library Management, 40(6–7), 461–477.
  12. Ismayilov, N. I. (2015). Razvitie azerbaidzhanskoi bibliografii v kontse XIX – nachale XX veka. Bibliotekovedenie, 4, 88–91. (in Russian).
  13. Ismayilov, N. I. (2022). Library resources: Allocation and usage problems (comparative analysis). Naukovo-teoretychnyi almanakh Hrani, 26(1), 38–43.
  14. Ismayilov, N., & Aliyeva, G. (2023a). Creation and formation of document flow in library-bibliography. Naukovo-teoretychnyi almanakh Hrani, 26(3), 165–170.
  15. Ismayilov, N., & Khalafova, S. (2022c). Library sites providing information to users. Naukovo-teoretychnyi almanakh Hrani, 25(2), 22–28.
  16. Ismayilov, N., & Khalafova, S. (2023b). Typology of document-information resources in the field of economy. Universidad y Sociedad, 15(6), 224–232.
  17. Ismayilov, N., & Khudiyeva, V. (2023c). Conducting training and research, problem solving, and creative thinking. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 10(2), 643–649.
  18. Ismayilov, N., & Sadigova, S. (2022d). Synergetic foundations of modern bibliography methodology. Naukovo-teoretychnyi almanakh Hrani, 26(5), 45–51.
  19. Kazimi, P. F. (2017). Sosyal ve kültürel ortamın oluşmasında kitap ve kütüphanelerin rolü. Türk Kütüphaneciliği, 31(2), 245–250.
  20. Kazimi, P. F. (2018). Information engineering. Mütərcim.
  21. Kazimi, P. F. (2021a). Problems of information search in the global information network and the quality of information. Saudi Journal of Humanities and Social Sciences, 6(8), 272–276.
  22. Kazimi, P. F. (2021b). Global information network and conflicts of interest. In IEEE CSIT Conference Proceedings (pp. 453–456).
  23. Kazimi, P. F., & Agamirzaev, O. (2021c). Social functions of modern library-information institutions. Technium Social Sciences Journal, 26, 883.
  24. Kazimi, P. F., & Aliyeva, A. (2019). Evaluation criteria of censorship and limitation in library and information activity. Historical Sciences, 17, 65–72.
  25. Kazimi, P. F., & Gurbanov, A. I. (2022). Today’s factors of user satisfaction with library services and their quality. Scientific and Technical Libraries, 2, 109–122.
  26. Kazimi, P. F., Oqlu, I. I. A., & Qizi, Y. G. Y. (2022). Philosophical view on information theory: The path from the divine to the digital world. Technium Social Sciences Journal, 32, 724.
  27. Khalafova, S., & Ismailov, N. (2024a). Natsionalnaya bibliografiya v kriptograficheskoi informatsionnoi sisteme. Zhurnal estestvennykh teoreticheskikh issledovanii, 27(4), 32–36. (in Russian).
  28. Khalafova, S., & Ismayilov, N. (2024b). Information provision of tourism and economy in Azerbaijan and its bibliometric analysis. GeoJournal of Tourism and Geosites, 56(4), 1809–1815.
  29. Khalafova, S., Mahammadli, D., & Manafova, U. (2025). Theoretical, practical, and methodological aspects of cataloguing literature at the National Library of Azerbaijan named after Mirza Fatali Akhundov. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(5), 871–891.
  30. Kunanets, N., Dobrovolska, V., Filippova, N., Parviz, K., Lypak, H., Duda, O., & Dubrovina, L. (2020). Designing the repository of documentary cultural heritage. In Computer Science and Information Technologies Conference (pp. 1034–1044). Springer.
  31. Mahammadi, D. H. (2024). Issues of informatization of library infrastructure. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(1), 611–619.
  32. Mahammadli, D. (2024). Functions and classification of library websites. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(6), 4708–4717.
  33. Muhammedli, D. G. (2025a). Istoriya publichnykh kommunikatsii: instituty, personalii, praktiki. In Proceedings of the Conference “Istoriya publichnykh kommunikatsii: instituty, personalii, praktiki” (pp. 46–49).
  34. Muhammedli, D. G. (2025b). Funktsional’naya bibliotechnaya deyatel’nost’ v usloviyakh pandemii koronavirusa: istoriko-bibliometricheskii analiz v kontekste zarubezh’ya i Azerbaydzhana. In Proceedings of the Conference “Sovremennye tendentsii razvitiya fundamental’nykh i prikladnykh nauk” (pp. 238–244).
  35. Mahammadli, D. (2022a). The state of promotion of literature on national statehood, national ideology and patriotism in the regional library network of the Republic of Azerbaijan in modern conditions (on the example of Sheki-Zagatala economic region). Librarianship and Bibliography: Scientific-Theoretical, Methodical and Experimental Journal, 1(50), 60–68.
  36. Mahammadli, D. (2022b). Local history funds in the library-information system of Sheki-Zagatala economic region of the Republic of Azerbaijan. Library Science and Bibliography: Scientific-Theoretical, Methodical and Experimental Journal, 2(51), 40–47.
  37. Mammadov, E. E. (2013). The role of the periodical fund of the National Library named after M. F. Akhundov. International Journal of Information Science and Management, 11(1), 95–104.
  38. Mammadov, E. E. (2022). The National Library of Azerbaijan: Functioning during COVID. International Leads, 37(2), 10–17.
  39. Mammadov, E., & Mahammadli, D. (2025a). Modern problems of library and information resources management. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(3), 996–1007.
  40. Mammadov, E., Mahammadli, D., & Karimov, E. (2025b). Book culture in Southeast Asian countries: Some issues of historical development and contemporary situation. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(5), 13–36.
  41. Mehraliyeva, N., & Mahammadli, D. (2025). Museum activities and the book: The experience of Azerbaijan and the world. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 12(5), 226–239.
  42. Nadir, I., & Sevda, K. (2022). General characteristics of local lore documental network resources of the libraries of Azerbaijan. Technium Social Sciences Journal, 33, 628.
  43. Qambar, A. B., Ilyas, K. A., & Vaqif, A. H. (2025). Intellectual property rights and ecological sustainability problem in Azerbaijan. In Contribution of Culture to Ecological Sustainability (CCES 2024) (pp. 196–215). Atlantis Press.
  44. Qurbanov, A., Kazimi, P., & Quliyev, O. (2020). Information technologies in libraries.
  45. Rashad, G., & Parviz, K. (2023). University libraries as centers for scientific communications.
  46. Tofiq, R. Z., Oqlu, M. M. A., & Kazimi, P. F. O. (2022). Some questions of the application of library management. Technium Social Sciences Journal, 37, 774.