Dergiler / Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 2026 / Sayı: 67

BEYPAZARI VE ÇEVRESİNDEKİ KAYA YAPILARI, YERLEŞİM ALANLARI, MEZARLAR, KİLİSELER.

ROCK STRUCTURES, SETTLEMENTS, TOMBS, CHURCHES IN BEYPAZARI AND ITS SURROUNDINGS.

Bahattin Çelik(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2630-3379
Özlem Sarı(ANKARA YILDIRIM BEYAZIT UNIVERSITY)0009-0006-8982-287X
Sayfa
1–17
Yayın Tarihi
2025-09-28
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Çalışmada bu mağaraların yoğun olduğu alanlar seçilerek, saha araştırması yöntemiyle altı ana bölge tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Beypazarı ve çevresi jeolojik yapısı itibariyle yumuşak kaya alanlarına sahip olması ve su havzalarını oluşturduğu vadilerin bulunması, orta Anadolu’nun birçok bölgesinde olduğu gibi yapay ve doğal kaya yapıları bünyesinde barındırmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Diğer taraftan bu yapılar, insan yaşamını ve insan çevre ilişkisini yansıtması açısından geçmişe dair kayda değer bilgiler vermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Çalışmada bu mağaraların yoğun olduğu alanlar seçilerek, saha araştırması yöntemiyle altı ana bölge tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Beypazarı · Mağaralar · Kaya Mezarları

Özet

Beypazarı ve çevresi jeolojik yapısı itibariyle yumuşak kaya alanlarına sahip olması ve su havzalarını oluşturduğu vadilerin bulunması, orta Anadolu’nun birçok bölgesinde olduğu gibi yapay ve doğal kaya yapıları bünyesinde barındırmıştır. Çalışmada bu mağaraların yoğun olduğu alanlar seçilerek, saha araştırması yöntemiyle altı ana bölge tespit edilmiştir. Beypazarı’ndaki söz konusu kaya yapılarının, çoğunluğu Kirmir vadisinde yoğunlaşmıştır. Bu bölgelerdeki kaya yapıları incelenerek, insanları buraları; yerleşim yeri, mezar ve ibadet mahalli olarak kullandıkları anlaşılmaktadır. Diğer taraftan bu yapılar, insan yaşamını ve insan çevre ilişkisini yansıtması açısından geçmişe dair kayda değer bilgiler vermektedir. Kaya yapıları, bu coğrafyada geçmiş dönemlerde yaşamış toplulukların asırlar boyunca, yaşayışlarına dair önemli ipuçları sunar. Keza, buralardan günümüze intikal eden yapılar ve arkeolojik kalıntılar, insanların düşünce ve inanç yapılarına dair somut veriler sunabilmektedir. Üzerinde çalışılan Beypazarı kaya yapıları aynı coğrafyada bulunan Frigya bölgesindeki birçok kaya mezarları ve yerleşim yerleri kadar mimari stillere sahip değildir. Bu çalışmada değerlendirmeye tabi tutulan mağaralar, basit mimari yapıya sahip oldukları gibi, doğal formlu özellikleri daha ön plana çıkmaktadır. Bu nedenle çalışmada, mağara odaları değerlendirilirken çoğu zaman belirli bir mimari stili ön plana çıkarmakta zorlanılmıştır. Yine de bu yapıların geometrik özellikleri, duvarlarda bulunan ikonografik resimler ve sıvama izleri veya dışarıyla olan konumları ve odalar arasındaki bağlantı yolları vurgulanmaya çalışılmıştır.

Abstract

Beypazarı and its surroundings, due to their geological structure, have soft rock areas and valleys forming water basins, and as in many regions of Central Anatolia, they contain artificial and natural rock structures. In the study, areas where these caves are densely located were selected and six main regions were identified using the field research method. The majority of the rock structures in Beypazarı are concentrated in the Kirmir Valley. By examining the rock structures in these regions, it is understood that people used these places as settlements, tombs and places of worship. On the other hand, these structures provide significant information about the past in terms of reflecting human life and the human-environment relationship. Rock structures provide important clues about the lives of communities that lived in this geography in the past for centuries. Likewise, the structures and archaeological remains that have come down from these places to the present can provide concrete data about people's thought and belief structures. The Beypazarı rock structures studied do not have architectural styles as much as many rock tombs and settlements in the Phrygian region in the same geography. The caves evaluated in this study have simple architectural structures, while their natural form features are more prominent. For this reason, it was often difficult to highlight a certain architectural style when evaluating the cave rooms in the study. Nevertheless, the geometric features of these structures, iconographic paintings and plastering traces on the walls or their location with the outside and the connection paths between the rooms were emphasized.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çelik, B., Sarı, Ö. (2025). BEYPAZARI VE ÇEVRESİNDEKİ KAYA YAPILARI, YERLEŞİM ALANLARI, MEZARLAR, KİLİSELER.. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, Sayı: 67, 1–17. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1689562

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Aklanoğlu, F. (2005). “İnözü Vadisi’nin Koruma Kararlarının İrdelenmesı̇”, Korunan Doğal Alanlar Sempozyumu, 8- 10 Eylül,, SDÜ, Isparta, s. 218.
  2. Brown, P. (1996). “Beypazarı Tahirler Köyündeki Kiliseler Üzerine Alan Çalışması” XV. Araştırma Toplantısı 1, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara, s. 239-242.
  3. Dökü, F. E. (2008). Paphlagonı̇a Bölgesı̇ Kaya Mezarları ve Kaya Tapınakları, Akdenı̇z Üniversı̇tesı̇ Sosyal Bilimler Enstı̇tüsü Doktora Tezi, Antalya.
  4. Brown, P. (2006). “Chorotope: Theodore of Sykeon and his Sacred Landscape,” in A. Lidov, ed., Hierotopy: Creation of Sacred Spaces in Byzantium and Medieval Russia (Moscow: Indrik,117-124.
  5. Ekrem Akurgal, Anadolu Uygarlıkları, İstanbul, 1990.
  6. Karakan, H. E. (2024), Anadolu’da Hellenistik Dönem Tapınak Cepheli Kaya Mezarları, Gaziantep Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, Gaziantep.
  7. Kaya, A. M. (2912). “Keltler’in Anadolu’ya Göçü: Göç Nedenleri, Yolları ve İlk On Yıl”, Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı Yıl: 10, Güz, Sayı: 13, s., 1-16.
  8. Köken, T. (2014) Beypazarı İlçesi Araştırma Raporları, Ankara.
  9. Kuntay, K., Kaplan, H., Aşık, D., Yonca, A., Atik ve Kırsaçlıoğlu, O., (2000). Beypazarı İlçesi Araştırma Raporları (Proje Sorumluları) Ankara.
  10. Umar, B. (1993). Türkiye’deki Tarihsel Adlar, İstanbul.
  11. Özgüç,T. (1945). “Beypazarı Çevresinden Getirilen Testi ve Damga Mühür”, Belleten, Ankara, Sayı. 34, s. 291.
  12. Ramsey, W. M. (1960), (Çev. Mihri Pektaş), Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası, MEB Yay. İstanbul.
  13. Süavi, A., (2005). Emiroğlu, K., Ömer Türkoğlu ve Özsoy D. E., Küçük Asya’nın Bin Yüzü Ankara, Dost Kitabevi, Ankara, s. 125.
  14. Sevin, V. (2006) Anadolu’nun Tarihi Coğrafyası, TTK, Ankara, s.6.
  15. Şener, Y. (1976). Beypazarı Tarih ve Bugün, Beypazarı.
  16. Tezcan, B. (1956). “Nallıhan-Beypazarı Çevresinden Getirilen Kaplar Hakkında” Belleten Ankara, Sayı 79, s. 343- 345.
  17. Vardar, E. L. (2005). “Galatya Bölgesi Kaleleri/Yerleşmeleri, Yüzey Araştırmaları: Ankara İli”, 24. Araştırma Toplantısı, C.2, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara. s., 79-100.
  18. Vardar E. L. (1996) ve Vardar, A. N. (1996). “Galatya Bögesi Kaleleri/Yerleşmeleri Yüzey Araştırması Ankara İli”, Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara, s., 245-279.
  19. Vardar, E. L. (2006) “Galatia Bölgesi Kaleleri/Yerleşmeleri Yüzey Araştırması: Ankara ve Eskişehir İlleri”, 24. Araş Sonuçları Toplantısı, C. 3, Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara. s. 455- 459.
  20. Walker, J. T. (2001). “The Tahirler Project (Beypazarı Province); Preliliminary Report for 2001 Season, s. 101-108; Kültür Bakanlığı Anıtlar ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara.
  21. http:// courses.washington.edu/tahirler/
  22. http://www.kulturportali.gov.tr/turkiye/genel/kulturenvanteri