KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 2026 / Sayı: 41

ERZURUM EFSANELERİNDE TABULARIN ÇİĞNENMESİ VE GÖLGE ARKETİPLERİ

Ramazan Ergöz(BİTLİS EREN ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
92–105
Yayın Tarihi
2019-03-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Biz bu çalışmamızda Erzurum efsanelerinde tabuların çiğnenmesini ve bu tabuları çiğneyen karakterlerin de birer gölge arketipi olarak yansımalarını inceleyeceğiz.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sözlü kültür ürünleri, insanlığı açımlayan derin kodları bünyelerinde barındırır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sayede efsanelerin vermek istediği temel mesaj olan ülkü değerlere sahip olmanın önemi, daha iyi ortaya konulmuş olunur.
💡
Sonuç & Katkı:Biz bu çalışmamızda Erzurum efsanelerinde tabuların çiğnenmesini ve bu tabuları çiğneyen karakterlerin de birer gölge arketipi olarak yansımalarını inceleyeceğiz.
🔬Tür:Konferans Bildirisi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Efsane · Erzurum · Gölge Arketipi

Özet

Sözlü kültür ürünleri, insanlığı açımlayan derin kodları bünyelerinde barındırır. Bu kodlar, Carl Gustav Jung’un ortaya koyduğu “arketipsel sembol”ler aracılığı ile anlatım esasına dayalı metinlerde açığa çıkarlar. Anlatım esasına dayalı türler içerisinde mit ve masaldan sonra gelen efsaneler de arketipsel sembollerin yansıdığı anlatılardır. Efsanelerin içerisinde önemli bir yer tutan tabuların çiğnenmesi, olayların akışına bir yön verir. Efsanelerdeki tabuları çiğneyen bazı karakterlerin özellikleri, gölge arketiplerinin somutlaşmış yansımaları olarak dikkati çeker. Gölge arketipi, insani olarak kendimize yakıştırmadığımız ve bastırılmış duygular olarak bilinçaltına atılan olumsuz özelliklerdir. Ancak gölge arketipi bu bastırılmışlığa karşın bir şekilde kendisini açığa vurmak ister. İnsanoğlu, efsanelerde tabuları gölge arketiplerine çiğneterek, hem bu bastırılmışlığı açığa çıkartır hem de kutsal yasaklar olan tabuları, olumsuz özellikler gösteren karakterlere çiğnetmiş olur. Bu sayede efsanelerin vermek istediği temel mesaj olan ülkü değerlere sahip olmanın önemi, daha iyi ortaya konulmuş olunur. Biz bu çalışmamızda Erzurum efsanelerinde tabuların çiğnenmesini ve bu tabuları çiğneyen karakterlerin de birer gölge arketipi olarak yansımalarını inceleyeceğiz.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ergöz, R. (2019). ERZURUM EFSANELERİNDE TABULARIN ÇİĞNENMESİ VE GÖLGE ARKETİPLERİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Sayı: 41, 92–105. https://doi.org/10.17498/kdeniz.480921

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. ADLER, Alfred (2010), İnsanı Tanıma Sanatı (Çev. Kâmuran Şipal), Say Yayınları, Ankara.
  2. ALTINKAYNAK, Erdoğan (2012), “Altay Destanlarında Totem ve Tabu”, 5–8 Temmuz Gorno Altaysk
  3. BACHELARD, Gaston (2006), Su ve Düşler, Yapı Kredi Yayınları, Ankara.
  4. ERGUN, Pervin (2011), “Bebekleri Leyleklerin Getirdiğine Dair İnancın Türk Mitolojisindeki Kökleri Üzerine”, Milli Folklor, Yıl 23, Sayı 89, s.133–146.
  5. ERGÖZ, Ramazan (2014), Anadolu Efsanelerinde Yasaklar ve Cezalar, Ardahan Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ardahan.
  6. FORDHAM, Frieda (2001), Jung Psikolojisinin Ana Hatları (Çev. A. Yakıner), Say Yayınları, İstanbul.
  7. FREUD, Sigmund (2012), Totem ve Tabu (Çev.Kâmuran Şipal), Say Yayınları, İstanbul.
  8. GÖKERİ, A. İ. (1979), Arketiplere Dayanan Yeni Bir İnceleme Yönteminin Tanıtılarak İngiliz Ve Türk Edebiyatlarında Bazı Romans Ve Epik Niteliğinde Yapıtlara Uygulanması, Basılmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi, Ankara.
  9. JUNG, Carl Gustav (1997), Bilinç ve Bilinçaltının İşlevi (Çev. Evren Büyükinal), Say Yayınları, İstanbul.
  10. KALAFAT, Yaşar (2010), Türk Kültürlü Halklarda Tematik Halk İnanmaları, Berikan Yayınevi, Ankara.
  11. KORKMAZ, Ramazan (1998), “Dede Korkut Hikâyelerindeki Su Kültünün Mitik Yorumu”, Türk Kültürü, S.418, Ankara.
  12. __________________ (2000), “Fenomenolojik Açıdan Tepegöz Yorumu”, Uluslar arası Dede Korkut Bilgi Şöleni (18-20 Mart 1999),s. 221-226, Elazığ.
  13. MENGÜŞOĞLU, Takiyettin (1976) Fenomenoloji ve Nicolai Hartmann, İstanbul Üniversitesi Yay., İstanbul.
  14. ÖGEL, Bahaeddin (1989), Türk Mitolojisi, C.I, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara.
  15. ROUX Jean-Paul (2005), Orta Asya’da Kutsal Bitkiler ve Hayvanlar (Çev. Aykut Kazancıgil- Lale Arslan), Kabalcı Yayınevi, İstanbul.
  16. SAKAOĞLU, Saim (1980), Anadolu- Türk Efsanelerinde Taş Kesilme Motifi ve Bu Efsanelerin Tip Kataloğu, Kültür Bakanlığı Milli Folklor Dizisi Yayınları: 29, Halk Edebiyatı Dizisi:5, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara.
  17. ________________(2011), 101 Anadolu Efsanesi, Akçağ Yayınları, Ankara.SEYİDOĞLU, Bilge (2005), Erzurum Efsaneleri, Erzurum Kitaplığı, İstanbul.
  18. TUNALI, İsmail, (2002), Sanat Ontolojisi, İnkılâp Yay., İstanbul.