Dergiler / Gazi Türkiyat / 2021 / Sayı: 29

KARAHANLI VE HAREZM TÜRKÇESİ METİNLERİNDE [ḏ] ÜNSÜZÜNÜN ÖTÜMLÜLÜK VE ÖTÜMSÜZLÜK BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Banu Güzelderen(AKDENİZ ÜNİVERSİTESİ)
Sayfa
223–245
Yayın Tarihi
2021-12-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Daha sonra, bu örneklerden yola çıkılarak ünsüzün ötümlü veya ötümsüz nitelik taşıdığı tespit edilmeye çalışılacaktır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Arap harfleriyle Türkçenin yazılmaya başlandığı ilk metinlerden itibaren sızıcı d [ḏ] ünsüzünün özel bir harfle gösterildiği görülmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmacılar bu ünsüzün telaffuz değeri hakkında fazla bir şey bilmediğimize dikkatleri çekerler.
💡
Sonuç & Katkı:Daha sonra, bu örneklerden yola çıkılarak ünsüzün ötümlü veya ötümsüz nitelik taşıdığı tespit edilmeye çalışılacaktır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Sızıcı d · Karahanlı Türkçesi · Harezm Türkçesi

Özet

Arap harfleriyle Türkçenin yazılmaya başlandığı ilk metinlerden itibaren sızıcı d [ḏ] ünsüzünün özel bir harfle gösterildiği görülmektedir. Arap harfli metinlerdeki [ḏ] ünsüzünün Karahanlı ve Harezm Türkçesi dönemine ait olduğu düşünülen metinlerden sonra kullanımdan kalktığı görülür. Araştırmacılar bu ünsüzün telaffuz değeri hakkında fazla bir şey bilmediğimize dikkatleri çekerler. Bu çalışmada ilk önce bugünkü bilgilerimizle Karahanlı Türkçesi veya Harezm Türkçesi dönemine ait olduğu düşünülen metinlerde sızıcı d ünsüzü ile sona eren fiillere -dI/-tI belirli geçmiş zaman eki ve - dAçI/-tAçI ekinin getirildiği örnekler dikkatlere sunulacaktır. Daha sonra, bu örneklerden yola çıkılarak ünsüzün ötümlü veya ötümsüz nitelik taşıdığı tespit edilmeye çalışılacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güzelderen, B. (2021). KARAHANLI VE HAREZM TÜRKÇESİ METİNLERİNDE [ḏ] ÜNSÜZÜNÜN ÖTÜMLÜLÜK VE ÖTÜMSÜZLÜK BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ. Gazi Türkiyat, Sayı: 29, 223–245. https://ajindex.com/articles/1397873

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (11)

  1. AĞCA, Ferruh (2006), Eski Uygur Türkçesiyle Yazılmış Eserlerin Ses ve Şekil Özelliklerine Göre Tarihlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, Ankara.
  2. AĞCA, Ferruh (2009), “11-12. Yüzyıllara Ait Manihaist-Budist ve İslamî Türkçe Metinlerin Ses ve Şekil Özelliklerine Göre Eski Türkçe Kavramı ve Sınırları”, Türk Kültürü, 2009(1): 1-47.
  3. ARAT, Reşid Rahmeti (1979), Kutadgu Bilig III: İndeks, (haz. Kemal Eraslan, Osman F. Sertkaya, Nuri Yüce), İstanbul: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları.
  4. ARAT, Reşid Rahmeti (1992), Atebetü'l Hakayık, Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
  5. ARAT, Reşid Rahmeti (1999), Kutadgu Bilig I: Metin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  6. ARGUNŞAH, Mustafa ve SAĞOL YÜKSEKKAYA, Gülden (2013), Karahanlıca, Harezmce, Kıpçakça Dersleri, İstanbul: Kesit Yayınları.
  7. ATA, Aysu (1997a), Kısasü’l Enbiyā I: Giriş Metin Tıpkıbasım, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  8. ATA, Aysu (1997b), Kısasü’l Enbiyā II: Dizin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  9. ATA, Aysu (2013), Karahanlı Türkçesinde İlk Kur'an Tercümesi: Rylands Nüshası, Giriş-Metin- NotlarDizin, Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
  10. ATA, Aysu (2014), Çağatay Türkçesinin İlk Devresi Harezm - Altın Ordu Türkçesi, Ankara: Ankara Üniversitesi Yayınevi.
  11. BARTHOLD, Wilhelm (1928), "Orta Asyada İslâmiyetin İntişar Ettiği Zamana Ait Bir Abide", (çev. Ahmed Cemal Köprülüzade), Türkiyat Mecmuası, 1926 (II): 69-74.