Dergiler / Akademik Sanat / 2026 / Sayı: 27

DENEYSEL EKOLOJİK BASKI ÇALIŞMALARI

An Experimental Eco-Printing Studies

Reva Dağdelen(Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi)0009-0006-7624-0133
Sema Tağı(Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Sanat ve Tasarım Fakültesi)0000-0002-2845-8262
Sayfa
21–40
Yayın Tarihi
2026-04-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Farklı ekolojik baskı yöntemleriyle elde edilen baskılar kullanılan bitki, mordan, baskı yapılan yüzey ve farklı uygulama şekillerine bağlı olarak değişiklikler göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanlar son yıllarda doğal boyalara yönelmiş ve tekstil ürünlerini bitkisel, hayvansal ve madensel boyar maddelerle renklendirmeye başlamışlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Farklı ekolojik baskı yöntemleriyle elde edilen baskılar kullanılan bitki, mordan, baskı yapılan yüzey ve farklı uygulama şekillerine bağlı olarak değişiklikler göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu şekilde ön hazırlanmış yapraklarla baskı yapılabilmesi, uygulama sırasında bekleme süresini ortadan kaldıracak, çeşitli eğitim kurumlarında ekolojik baskı yapılan derslerde bekleme süresi ile ilgili sıkıntıyı ortadan kaldıracak, kullanıma hazır baskı malzemeleri uygulamayı kolaylaştıracaktır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tekstil · ekolojik baskı · mordanlama

Özet

İnsanlar son yıllarda doğal boyalara yönelmiş ve tekstil ürünlerini bitkisel, hayvansal ve madensel boyar maddelerle renklendirmeye başlamışlardır. Günümüzde tekstil ürünlerini doğal boyalarla renklendirmek ve bitkileri kullanarak “eco-printing” adı verilen tekstil yüzeylerini desenlendirme işlemi uygulamaları yaygınlaşmıştır. Farklı ekolojik baskı yöntemleriyle elde edilen baskılar kullanılan bitki, mordan, baskı yapılan yüzey ve farklı uygulama şekillerine bağlı olarak değişiklikler göstermektedir. Bu konuda yapılan çalışmalar incelendiğinde; belirli bölgelerde yetişen farklı bitkilerle; farklı uygulama yöntemleri ile, farklı mordanlar ile, bitkilerin taze, dondurulmuş ve kurutulmuş halleriyle yapılmış ekolojik baskı çalışmaları bulunmaktadır. Bu araştırmada ise bitkilerin önceden mordanlanarak, baskıya hazır halde bekletilmesine yönelik deneysel bir çalışma yapılmıştır. Bitkilerin sirke ve demir çözeltisi ile mordanlandıktan sonra kurutulup, bir ay bekletilmesi ve baskı yapılacağı zaman da sirkeli su ile tekrar ıslatılarak, beklemeden kısa sürede kullanıma hazır hale getirilerek ekolojik baskı denemelerinin yapılması, baskı sonuçlarının görsel olarak değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Denemeler % 100 pamuk dokuma yüzeylere gül petal yaprakları (Rosa L. spp.), incir yaprağı (Ficus carica L.), gül yaprağı (Rosa L. spp.), meşe yaprağı (Quercus infectoria) ile yapılmış ve baskı sonuçları subjektif olarak değerlendirilmiştir. Bu şekilde ön hazırlanmış yapraklarla baskı yapılabilmesi, uygulama sırasında bekleme süresini ortadan kaldıracak, çeşitli eğitim kurumlarında ekolojik baskı yapılan derslerde bekleme süresi ile ilgili sıkıntıyı ortadan kaldıracak, kullanıma hazır baskı malzemeleri uygulamayı kolaylaştıracaktır.

Abstract

In recent years, people have turned to natural dyes and started coloring textile products using plant-based, animal-based, and mineral dyeing substances. Nowadays, the practice of dyeing textile products with natural dyes and applying a process called "eco printing" to pattern textile surfaces using plants has become widespread. The prints obtained through various ecological printing methods vary depending on the plants used, mordants, the printed surface, and different application techniques. When examining studies conducted in this area; there are ecological printing works done with different plants grown in specific regions; utilizing various application methods with different mordants; and employing fresh, frozen, and dried forms of the plants. In this research, an experimental study was conducted regarding pre-mordanting the plants so that they could be prepared for printing. The aim was to dry the plants after mordanting them with vinegar and iron solution for one month and then re-wet them with vinegar water at the time of printing to make them ready for use without delay in short order for eco-printing trials while visually evaluating the print results. Tests were carried out on 100% cotton woven surfaces using rose petal leaves (Rosa L. spp.), fig leaves (Ficus carica L.), rose leaves (Rosa L. spp.), and oak leaves (Quercus infectoria), and print results were subjectively evaluated. Being able to print with these pre-prepared leaves will eliminate waiting times during application processes and resolve issues related to waiting periods in courses where ecological printing is taught at various educational institutions by providing ready-to-use printing materials that facilitate implementation.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Dağdelen, R., Tağı, S. (2026). DENEYSEL EKOLOJİK BASKI ÇALIŞMALARI. Akademik Sanat, Sayı: 27, 21–40. https://doi.org/10.65082/akademiksanat.1636195

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. Bozacı, B.(2016). Doğanın Şarkısı Ekolojik Baskı. İzmir
  2. Bozacı, B. (2021). Ekolojik Baskı Sanatı Ekolojik Baskı ve Doğal Boyama. (Kitap72). Zeynes Reklam Basım Yay. İth. İhr. San. ve Tic. A.Ş.
  3. Duyar, C. Ö. (2019). Doğal Mordanlar ve Farklı Bitkilerle Ekolojik Baskı Uygulamaları. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.
  4. Ertürk, N. ve Yılmaz, E. (2021). Eko Baskıda Uygulanan Bazı Mordanlar ve Etki Farklılıkları Üzerine Örnek Çalışmalar. İdil Dergisi, (78), 304-313.
  5. Kaleli, D. (2022). Antalya İkliminde Yetişen Bitkiler İle Ekolojik Baskı Denemeleri ve Sürdürülebilir Tekstil Yüzey Tasarımları, Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
  6. Kiper, E.(2023). ‘Muğla İlinde Yetişen Bazı Bitkilerin Ekolojik Baskı ve Bitkisel Boyamada Kullanımı’ Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
  7. Koyuncu, D.(2021). ‘Batik Baskı Tekniğinde Pas Kullanımı’ Yüksek Lisans Tezi. Ankara.
  8. Ören Ç. N. (2019). Görsel Sanatlar Eğitiminde Sürdürülebilirlik Bağlamında Ecoprint Çalışmalarının Değerlendirilmesi. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. T.C. Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Denizli.
  9. Öpöz, N. (2018). ‘20. Yüzyıldan Günümüze Tekstil Yüzey Tasarımının Giyim Tasarımına Yansımaları’ Yüksek Lisans Tezi. T.C. Marmara Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Tekstil Anasanat Dalı. İstanbul.
  10. Flint, I. (2001). Ecologically Sustainable Dyes for Textiles From the Eucalypt Forest.Adelaide: University of South Australia DIivision of Education, Arts and Social Sciences.
  11. Flint, I. (2008). Eco Color Botanical Dyes For Beautiful Texiles. U. S: Interweave.
  12. Tağı Özkan, S. (2018). Tekstil Tasarımında Alışılmadık Bir Ekolojik Baskı Yöntemi: Pas Baskı. İdil Dergisi, 7(43), 327-333.
  13. Tağı, Sema ve Dağdelen, R. (2024). “Tiftik ve Pamuk Tekstil Yüzeylerine Ekolojik Baskı Uygulamalarında Farklı Rulo Hazırlama Şekillerinin Karşılaştırılması”. İdil, 113 s. 95–104.
  14. Tambaş, C. (2019). ‘Ekolojik Baskıda Farklı Yüzey ve Teknikler Kullanılarak Yeni Tekstil Yüzeyleri Oluşturma’ Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, Ankara.
  15. Tok, D. (2023). ‘Deri Üzerine Ekolojik Baskı Uygulamaları ve Haslık Değerlerinin Belirlenmesi’ Yüksek Lisans Tezi. Eskişehir.
  16. Tağı, Sema ve Dağdelen, R. (2024). “Tiftik ve Pamuk Tekstil Yüzeylerine Ekolojik Baskı Uygulamalarında Farklı Rulo Hazırlama Şekillerinin Karşılaştırılması”. İdil, 113 s. 95–104.