KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi / 2026 / Cilt: 29 Sayı: 3

ÇABA-ÖDÜL DENGESİZLİĞİNİN SESSİZ İSTİFAYA ETKİSİNDE TÜKENMİŞLİĞİN ROLÜ

THE ROLE OF BURNOUT IN THE EFFECT OF EFFORT-REWARD IMBALANCE ON QUIET QUITTING

Elif Özdil Demirel(MUŞ ALPARSLAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-0343-2952
Sayfa
517–532
Yayın Tarihi
2026-09-23
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analizler sonucunda çaba alt boyutunun tükenmişlik ve sesiz istifa üzerinde pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çaba-ödül dengesizliği modeli, çalışanların işe harcadıkları çaba ile elde ettikleri ödüller arasındaki dengenin bozulmasını ifade etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışma, çaba-ödül dengesizliğinin sessiz istifa üzerindeki etkisini ve bu ilişkide tükenmişliğin aracı rolünü kesitsel nicel araştırma deseniyle incelemeyi amaçlamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Analizler sonucunda çaba alt boyutunun tükenmişlik ve sesiz istifa üzerinde pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çaba-ödül dengesizliği · sessiz istifa · tükenmişlik.

Özet

Çaba-ödül dengesizliği modeli, çalışanların işe harcadıkları çaba ile elde ettikleri ödüller arasındaki dengenin bozulmasını ifade etmektedir. Çalışanlar, emeklerinin karşılığında maddi ve manevi ödüller beklemektedir. Ancak bu beklentilerin karşılanmaması, çalışanların işlerine karşı olumsuz tutum geliştirmelerine neden olmaktadır. Çaba-ödül dengesizliğinin sürekli hale gelmesi, çalışanların enerji, duygu ve zihinsel kaynaklarının tükenmesine yol açarak tükenmişlik sendromunun oluşmasına zemin hazırlamaktadır. Bu durum ayrıca çalışanların iş yerinde yalnızca asgari sorumlulukları yerine getirdiği sessiz istifa davranışını oluşturmaktadır. Dolayısıyla çaba-ödül dengesizliği hem tükenmişliği hem de sessiz istifa eğilimini besleyen temel bir risk faktörü olarak ortaya çıkmaktadır. Bu çalışma, çaba-ödül dengesizliğinin sessiz istifa üzerindeki etkisini ve bu ilişkide tükenmişliğin aracı rolünü kesitsel nicel araştırma deseniyle incelemeyi amaçlamaktadır. Kolayda örneklem yöntemiyle Muş Devlet Hastanesi’nde görev yapan 330 sağlık çalışanından veriler toplanmıştır. Veriler SPSS 24.0 yazılımı kullanılarak analiz edilmiştir. Aracılık analizi yine SPSS 24.0 de kurulu olan Process Macro Model 4 kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın bağımsız değişkenini Çaba-ödül dengesizliğinin alt boyutları olan çaba, ödül ve yüksek beklenti oluşturmaktadır. Analizler sonucunda çaba alt boyutunun tükenmişlik ve sesiz istifa üzerinde pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucunda da çabanın sessiz istifa üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün olduğu görülmüştür. Ödül alt boyutunun da tükenmişlik ve sessiz istifa üzerindeki etkisi negatif ve anlamlı olarak gerçekleşmiştir. Ayrıca ödülün sessiz istifa üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün olduğu görülmektedir. Yüksek beklenti alt boyutunun ise tükenmişlik ve sessiz istifa üzerindeki pozitif etkisi olduğu tespit edilmiştir. Aracılık analizi sonucunda da yüksek beklentinin sessiz istifa üzerindeki etkisinde tükenmişliğin aracı rolünün olduğu görülmektedir.

Abstract

The effort-reward imbalance model refers to the disruption of the balance between the effort employees put into their work and the rewards they receive. Employees expect material and emotional rewards in return for their labor. However, failure to meet these expectations causes employees to develop negative attitudes toward their work. The perpetuation of effort-reward imbalance depletes employees' energy, emotional, and mental resources, paving the way for burnout syndrome. This situation also leads to quiet quitting, where employees perform only their minimum responsibilities at work. Therefore, effort-reward imbalance emerges as a fundamental risk factor that fuels both burnout and the tendency toward quiet quitting. This study aims to examine the impact of effort-reward imbalance on quiet quitting and the mediating role of burnout in this relationship, using a cross-sectional quantitative research design. Data were collected from 330 healthcare professionals working at Muş State Hospital using a convenience sampling method. The data were analyzed using SPSS 24.0 software. Mediation analysis was performed using Process Macro Model 4, which is also installed in SPSS 24.0. The independent variable of the study consists of the sub-dimensions of effort-reward imbalance, namely effort, reward, and high expectation. The analyses revealed that the effort sub-dimension had a positive effect on burnout and quiet quitting. The mediation analysis also showed that burnout played a mediating role in the effect of effort on quiet quitting. The reward sub-dimension had a negative and significant effect on burnout and quiet quitting. Furthermore, it was seen that burnout played a mediating role in the effect of reward on quiet quitting. The positive effect of the high expectation sub-dimension on burnout and quiet quitting was also determined. Mediating analysis also revealed that burnout played a mediating role in the effect of high expectation on quiet quitting.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demirel, E. Ö. (2026). ÇABA-ÖDÜL DENGESİZLİĞİNİN SESSİZ İSTİFAYA ETKİSİNDE TÜKENMİŞLİĞİN ROLÜ. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, Cilt: 29 Sayı: 3, 517–532. https://doi.org/10.61859/hacettepesid.1742155

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Abuhanoğlu, H., Ayanoğlu, Y., & Karadağ, M. (2020). Çaba-ödül dengesizliğinin tükenmişlik üzerine etkisi: Ankara’daki muhasebe meslek mensupları üzerinde bir araştırma. Muhasebe ve Denetime Bakış, 19(59), 19-36.
  2. Altay, B., Gönener, D., & Demirkıran, C. (2010). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin tükenmişlik düzeyleri ve aile desteğinin etkisi. Fırat Tıp Dergisi, 15(1), 10-16.
  3. Altun, U., Uslu Y. D., Aygün, S. & Sevim, B. (2024). Hasta hizmetleri çalışanlarının tükenmişlik ve sessiz istifa düzeylerinin değerlendirilmesi: ampirik bir analiz. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 27(4), 671-688.
  4. Arar, T. (2023). Çalışanları sessiz istifa davranışı sergilemeye yönelten unsurların incelenmesi. HA Kutlu (Ed.), Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Alanında Gelişmeler (1. Baskı pp., 348-377). Platanus Publishing.
  5. Bakır, N., & Özcan, A. (2025). Sağlık çalışanlarının iş yaşam dengesi, sessiz istifa ve tükenmişlik düzeylerinin araştırılması. Atlas Journal of Medicine, 5(12), 1-11.
  6. Bakker, A. B., Killmer, C. H., Siegrist, J., & Schaufeli, W. B. (2000). Effort–reward imbalance and burnout among nurses. Journal of Advanced Nursing, 31(4), 884-891.
  7. Boz, D., Duran, C., Karayaman, S., & Deniz, A. (2023). Sessiz İstifa Ölçeği. C. Duran (Ed.), Sessiz istifa (1. Baskı, pp. 9-41) Eğitim Yayınevi.
  8. Colindres, C. V., Bryce, E., Coral‐Rosero, P., Ramos‐Soto, R. M., Bonilla, F., & Yassi, A. (2018). Effect of effort‐reward imbalance and burnout on infection control among Ecuadorian nurses. International Nursing Review, 65(2), 190-199.
  9. Çimen, A. İ., & Yılmaz, T. (2023). Sessiz istifa ne kadar sessiz. Sakarya Üniversitesi İşletme Enstitüsü Dergisi, 5(1), 27-33.
  10. Fahlen, G., Knutsson, A., Peter, R., Akerstedt, T., Nordin, M., Alfredsson, L., & Westerholm, P. (2006). Effort–reward imbalance, sleep disturbances and fatigue. International Archives of Occupational and Environmental Health, 79(5), 371-378.
  11. Fortunatti, C. P., & Palmeiro-Silva, Y. K. (2017). Effort–reward imbalance and burnout among ICU nursing staff: A cross-sectional study. Nursing Research, 66(5), 410-416.
  12. Galanis, P., Katsiroumpa, A., Vraka, I., Siskou, O., Konstantakopoulou, O., Katsoulas, T., Moisoglou, I., Gallos, P., & Kaitelidou, D. (2025). The influence of job burnout on quiet quitting among nurses: The mediating effect of job satisfaction. International Journal of Nursing Practice,(31)5,1-10.
  13. George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
  14. Ghasemi, A., & Zahediasl, S. (2012). Normality tests for statistical analysis: A guide for non-statisticians. International Journal of Endocrinology and Metabolism, 10(2), 486.
  15. Greenberg, J. (2010). Organizational injustice as an occupational health risk. Academy of Management Annals, 4(1), 205-243.
  16. Gözlü, K. (2023). Tükenmişlik bağlamında yeni bir kavram olarak sessiz istifa ve sağlık sektöründeki etkileri. Meyad Akademi, 4(2), 213-241.
  17. Gün, İ., Balsak, H., & Ayhan, F. (2024). Mediating effect of job burnout on the relationship between organisational support and quiet quitting in nurses. Journal of Advanced Nursing. 81(8), 4644-4652.
  18. Gün, İ., Çetinkaya Kutun, F., & Söyük, S. (2025). Mediating effect of turnover intention on the relationship between job burnout and quiet quitting in nurses. Journal of Advanced Nursing. 81(10), 6569-6577.
  19. Gürbüz, S., & Şahin F. (2017). Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntemleri Felsefe Yöntem Analiz, 4. Baskı Seçkin Yayıncılık, Ankara.
  20. Jachens, L., Houdmont, J., & Thomas, R. (2019). Effort–reward imbalance and burnout among humanitarian aid workers. Disasters, 43(1), 67-87.
  21. Karasek, R., & Theorell, T. (1990). Healthy work: Stress, productivity, and the reconstruction of working life. New York, NY: Basic Books.
  22. Keser A., Öngen Bilir B., & Başol O. (2024). Çaba-ödül dengesizliği ölçeğinin Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 26(1), 25-40.
  23. Keser, A., Li, J., & Siegrist, J. (2019). Examining effort–reward imbalance and depressive symptoms among Turkish University workers. Workplace Health & Safety, 67(3), 131-136.
  24. Koçel, T. (2018). İşletme Yöneticiliği, 17. Baskı, Beta Basım Yayım, İstanbul.
  25. Loerbroks, A., Meng, H., Chen, M. L., Herr, R., Angerer, P., & Li, J. (2014). Primary school teachers in China: associations of organizational justice and effort–reward imbalance with burnout and intentions to leave the profession in a cross-sectional sample. International Archives of Occupational and Environmental Health, 87(7), 695-703.
  26. Maslach, C., & Jackson, S. E. (1981). The measurement of experienced burnout. Journal of Organizational Behavior, 2(2), 99-113.
  27. Maslach, C., Schaufeli, W. B., & Leiter, M. P. (2001). Job burnout. Annual Review of Psychology, 52, 397-422.
  28. Özcan, E. (2023). Sağlıkta Sessiz İstifa Eğiliminin Nedenleri ve Çözüm Yolları (Yüksek Lisans Tezi, Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sivas).
  29. Paranamana, G. K., & Kaluarachchige, I. P. (2025). Impact of work life balance and job burnout on quiet quitting with the mediating role of job satisfaction of factory employees in a battery manufacturing company in Sri Lanka. Sri Lanka Journal of Management Studies. 6(2), 79-105.
  30. Rasmussen, V., Turnell, A., Butow, P., Juraskova, I., Kirsten, L., Wiener, L., Patenaude, A., Hoekstra-Weebers, J., Grassi, L., & IPOS Research Committee. (2016). Burnout among psychosocial oncologists: an application and extension of the effort–reward imbalance model. Psycho‐Oncology, 25(2), 194-202.
  31. Schulz, M., Damkröger, A., Heins, C., Wehlitz, L., Löhr, M., Driessen, M., Behrens, J., & Wingenfeld, K. (2009). Effort–reward imbalance and burnout among German nurses in medical compared with psychiatric hospital settings. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 16(3), 225-233.
  32. Siegrist, J. (1996). Adverse health effects of high-effort/lowreward conditions. Journal of Occupational Health Psychology, 1(1), 27-41.
  33. Yılmaz, M. E. (2023). Karadeniz Teknik Üniversitesi tıp fakültesinde bulunan asistan hekimlerin pandemi süreci sonrası tükenmişlik düzeylerinin belirlenmesi ve bölümler arasında tükenmişlik düzeyi oranlarının karşılaştırılması, (Uzmanlık tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Acil Tıp Anabilim Dalı).
  34. Yılmaz, Y. (2024). Örgütlerde sessiz istifa: Kavramsal bir çözümleme ve Türkiye’de yapılan araştırmaların değerlendirilmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(4), 1395-1410.
  35. Yuan, Z., Yu, D., Zhao, H., Wang, Y., Jiang, W., Chen, D., Liu, X., & Li, X. (2021). Burnout of healthcare workers based on the effort-reward imbalance model: A cross-sectional study in China. International Journal of Public Health, 66, 599831, 1-7.
  36. Zhang, S. (2024). Illuminating the complex associations between job burnout, quiet quitting intention, and job satisfaction in China’s micro hospitality sector. Journal of System and Management Sciences, 14(5), 320-340.
  37. Zhang, X., Zhang, L., Xue, B., Li, Y., Yan, M., Luo, H., & Huang, X. (2024). Effort–reward imbalance and well-being among psychiatric nurses: the mediating role of burnout and decent work. BMC Nursing, 23(635), 1-9.