Dergiler / İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi / 2025 / Cilt: 10 Sayı: 28

Savunma Harcamalarına Yönelik Toplum Bilinci ve Makroekonomik Etki Algısı: Türkiye Üzerine Değerlendirme

Public Consciousness and Macroeconomic Impact Perception of Defense Expenditures: Evaluation on Türkiye

Muhammed Kemal Bostan(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-2012-656X
Arzu Kızılkaya Toker(KIRIKKALE ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1122-6323
Sayfa
1023–1039
Yayın Tarihi
2025-10-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Savunma harcamaları ile makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin çok boyutlu ve çeşitli faktörlerden etkilenen dinamik bir yapıya sahip olduğu konusunda toplumun bilinçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, kamu harcamalarının temel bileşenlerinden birisi olan savunma harcamalarının makroekonomik göstergeler ve toplumsal dinamikler üzerindeki etkilerini toplumsal bilinç ve toplumun algı düzeyini dikkate alarak farklı açılardan incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu kapsamda çalışmanın amacı, Türkiye savunma harcamalarının makroekonomik düzeyde çeşitli açılardan (enflasyon, büyüme, istihdam, cari işlemler açığı, gayrisafi yurt içi hâsıla) önemli etkilerini ele almak ve savunma harcamalarının sosyal boyutuna odaklanarak bu harcamalara ilişkin toplumsal algıyı ve bilinci ölçmektir.
💡
Sonuç & Katkı:Savunma harcamaları ile makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin çok boyutlu ve çeşitli faktörlerden etkilenen dinamik bir yapıya sahip olduğu konusunda toplumun bilinçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:1024 katılımcı
⚙️Değişkenler:Savunma Harcamaları · Makroekonomi · Toplumsal Algı

Özet

Bu çalışma, kamu harcamalarının temel bileşenlerinden birisi olan savunma harcamalarının makroekonomik göstergeler ve toplumsal dinamikler üzerindeki etkilerini toplumsal bilinç ve toplumun algı düzeyini dikkate alarak farklı açılardan incelemektedir. Bu kapsamda çalışmanın amacı, Türkiye savunma harcamalarının makroekonomik düzeyde çeşitli açılardan (enflasyon, büyüme, istihdam, cari işlemler açığı, gayrisafi yurt içi hâsıla) önemli etkilerini ele almak ve savunma harcamalarının sosyal boyutuna odaklanarak bu harcamalara ilişkin toplumsal algıyı ve bilinci ölçmektir. Bu amaç doğrultusunda, uygulanan anket neticesinde toplumsal algı mekanizması kullanılarak elde edilen veriler ile farklı istatistiki analizler “frekans dağılımı, Güvenilirlik Testi, Chi-square (Ki-kare testi), Crosstabulation” kullanılarak 1024 katılımcı üzerinden incelemeler yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, toplumun temel savunma harcamaları konusunda bilinçli ve pozitif farkındalığın ön planda olduğu ama savunma harcamalarının makroekonomik göstergeler üzerindeki etkisi konusunda ise daha eleştirel yaklaşımların benimsendiği görülmüştür. Savunma harcamaları ile makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkinin çok boyutlu ve çeşitli faktörlerden etkilenen dinamik bir yapıya sahip olduğu konusunda toplumun bilinçlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

Abstract

This study examines the effects of defense expenditures, one of the main components of public expenditures, on macroeconomic indicators and social dynamics from different perspectives, taking into account the level of social awareness and perception of society. In this context, the aim of the study is to address the significant effects of Türkiye's defense expenditures on various aspects of the macroeconomic level (inflation, growth, employment, current account deficit, gross domestic product) and to measure the social perception and awareness of these expenditures by focusing on the social dimension of defense expenditures. For this purpose, the data obtained by using the social perception mechanism as a result of the applied survey and different statistical analyzes "frequency distribution, Reliability Test, Chi-square (Chi-square test), Crosstabulation" were examined on 1024 participants. As a result of the analysis, it was observed that the society is conscious and positively aware of basic defense expenditures, but more critical approaches are adopted regarding the impact of defense expenditures on macroeconomic indicators. It was concluded that the society should be made aware that the relationship between defense expenditures and macroeconomic indicators has a multidimensional and dynamic structure affected by various factors.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bostan, M. K., Toker, A. K. (2025). Savunma Harcamalarına Yönelik Toplum Bilinci ve Makroekonomik Etki Algısı: Türkiye Üzerine Değerlendirme. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 28, 1023–1039. https://doi.org/10.25204/iktisad.1737834

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Akcan, A. T. (2019). Türkiye’de yatırım ve askeri harcamalarının ekonomik büyümeye etkisi: 1982-2017 Ardl sınır testi yaklaşımı. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 15(2), 359-369, https://doi.org/10.17130/ijmeb.2019252099
  2. Aydemir, A. F., Özdemir, D., Kabadayı, B. ve Emsen, Ö. S. (2016, 29-31 Ağustos). G-20 ülkelerinde işsizlik ve askeri harcamalar arasındaki ilişkiler. International Conference on Eurasian Economies içinde (s. 437-444). Kaposvár, Hungary. https://congress.avekon.org/papers/1634.pdf
  3. Aydın, A. (2023). Türkiye’de ekonomik büyüme ve enflasyonun askeri harcamalar üzerindeki etkisi: ARDL analizi. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi, 6(1), 87-108. https://doi.org/10.38057/bifd.1263880
  4. Baltacı, N. ve Hayaloğlu, P. (2021). Savunma harcamaları, ekonomik büyüme ve cari işlemler dengesi ilişkisi: Kırılgan ülkeler örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, (31), 157-172. https://doi.org/10.18092/ulikidince.882046
  5. Başar, S. ve Künü, S. (2012). Savunma harcamalarının iktisadi büyümeye etkisi. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(10), 1-30. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sbedergi/issue/11259/134547
  6. Bildirici, M. E. (2017). Militarization, economic growth and petroleum consumption in Brazil, Russian, India, China, Turkey, South Africa and Mexico. Economic Computation & Economic Cybernetics Studies and Research, 51(2), 249-266. https://ipe.ro/RePEc/cys/ecocyb_pdf/ecocyb2_2017p249-266.pdf
  7. Canbay, Ş. ve Mercan D. (2020). Unemployment effects of military spending in Turkey. Journal of Yasar University, 15(60), 941-952. https://doi.org/10.19168/jyasar.704853
  8. Canbay, Ş. ve Mercan, D. (2017). Savunma harcamalarının ekonomik büyüme ve cari işlemler dengesine etkisi: Türkiye örneği. JOEEP, Journal of Emerging Economies and Policy, 2(2), 86-104. https://dergipark.org.tr/tr/pub/joeep/issue/35718/371901
  9. Cappelen, A., Gleditsch, N. P. ve Bjerkholt, O. (1984). Military spending and economic growth in the OECD countries. Journal of Peace Research, 21(4), 361-373. https://doi.org/10.1177/002234338402100404
  10. Ceyhan, T. ve Köstekçi, A. (2021). The effect of military expenditures on economic growth and unemployment: evidence from Turkey. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(2), 913-928. https://doi.org/10.18069/firatsbed.898944
  11. Çetinkaya, M., Çetinkaya, A. T. ve Aksoy, E. (2017). Askeri harcamalar özelinde kamu harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 17(33), 210-225. https://doi.org/10.30976/susead.327658
  12. Çınar, İ. T. ve Ünsal, Y. (2021). Askeri harcamalar ve ekonomik büyüme: orta doğu ülkeleri açısından benoit hipotezinin sınanması. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(2), 276-289. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.959998
  13. Deger, S. ve Smith, R. (1983). Military expenditure and growth in less developed countries. Journal of Conflict Resolution, 27(2), 335-353. https://doi.org/10.1177/0022002783027002006
  14. Destek, M. A. ve Okumuş, I. (2016). Military expenditure and economic growth in BRICS and MIST countries: evidence from bootstrap panel granger causality analysis. South Eastern Europe Journal of Economics, 14(2), 175-186. https://ojs.lib.uom.gr/index.php/seeje/article/view/9053
  15. Douch, M. ve Solomon, B. (2014). Middle powers and the demand for military expenditures. Defence and Peace Economics, 25(6), 605-618. http://dx.doi.org/10.1080/10242694.2013.861652
  16. Dunne P., Nikolaidou E. ve Vougas D. (2001). Defence spending and economic growth: a causal analysis for Greece And Turkey. Defence and Peace Economics, 12(1), 5-26. https://doi.org/10.1080/10430710108404974
  17. Dunne, J. P., Smith R. P. ve Willenbockel, D. (2005). Models of military expenditure and growth: A critical review. Defence and Peace Economics, 16(6), 449-461. https://doi.org/10.1080/10242690500167791
  18. Eğri, T., Timur, B., Eğri, C. Ö. ve Bayraktar Y. (2017). Seçilmiş ortadoğu ülkeleri için ekonomik büyüme ve savunma harcamaları ilişkisi: panel veri analizi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi 5(5), 139-153. https://dergipark.org.tr/tr/pub/seyad/issue/53364/709482
  19. Engin, C. ve Uğur, B. (2024). Savunma harcamalarının ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: N-11 ülkeleri örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(2), 727-741. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1460365
  20. Erdugan, F. ve Özçelik, Ö. (2020). Savunma harcamaları ve istihdam ilişkisi: panel veri analizi. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 8(2), 152-168. https://dergipark.org.tr/tr/pub/seyad/issue/58353/758581
  21. Ertuğrul, H. M. ve Ayhan, F. (2022, 10-11 Aralık). Türkiye’de savunma harcamaları GSYH ilişkisinin doğrusal olmayan zaman serisi modelleriyle analizi. IX. International Conference on Applied Economics Finance (e-ICOAEF’22), içinde (s. 337-348). Balıkesir, Türkiye. https://tinyurl.com/u5u6arvc
  22. Fatah, A. A. ve Salihoğlu S. (2016). A Comparative Study of the Impact of Defense Expenditures on Economic Growth in Indonesia and Turkey. Savunma Bilimleri Dergisi, 15(1), 55-77.
  23. Galvin, H. (2003). The impact of defence spending on the economic growth of developing countries: a cross-section study. Defence and Peace Economics, 14(1), 51-59. https://doi.org/10.1080/10242690302932
  24. Giray, F. (2004). Savunma harcamaları ve ekonomik büyüme. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5(1), 181-199. https://tinyurl.com/u4nnyjty
  25. Gökce, C. ve Batuk, S. M. (2024). Türkiye’de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki asimetrik ilişki. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, (14), 166-175. https://doi.org/10.58627/dpuiibf.1580152
  26. Halıcıoğlu, F. (2004). Defense spending and economic growth in Turkey: An empirical application of new macroeconomic theory. Review of Middle East Economics and Finance, 2(3), 193-201. https://doi.org/10.2202/1475-3693.1028
  27. İpek, E. ve Esener, S. Ç. (2014). Borçlanmayı savunmak: Dış borcun bir belirleyicisi olarak savunma harcamaları. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9(3), 69-94. https://tinyurl.com/fdawb93p
  28. Kanca, O. C. ve Yamak, R. (2020). Türkiye ekonomisi açısından benoit hipotezinin testi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(3), 823-839. https://doi.org/10.21547/jss.722344
  29. Karakurt, B., Şentürk, S. H. ve Şahingöz B. (2018). Türkiye’de savunma harcamalarının enflasyon üzerindeki etkisi: yapısal kırılmalı eşbütünleşme analizi. Maliye Dergisi, (175), 154-170. https://ms.hmb.gov.tr/uploads/2019/09/175-08.pdf
  30. Kesgingöz, H. ve Olcay, T. (2016). Türkiye ve seçilmiş ortadoğu ülkeleri için benoit hipotezinin sınanması: panel veri analizi. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 585-607. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ckuiibfd/issue/32906/365604
  31. Khalid, U. ve Habimana, O. (2019). Military spending and economic growth in Turkey: A wavelet approach. Defence and Peace Economics, 32(3), 362-376. https://doi.org/10.1080/10242694.2019.1664865
  32. Korkmaz, S. (2015). The effect of military spending on economic growth and unemployment in mediterranean countries. International Journal of Economics and Financial Issues, 5(1), 273-280. https://dergipark.org.tr/en/pub/ijefi/issue/31967/352125
  33. Lee, C. C. ve Chen, S. T. (2007). Do defence expendıtures spur GDP? A panel analysis from OECD and non‐OECD countries. Defence and Peace Economics, 18(3), 265-280. https://doi.org/10.1080/10242690500452706
  34. Lim, D. (1983). Another look at growth and defense in less developed countries. Economic Development and Cultural Change, 31(2), 377-384. https://doi.org/10.1086/451326
  35. Manamperi, N. (2016). Does military expenditure hinder economic growth? Evidence from Greece and Turkey. Journal of Policy Modeling, 38(6), 1171-1193. https://doi.org/10.1016/j.jpolmod.2016.04.003
  36. Naimoğlu, M. ve Özbek, S. (2022). Türkiye’de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisinin yeniden gözden geçirilmesi: Fourier yaklaşımı. İzmir İktisat Dergisi, 37(1), 174-188. https://doi.org/10.24988/ije.909072
  37. Özdemir, D., Gerni, C., Aydemir, A. F. ve Emsen, Ö. S. (2018, 18-20 Haziran). Türkiye’de askeri harcamalar ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkiler (1980-2016). International Conference On Eurasian Economies içinde (s. 376-383). Taşkent, Özbekistan. https://congress.avekon.org/proceedings/avekon10.pdf
  38. Sezgin, S. (2000). Defence expenditure and economic growth in Turkey and Greece: A cointegration analysis. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (1), 191-202. https://dergipark.org.tr/tr/pub/musbed/issue/23545/250858
  39. Sezgin, S. (2004). An empirical note on external debt and defence expenditures in Turkey. Defence and Peace Economics, 15(2), 199-203. https://doi.org/10.1080/1024269032000110568
  40. Soyyiğit Kaya, S. (2013). Türkiye’de savunma harcamalarının iktisadi etkileri üzerine nedensellik analizi (1970-2010). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 17-38. https://dergipark.org.tr/tr/pub/trakyasobed/issue/30216/326171
  41. Taçyıldız, M. O. ve Çukur, A. (2022). Türkiye’de 2000-2020 döneminde savunma harcamalarının makroekonomik göstergeler üzerine etkisi. Güvenlik Çalışmaları Dergisi, 24(1), 50-74. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gcd/issue/70759/1081225
  42. Torun, M., Eroğlu, E. ve Bayrak, R. (2021). Savunma harcamalarının ekonomik büyümeye etkisi: NATO ülkeleri üzerinde panel veri analizi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(40), 489-507. https://doi.org/10.35408/comuybd.877219
  43. Tuncay, Ö. (2017). Finansal serbestleşme sonrası dönem savunma harcamalarının ekonomik analizi. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 3(1), 23-37. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ead/issue/48241/610692
  44. Üçler, G. (2017). Türkiye’de savunma harcamaları ve işsizlik oranları: 1980-2014 dönemi için ekonometrik bir analiz. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 12(46), 161-170. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jyasar/issue/31218/339649
  45. Yang, A. J. F., Trumbull, W. N., Yang, C. W. ve Huang, B. N. (2011). On The relationship between military expenditure, threat, and economic growth: A nonlinear approach. Defence and Peace Economics, 22(4), 449-457. https://doi.org/10.1080/10242694.2010.497723
  46. Yıldırım, J. ve Sezgin, S. (2003). Military expenditure and employment in Turkey. Defence and Peace Economics, 14(2), 129-139. https://doi.org/10.1080/10242690302919
  47. Yolcu Karadam, D. Yıldırım, J. ve Öcal, N. (2016). Military expenditure and economic growth in middle eastern countries and Turkey: A non-linear panel data approach. Defence and Peace Economics, 28(6), 719-730. http://dx.doi.org/10.1080/10242694.2016.1195573