Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÇalışmada ayrıca, müellifin iman, iman-amel ilişkisi, imanın artması ve eksilmesi, iman-İslâm mefhumları ilişkisi ve müstakil olarak işlenen kader inancı hakkındaki kanaatleri, diğer anlayışlara mutabakatı ve muhalefeti ortaya konmuştur.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Sahîh-i Buhârî, hadis tarihi safhalarından tasnif devrinde te’lif edilmiş temel hadis kaynaklarındandır. Sahîh’in müellifi Buhârî, eseri tertip ederken aynı zamanda fıkhî bir maksat gözetmiştir. Sahîh-i Buhârî’nin muhtevası incelendiğinde, ifadelerde müellifin “fakihlik” vasfı tebarüz etmektedir. Buhârî’nin bâb başlıkları, fıkhu’l-hadis açısından önemli bir muhtevaya sahiptir. Müellif, fıkhî meseleler ve hükümlerine dair pek çok hususa bâb başlıklarında yer vermiştir. Sahîh-i Buhârî’de bâbların ve bâb başlıkları altında yer alan hadislerin sıralanışında da fıkhî bir hükme ulaşma temayülü hâkimdir. Makalede işlenen Sahîh-i Buhârî’deki iʿtikadî muhteva, eserdeki “Îmân”, “Tevhîd”, “Kader” ve “Bed’ul-halk” Kitâbı bâb ve hadislerinden teşekkül etmektedir. Bu başlık altında imanın tarifi, mahiyeti, esasları, gerekleri, tezahürleri ve inkâr-nifak mevzuları işlenmektedir. Buhârî gibi fakihliğiyle ön plâna çıkmış bir muhaddisin itikadî esaslar ve delilleri ile ilgili kanaatleri ve vardığı hükümler İslâm ve ilmî muhtevası açısından önemlidir. Bu tür çalışmalar, İslâm i‘tikadının ilmî açıdan temellendirilmesine katkı sunma istidadındadır. Bu makale, Buhârî’nin sıhhatli hadis lafızlarından, Kur’an, sahabe, tabii kavli gibi kaynaklardan da istifade ederek diğer dinî mevzular yanında iman meseleleri ile ilgili fıkhî mesaisini tetkik etmektedir. Çalışmada eserdeki bâb başlıklarını teşkil eden hüküm cümleleri ve mefhumların yanı sıra bunların altında sıralanan müsned hadis örneklerinin tahlili yapılmış ve mezheplerin i‘tikadî anlayışlarıyla mukayese edilmiştir. Müellif, hadis lafızlarından tahriç ettiği iʿtikadî hükümleri çeşitli ifadelerle bâb başlıklarına yansıtmıştır. Sahîh-i Buhârî’de iman esasları hadislerden tahriçle, “Allah’a, meleklerine, gönderdiği peygamberlerine, kitaplarına ve kadere iman” olarak ifade edilir. Eserde Allah’a iman hususunda çok sayıda bâb başlığı ve hadis mevcuttur. Allah’ın varlığı, birliği, O’na şirk koşmama bâb başlıkları ve hadislerle vurgulanır, şirkin büyük bir zulüm olduğu ifade edilir. Sahîh’te Allah, zat, sıfat ve isimleriyle zikredilir ve anlatılır. Sahîh’in müellifi Buhârî’nin fıkhî anlayışına göre imanın kalbî ve kavlî tarafının yanı sıra amelî yönü de vardır. Müellifin bu tespitine göre amel, imanın gereği ve tezahürüdür. Sahîh-i Buhârî’de, iʿtikadî muhteva içerisinde imanın zıddı olan inkâr ve zahiri iman, ancak batını inkâr olan nifak üzerinde de durulur ve terhîb üslûbuyla bunlardan sakındırılır. Çalışmada ayrıca, müellifin iman, iman-amel ilişkisi, imanın artması ve eksilmesi, iman-İslâm mefhumları ilişkisi ve müstakil olarak işlenen kader inancı hakkındaki kanaatleri, diğer anlayışlara mutabakatı ve muhalefeti ortaya konmuştur.
Abstract
Sahih al-Bukhari is one of the principal hadith sources compiled during the classification period in the history of hadith literature. Its author, Al-Bukhari, pursued a jurisprudential purpose while organizing the work. The doctrinal content examined in this article consists of the chapters and hadiths found in the books of “Faith (Îmân),” “Divine Unity (Tevhîd),” “Predestination (Kader),” and “The Beginning of Creation (Bed’ al-Khalq)” in the work. Under these headings, subjects such as the definition, nature, principles, requirements, manifestations of faith, as well as disbelief and hypocrisy, are discussed. The views and conclusions of a muhaddith such as al-Bukhari, who was also distinguished as a jurist, concerning doctrinal principles and their evidences are significant both for Islam and for scholarly discourse. Studies of this kind have the potential to contribute to the scholarly grounding of Islamic creed. This article examines al-Bukhari’s juristic efforts regarding matters of faith alongside other religious subjects, drawing not only from authentic hadith narrations but also from sources such as the Qur’an, statements of the Companions, and opinions of the Tābiʿūn. The study analyzes the legal and doctrinal propositions expressed in the chapter headings of the work, as well as the examples of musnad hadiths listed beneath them, and compares them with the theological understandings of various schools. The author reflected the doctrinal rulings he derived from hadith texts in the chapter headings through various formulations. In Sahih al-Bukhari, the principles of faith are expressed, through deductions from hadiths, as “belief in Allah, His angels, His messengers, His books, and predestination.” The work contains numerous chapter headings and hadiths concerning belief in Allah. The existence and oneness of Allah, as well as the prohibition of associating partners with Him, are emphasized through chapter headings and hadiths, while shirk (associating partners with Allah) is described as a grave injustice. In the Sahih, Allah is mentioned and described through His essence, attributes, and names. According to the jurisprudential understanding of al-Bukhari, faith consists not only of inward conviction and verbal affirmation, but also of practical action. Based on the author’s determination, actions are regarded as a requirement and manifestation of faith. Within the doctrinal content of Sahih al-Bukhari, emphasis is also placed on disbelief, which is the opposite of faith, and on hypocrisy, where outward faith conceals inward denial. Readers are warned against these through a style of admonition and deterrence. The study further reveals the author’s views on faith, the relationship between faith and deeds, the increase and decrease of faith, the relationship between the concepts of faith and Islam, and the doctrine of predestination treated independently, while also demonstrating where his views agree with or differ from other theological perspectives.