Dergiler / Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 2026 / Sayı: 62

DİRSE HAN OĞLU BOĞAÇ HAN ANLATISINDAKİ PSİKOLOJİK ŞİDDET UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

AN EVALUATION OF THE ELEMENTS OF PSYCHOLOGICAL VIOLENCE IN THE NARRATIVE OF DİRSE HAN OGLU BOĞAÇ HAN

Adem Kaya(ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ, LİSANSÜSTÜ EĞİTİM ENSTİTÜSÜ, TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI (DR))0000-0002-5969-4831
Sayfa
96–104
Yayın Tarihi
2024-06-24
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışmada Dirse Han Oğlu Boğaç Han anlatısında psikolojik şiddet unsurları, var olan toplumsal düzenin bozulmasıyla ortaya çıkan kaosun kişiler üzerindeki etkisi ve kahramanların bu baskıyla mücadelesi bağlamında incelenecektir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Geçmişi ilk insanlara kadar uzanan şiddet olgusu, bireysel ve toplumsal unsurlar barındırması bakımından karmaşık bir yapıya sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Fiziksel şiddet gibi görünür olmadığı için çoğu zaman fark edilmeyen bu şiddet unsurları, edebi ürünlerde değişik işlevler üstlenerek farklı şekillerde vücut bulmuşlardır.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışmada Dirse Han Oğlu Boğaç Han anlatısında psikolojik şiddet unsurları, var olan toplumsal düzenin bozulmasıyla ortaya çıkan kaosun kişiler üzerindeki etkisi ve kahramanların bu baskıyla mücadelesi bağlamında incelenecektir.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Dede Korkut Hikayeleri · Boğaç Han · Dirse Han

Özet

Geçmişi ilk insanlara kadar uzanan şiddet olgusu, bireysel ve toplumsal unsurlar barındırması bakımından karmaşık bir yapıya sahiptir. Herhangi bir canlıya bireysel ya da toplu zarar vermeyi amaçlayan, kasıtlı olarak yapılan eylemler şeklinde tanımlayabileceğimiz şiddet; tarih boyunca insan ile özdeşleştirilen bir eylem olarak varlığını devam ettirmiştir. Temelinde bireyin duygusal açıdan baskı altına alınması olan psikolojik şiddet, şiddet türleri içerisinde günlük hayatımızda en çok rastladığımız türlerden biridir. Fiziksel şiddet gibi görünür olmadığı için çoğu zaman fark edilmeyen bu şiddet unsurları, edebi ürünlerde değişik işlevler üstlenerek farklı şekillerde vücut bulmuşlardır. Oğuzların günlük hayatından düşmanla mücadelesine kadar geniş bir konu yelpazesinin yanı sıra Türk’ün düşünce yapısını, ideallerini, zaaflarını çarpıcı şekilde dile getiren Türk kültür ve edebiyat tarihi açısından önemli bir yere sahip olan Dede Korkut Hikâyelerinde de psikolojik şiddet unsurları farklı işlevlerle kendine yer bulmuştur. Birçok hikâyede olan ile olması istenen, otorite ile halk arasında fikir ayrılıklarına sebep olmuştur. Halkın otoriteye boyun eğmesi ve anlaşma yolunu seçmesi huzursuzluğu sona erdirmiş, aksi durumlar ise huzursuzluğun çatışmaya dönmesine sebep olup otoritenin daha katı önlemler almasına -dolayısıyla şiddet eylemlerinin baş göstermesine- zemin hazırlamıştır. Bu çalışmada Dirse Han Oğlu Boğaç Han anlatısında psikolojik şiddet unsurları, var olan toplumsal düzenin bozulmasıyla ortaya çıkan kaosun kişiler üzerindeki etkisi ve kahramanların bu baskıyla mücadelesi bağlamında incelenecektir.

Abstract

The phenomenon of violence, which dates back to the first humans, has a complex structure regarding its individual and social elements. Violence, which we can define as intentional acts that aim to cause personal or collective harm to any living being, has continued throughout history as an action identified with human beings. Psychological violence, which is based on the emotional oppression of the individual, is one of the most common types of violence that we encounter in our daily lives. These elements of violence, which are often unrecognized because they are not visible, like physical violence, have taken on different functions in literary products and have been embodied in various ways. In addition to a wide range of subjects ranging from the daily life of Oghuzs to their struggle against the enemy, the elements of psychological violence have also found a place with different functions in the Dede Korkut Tales, which have an important place in terms of the history of Turkish culture and literature, which dramatically express the Turkish mindset, ideals and weaknesses. In many stories, what happened and what was intended to happen caused differences of opinion between the authority and the people. The people's submission to the authority and choosing the path of agreement ended the unrest, while the opposite situation caused the unrest to turn into conflict and paved the way for the authority to take stricter measures - hence the emergence of acts of violence. In this study, the elements of psychological violence in the narrative of Dirse Han Oğlu Boğaç Han will be analyzed in the context of the effect of the chaos that emerges with the disruption of the existing social order on individuals and the struggle of the heroes against this pressure.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaya, A. (2024). DİRSE HAN OĞLU BOĞAÇ HAN ANLATISINDAKİ PSİKOLOJİK ŞİDDET UNSURLARI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Sayı: 62, 96–104. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1470081

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. ALTINKAYNAK, E. (1999). Avşar Ağıtlarında “Ocak” ve “Ocak”ın Çocuklarla İlişkisi, 3. Uluslararası Çukurova Halk Kültürü Bilgi Şöleni Kitabı. s. 65.
  2. AŞKAROĞLU, V. (2013). Dede Korkut Hikayelerinden Dirse Han Oğlu Buğaç Han Anlatısı Üzerine Simgesel / Arketipsel Bir Çözümleme. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(17), s. 120-132.
  3. BALCIOĞLU, İ. (2001). Şiddet ve Toplum. İstanbul: Bilge Yayıncılık.
  4. BALKAYA, A. (2023). Dede Korkut Hikâyelerinde Şiddet İşlevsel Bir Okuma, Ankara: Fenomen Yayınları.
  5. BEKKİ, S. (1996). Türk Mitolojisindeki Kurban, Akademik Araştırmalar, Yıl 1, (3), s.16-28, Erzurum.
  6. DEBARBIEUX, E. (2009). Okulda Şiddet: Küresel Bir Tehdit. Çev. İsmail Yergüz. İstanbul: İletişim Yayınları.
  7. DEVECİ, M. (2016). Sosyal ve Psikoloji Açısından Dirse Han Oğlu Boğaç Han Anlatısında Kolektif Davranış Belirleyicileri, Dede Korkut Okumaları (Ed.: Ramazan Korkmaz), İstanbul: Kesit Yayınları.
  8. DEVELLİOĞLU, F. (2001). Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lügat. Ankara: Aydın Kitabevi.
  9. DURSUN, Y. (2011). “Şiddetin İzini Sürmek: Şiddet Nedir”. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (12), s. 1-18.
  10. ELİUZ, Ü. (2001). Dede Korkut Hikâyelerindeki Şahıs Kadrosunun Karakter Yapıları Bakımından İncelenmesi. Bilig (18), s. 68-86.
  11. ERGİL, D. (2001). Şiddetin Kültürel Kökenleri. Bilim ve Teknik, (399), s. 40-41.
  12. ERGİN, M. (2021). Dede Korkut Kitabı, İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
  13. FROM, E. (1994). Sevginin ve Şiddetin Kaynağı. Çev. Yurdanur Salman ve Nalan İçten. İstanbul: Payel Yayınevi.
  14. KORKMAZ, R. (2016). Arketipsel Sembolizm Açısından Dede Korkut Anlatılarındaki Yüce-Birey ve Alp-Bilge Tipi. Dede Korkut Okumaları (Ed.: Ramazan Korkmaz), İstanbul: Kesit Yayınları.
  15. KÖKNEL, Ö. (1996). Bireysel ve Toplumsal Şiddet. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınevi.
  16. KURŞUN, H. (2016). Medya ve Şiddet. Yüksek lisans Tezi. Maltepe Üniversitesi. İstanbul.
  17. MİCHAUD, Y. (1991). Şiddet. Çev. C. Muhtaroğlu. İstanbul: İletişim Yayınları.
  18. POLAT, O. (2016). Şiddet. Marmara Üniversitesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, (22/1), s. 15-34.
  19. SAMİ, Ş. (1317). Kamus-ı Türkî. İstanbul: İkdam Matbaası.
  20. Türk Dil Kurumu. (2011). Türkçe Sözlük. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
  21. TİMUÇİN, A. (2004). Felsefe Sözlüğü. İstanbul: Bulut Yayıncılık.
  22. YAVUZ, R. (2000). Biyolojik, Sosyolojik, Psikolojik Açıdan Şiddet (Ed.: İbrahim Balcıoğlu), İstanbul: Yüce Yayıncılık.