Dergiler / Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Motivasyon Profilleri ve Nesnel Performans Sonuçları: Mobilya İmalat Sektöründe Bir Saha Çalışması

Motivational Profiles and Objective Performance Outcomes: A Field Study in the Furniture Manufacturing Sector

Sudenaz Yılmaz(KARABÜK ÜNİVERSİTESİ)0009-0005-1573-6226
Doğuhan Aslan(KARABÜK ÜNİVERSİTESİ)0009-0007-8223-7608
Sayfa
929–939
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, mobilya sektöründe performans artışının yalnızca dışsal teşviklerle değil, çalışanların işi anlamlandırma ve içselleştirme düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, mobilya üretim sektöründe çalışanların motivasyon profillerini belirlemeyi ve bu profillerin nesnel performans üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın temel amacı, çalışanların otonom motivasyon, kontrollü motivasyon ve amotivasyon düzeylerini ortaya koymak ve bu yapıların operasyonel verimlilik göstergeleriyle hesaplanan çalışma performansı üzerindeki belirleyici rolünü değerlendirmektir.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, mobilya sektöründe performans artışının yalnızca dışsal teşviklerle değil, çalışanların işi anlamlandırma ve içselleştirme düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Öz-Belirleme Kuramı · Motivasyon Profilleri · Kümeleme Analizi

Özet

Bu çalışma, mobilya üretim sektöründe çalışanların motivasyon profillerini belirlemeyi ve bu profillerin nesnel performans üzerindeki etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, çalışanların otonom motivasyon, kontrollü motivasyon ve amotivasyon düzeylerini ortaya koymak ve bu yapıların operasyonel verimlilik göstergeleriyle hesaplanan çalışma performansı üzerindeki belirleyici rolünü değerlendirmektir. Çalışmada performans, öznel değerlendirmelere dayalı ölçümler yerine standart zaman, günlük üretim miktarı ve fiili çalışma süresi verileri kullanılarak hesaplanan Performans İndeksi aracılığıyla nesnel olarak ölçülmüştür. Bu yaklaşım, Öz-Belirleme Kuramı (SDT) çerçevesindeki psikolojik unsurların üretim sahasındaki somut verimliliğe olan yansımasını ölçümleme fırsatı sunmaktadır. Veri analizinde, Çok Boyutlu İş Motivasyonu Ölçeği’nden elde edilen verilerin yapı geçerliliği ve güvenirliği doğrulandıktan sonra, değişken odaklı analizlerin ötesine geçilerek kişi odaklı bir yaklaşım benimsenilmiştir. Bu kapsamda, çalışanları homojen gruplara ayırmak için iki aşamalı kümeleme analizi (Ward yöntemi ve K-means) uygulanmış, ortaya çıkan profiller arasındaki performans farkları ise bağımsız örneklem t-testi ve çoklu regresyon modelleri ile test edilmiştir. Bu çalışma, literatürdeki benzerlerinden farklı olarak, motivasyonu tekil değişkenler yerine profil temelli bir bakış açısıyla ele alması ve performansı anket yoluyla değil, iş etüdü standartları üzerinden hesaplanan sayısal bir indeksle ölçmesi bakımından özgün bir nitelik taşımaktadır. Elde edilen bulgular, mobilya sektöründe performans artışının yalnızca dışsal teşviklerle değil, çalışanların işi anlamlandırma ve içselleştirme düzeyiyle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Çalışma, motivasyon türlerini nesnel performans verileriyle ilişkilendirmesi bakımından literatüre katkı sunmaktadır.

Abstract

This study aims to identify the motivation profiles of employees in the furniture manufacturing sector and analyze the effects of these profiles on objective performance. The primary objective of the research is to determine employees’ levels of autonomous motivation, controlled motivation, and amotivation, and to evaluate the decisive role these factors play in work performance, as measured by operational efficiency indicators. In this study, performance was measured objectively using a Performance Index calculated based on standard time, production volume, and actual working time data, rather than subjective evaluations. This approach offers the opportunity to measure the impact of psychological factors within the Self-Determination Theory (SDT) framework on actual productivity in the production field. In the data analysis, after confirming the validity and reliability of the Multidimensional Work Motivation Scale, a person-centered rather than a variable-centered approach was adopted. In this context, a two-stage clustering analysis (Ward’s method and K-means) was applied to divide employees into homogeneous groups, and the performance differences between the resulting profiles were tested using independent samples t-tests and multiple regression analyses. Unlike similar studies in the literature, this study is novel in that it approaches motivation from a profile-based perspective rather than through individual variables and measures performance using a numerical index calculated based on work study standards rather than a survey. The findings indicate that performance improvement in the furniture industry is closely related not only to external incentives but also to the extent to which employees make sense of and internalize their work tasks. This study contributes to the literature by connecting types of motivation with objective performance data.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kökten, E. S., Yılmaz, S., Aslan, D. (2026). Motivasyon Profilleri ve Nesnel Performans Sonuçları: Mobilya İmalat Sektöründe Bir Saha Çalışması. Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi Part C: Tasarım ve Teknoloji, Cilt: 14 Sayı: 2, 929–939. https://doi.org/10.29109/gujsc.1925425

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (16)

  1. M. Gagné, E.L. Deci, Self-determination theory and work motivation, J. Organ. Behav. 26 (2005) 331–362. https://doi.org/10.1002/job.322.
  2. E.L. Deci, A.H. Olafsen, R.M. Ryan, Self-Determination Theory in Work Organizations: The State of a Science, Annu. Rev. Organ. Psychol. Organ. Behav 4 (2017) 19–43. https://doi.org/10.1146/annurev-orgpsych.
  3. R.M. Ryan, E.L. Deci, Intrinsic and Extrinsic Motivations: Classic Definitions and New Directions, Contemp. Educ. Psychol. 25 (2000) 54–67. https://doi.org/10.1006/ceps.1999.1020.
  4. G. Corcaci, I. Potîngă, Self-determination Theory – a Determining Factor in Improving Organizational Performance, Anuarul Universității “Petre Andrei” Din Iași, Fascicula: Asistență Socială, Sociologie, Psihologie 33 (2025) 93–101. https://doi.org/10.63331/upasw/33/10.
  5. B. Shuck, D. Zigarmi, J. Owen, Psychological needs, Engagement, And work intentions a bayesian multi-measurement mediation approach and implications for hrd, European Journal of Training and Development 39 (2015) 2–21. https://doi.org/10.1108/EJTD-08-2014-0061.
  6. A. Van den Broeck, W. Lens, H. De Witte, H. Van Coillie, Unraveling the importance of the quantity and the quality of workers’ motivation for well-being: A person-centered perspective, J. Vocat. Behav. 82 (2013) 69–78. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2012.11.005.
  7. N. Gillet, S. Berjot, E. Paty, Profils motivationnels et ajustement au travail: Vers une approche intra-individuelle de la motivation, Travail Humain 73 (2010) 141–162. https://doi.org/10.3917/th.732.0141.
  8. U. Gunasekare, Self Determination Theory (SDT): a review on SDT as a Complementary Theory of Motivation, Kelaniya Journal of Human Resource Management 11 (2016).
  9. S. Lorincová, J. Schmidtová, J. Javorčíková, Zadovoljstvo zaposlenika poslom u tvrtkama za proizvodnju namještaja u Republici Slovačkoj, Drvna Industrija 67 (2016) 351–362. https://doi.org/10.5552/drind.2016.1614.
  10. J. Howard, M. Gagné, A.J.S. Morin, A. Van den Broeck, Motivation profiles at work: A self-determination theory approach, J. Vocat. Behav. 95–96 (2016) 74–89. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2016.07.004.
  11. J.F. Hair, W.C. Black, B.J. Babin, R.E. Anderson, Multıvarıate Data Analysıs Eıghth Edıtıon, 2019.
  12. C.M. Moran, J.M. Diefendorff, T.Y. Kim, Z.Q. Liu, A profile approach to self-determination theory motivations at work, J. Vocat. Behav. 81 (2012) 354–363. https://doi.org/10.1016/j.jvb.2012.09.002.
  13. A. Sarker, S.M. Shamim, M. Shahiduz, Z.M. Rahman, M. Shahiduz Zama, M. Rahman, Employee’s Performance Analysis and Prediction using K-Means Clustering & Decision Tree Algorithm Mawlana Bhashani Science and Technology University, 2018.
  14. M. Gagné, J. Forest, M.H. Gilbert, C. Aubé, E. Morin, A. Malorni, The motivation at work scale: Validation evidence in two languages, Educ. Psychol. Meas. 70 (2010) 628–646. https://doi.org/10.1177/0013164409355698.
  15. A. Çivilidağ, G. Şekercioğlu, Çok boyutlu iş motivasyonu ölçeğinin Türk kültürüne uyarlanması, Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 7 (2017) 143–156.
  16. E.L. Deci, R.M. Ryan, The “what” and “why” of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior, Psychol. Inq. 11 (2000) 227–268. https://doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01.