Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightPapanek’in İşlev Modeli ile Peter Morville’in Kullanıcı Deneyimi Bal Peteği Modeli’nin karşılaştırmalı analizi, tasarımın yalnızca işlevsellik değil, toplumsal ve çevresel sorumluluk boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu makale, kullanıcı deneyimi tasarımına yönelik etik, kapsayıcı ve sürdürülebilir bir yaklaşımı Victor Papanek’in tasarım felsefesi üzerinden yeniden değerlendirmektedir. Papanek’in İşlev Modeli ile Peter Morville’in Kullanıcı Deneyimi Bal Peteği Modeli’nin karşılaştırmalı analizi, tasarımın yalnızca işlevsellik değil, toplumsal ve çevresel sorumluluk boyutlarıyla da ele alınması gerektiğini göstermektedir. Don Norman’ın insan-merkezliden insanlık-merkezli tasarıma geçiş çağrısı ise bu iki yaklaşımı çağdaş etik kullanıcı deneyimi tasarımı tartışmalarıyla buluşturur. Çalışma, nitel bir araştırma yöntemiyle literatür taraması yaparak güncel örnekleri incelemekte; erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve kültürel kapsayıcılık ekseninde Papanek’in fikirlerinin günümüz kullanıcı deneyimi pratiğine katkısını ortaya koymaktadır. Bu alanda çalışan araştırmacılara ve literatüre katkı sağlamanın yanı sıra makale, kullanıcı deneyimi alanında “etik-sürdürülebilirlik-kapsayıcılık” üçlüsünü birleştiren bütüncül bir çerçeve önermektedir. Sonuç olarak, tasarımın yalnızca bireysel kullanıcıların değil, insanlığın tamamının refahına hizmet etmesi gerektiği vurgulayarak; Papanek’in gerçek dünya için tasarım ilkesi, Norman’ın daha iyi bir dünya için tasarım vizyonuyla bütünleştirilerek çağdaş kullanıcı deneyimi disiplinine etik bir yön önermektedir.
Abstract
This article re-evaluates an ethical, inclusive, and sustainable approach to user experience design from the perspective of Victor Papanek’s design philosophy. The comparative analysis between Papanek’s Function Model and Peter Morville’s User Experience Honeycomb demonstrates that design should be understood not only in terms of functionality but also through its social and environmental responsibilities. Don Norman’s call for a shift from human-centered to humanity-centered design further connects these two frameworks within contemporary discussions of ethical user experience design. Using a qualitative research method and literature review, the study examines current examples to reveal how Papanek’s ideas contribute to modern user experience design practices in terms of accessibility, sustainability, and cultural inclusivity. In addition to contributing to the academic literature, the article proposes a comprehensive framework that unites the triad of ethics, sustainability, and inclusivity in user experience design. Ultimately, it emphasizes that design should serve the well-being of all humanity—not just individual users—by integrating Papanek’s principle of design for the real world with Norman’s vision of design for a better world, thus offering an ethical direction for the contemporary user experience design discipline.